secundair logo knw 1

Als beginnend onderzoeker in 1992 was de eerste opdracht die ik kreeg bij het Waterleidingbedrijf Zuid-Holland Oost: ”Kijk jij eens naar het oplopende zoutgehalte van pompstation Lexmond.” Gevreesd werd voor verzilting uit de diepe ondergrond; de doodsteek voor vele Zuid-Hollandse grondwaterwinningen in de vorige eeuw. Mooi werk. Eerst uit allerlei archiefmappen de analyseresultaten sinds de jaren zeventig overtypen en ordenen in Lotus123, en dan puzzelen.

door Harrie Timmer

Harrie Timmer column 180 vk Harrie TimmerUit de combinatie van hydro-chemische beschouwingen, zoutwachters en de eerste digitale grondwatermodellen was de conclusie snel helder: De oplopende zoutconcentratie lag niet aan het optrekken van zout uit de diepe ondergrond, maar aan de infiltratie van verontreinigd rivierwater uit de nabijgelegen Lek naar de diepe watervoerende pakketten. Ongerept duizenden jaren oud grondwater werd langzaam verdrongen door geïnfiltreerd rivierwater, inclusief alle bijbehorende verontreinigingen. “Onzichtbaar erfgoed in gevaar”, in de woorden van de oud-directeur. Reden om de drinkwaterzuivering in 2005 grondig uit te breiden. Na het zout kwam het bestrijdingsmiddel Bentazon dat in de jaren 80 in hoge concentraties in het rivierwater zat.

Dit illustreert een proces dat in heel Nederland speelt. Tijdens mijn werkzame leven verdwijnen de laatste schone grondwatervoorraden. In mijn rug priemen inmiddels de ogen van mijn zoons. Wat voor wereld draagt mijn generatie over? Lastige vraag. Aan visie ontbrak het ons niet. De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) uit het jaar 2000 is conceptueel geweldig. Maar als je je blik naar beneden richt en het grondwater analyseert, dan zie je dat het ergens in de uitvoering vreselijk is misgegaan.

Het doel is een gifvrij milieu in 2050. Die wereld wil ik overdragen. Het glas is halfvol. Maar vooralsnog met vies water

Overal vinden we inmiddels PFAS, bestrijdingsmiddelen en röntgencontrastmiddelen. Op elke plek waar rivierwater (of regenwater vermengd met afvalwater) infiltreert, vind je in de ondergrond een gelaagd archief van decennialang onmachtig beleid. Stoffen uit de jaren 50, 60, 70 en 80 keurig op een rijtje. Een ongemakkelijke waarheid, die overeenkomsten vertoont met de recente film ‘Don’t look Up’, waarin een komende vernietigende inslag van een komeet handig weg-gecommuniceerd wordt. De komeet helaas niet.

Ook rond de KRW redeneren we de problemen weg en is het beleid soms meer gericht op: ‘Hoe kom ik er mee weg in Brussel’, dan om werkelijke stappen naar een schone leefomgeving te maken. Het Europese Zero Pollution Action Plan uit 2021 biedt gelukkig weer nieuw perspectief. In dit plan staan de principes van voorzorg, het aanpakken van vervuiling aan de bron, en de vervuiler betaalt, weer centraal. Het doel is een gifvrij milieu in 2050. Die wereld wil ik overdragen. Het glas is halfvol. Maar vooralsnog met vies water.

Harrie Timmer is geohydroloog en schrijft een column in het vakblad

 

MEER COLUMNS VAN HARRIE TIMMER
De disfunctionele kringloop van rijksbeleid en regionale regie
We zijn ze, en ze doen het best goed
Een geborgde zetel voor de regenboogforel
Doen is het nieuwe denken
Het parallelle universum van de waterwereld
Nader onderzoek wordt niet aanbevolen
Een wet op de milieudoelen
U drinkt uw eigen gezeik

Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Laat je reactie achter en start de discussie...

h2ologoprimair    PODIUM

Podium is een platform voor opinies, blogs en door waterprofessionals geschreven artikelen (Uitgelicht). H2O draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van deze bijdragen, maar bepaalt wel of een bijdrage in aanmerking komt voor plaatsing. De artikelen mogen geen commerciële grondslag hebben.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

@Hans MiddendorpHoi Hans, beetje makkelijke reactie van het waterschap ('eerst moeten de waterbedrijven wat doen, tot die tijd kunnen wij niks doen'). De Waprog plaatste in 1986, in één jaar tijd, meer dan 100.000 watermeters bij gezinnen thuis. Dat kostte toen maar 150 gulden (!) per watermeter. Als de waterpartners echt zouden willen samenwerken, kan dit zo zijn opgelost. Dus ja, bureaucratie zegeviert. Niet iets om trots op te zijn.
@Gert Timmerman Eens. We moeten met al ons water zuinig omgaan (en het niet verontreinigen) zeker met zoet grondwater en met drinkwater.
@JanEens Jan, maar mijn opiniestuk gaat over hoe slimme bemetering en beprijzing het waterverbruik van huishoudens beïnvloeden. Dat er geen BOL is voor grootverbruik, helpt bedrijven inderdaad niet om slim met water om te gaan.   
Waarom de belasting op leidingwater (BOL) alleen voor de eerste 300m3? (€ 0,50 per m3 incl BTW). Beter is om een BOL te hebben voor het waterverbruik boven de 300m3. Politiek ligt dit moeilijk voor wat ik begreep.  
Of de waterkwaliteit wel 100% blijft onder deze oppervlakte heeft te maken met de normen die men hiervoor gebruikt. Bij eutrofiëring ontstaat wat groenalg en gelijk vliegt in de beoordeling de waterkwaliteit omlaag. Komt dat omdat anderen dit veroorzaken?