secundair logo knw 1

Als beginnend onderzoeker in 1992 was de eerste opdracht die ik kreeg bij het Waterleidingbedrijf Zuid-Holland Oost: ”Kijk jij eens naar het oplopende zoutgehalte van pompstation Lexmond.” Gevreesd werd voor verzilting uit de diepe ondergrond; de doodsteek voor vele Zuid-Hollandse grondwaterwinningen in de vorige eeuw. Mooi werk. Eerst uit allerlei archiefmappen de analyseresultaten sinds de jaren zeventig overtypen en ordenen in Lotus123, en dan puzzelen.

door Harrie Timmer

Harrie Timmer column 180 vk Harrie TimmerUit de combinatie van hydro-chemische beschouwingen, zoutwachters en de eerste digitale grondwatermodellen was de conclusie snel helder: De oplopende zoutconcentratie lag niet aan het optrekken van zout uit de diepe ondergrond, maar aan de infiltratie van verontreinigd rivierwater uit de nabijgelegen Lek naar de diepe watervoerende pakketten. Ongerept duizenden jaren oud grondwater werd langzaam verdrongen door geïnfiltreerd rivierwater, inclusief alle bijbehorende verontreinigingen. “Onzichtbaar erfgoed in gevaar”, in de woorden van de oud-directeur. Reden om de drinkwaterzuivering in 2005 grondig uit te breiden. Na het zout kwam het bestrijdingsmiddel Bentazon dat in de jaren 80 in hoge concentraties in het rivierwater zat.

Dit illustreert een proces dat in heel Nederland speelt. Tijdens mijn werkzame leven verdwijnen de laatste schone grondwatervoorraden. In mijn rug priemen inmiddels de ogen van mijn zoons. Wat voor wereld draagt mijn generatie over? Lastige vraag. Aan visie ontbrak het ons niet. De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) uit het jaar 2000 is conceptueel geweldig. Maar als je je blik naar beneden richt en het grondwater analyseert, dan zie je dat het ergens in de uitvoering vreselijk is misgegaan.

Het doel is een gifvrij milieu in 2050. Die wereld wil ik overdragen. Het glas is halfvol. Maar vooralsnog met vies water

Overal vinden we inmiddels PFAS, bestrijdingsmiddelen en röntgencontrastmiddelen. Op elke plek waar rivierwater (of regenwater vermengd met afvalwater) infiltreert, vind je in de ondergrond een gelaagd archief van decennialang onmachtig beleid. Stoffen uit de jaren 50, 60, 70 en 80 keurig op een rijtje. Een ongemakkelijke waarheid, die overeenkomsten vertoont met de recente film ‘Don’t look Up’, waarin een komende vernietigende inslag van een komeet handig weg-gecommuniceerd wordt. De komeet helaas niet.

Ook rond de KRW redeneren we de problemen weg en is het beleid soms meer gericht op: ‘Hoe kom ik er mee weg in Brussel’, dan om werkelijke stappen naar een schone leefomgeving te maken. Het Europese Zero Pollution Action Plan uit 2021 biedt gelukkig weer nieuw perspectief. In dit plan staan de principes van voorzorg, het aanpakken van vervuiling aan de bron, en de vervuiler betaalt, weer centraal. Het doel is een gifvrij milieu in 2050. Die wereld wil ik overdragen. Het glas is halfvol. Maar vooralsnog met vies water.

Harrie Timmer is geohydroloog en schrijft een column in het vakblad

 

MEER COLUMNS VAN HARRIE TIMMER
De disfunctionele kringloop van rijksbeleid en regionale regie
We zijn ze, en ze doen het best goed
Een geborgde zetel voor de regenboogforel
Doen is het nieuwe denken
Het parallelle universum van de waterwereld
Nader onderzoek wordt niet aanbevolen
Een wet op de milieudoelen
U drinkt uw eigen gezeik

Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Laat je reactie achter en start de discussie...

h2ologoprimair    PODIUM

Podium is een platform voor opinies, blogs en door waterprofessionals geschreven artikelen (Uitgelicht). H2O draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van deze bijdragen, maar bepaalt wel of een bijdrage in aanmerking komt voor plaatsing. De artikelen mogen geen commerciële grondslag hebben.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Is er een directe link naar de uitspraak beschikbaar? Ik vind de volgend passage van jullie artikel bijzonder verwoord: "Behalve over het gebruik van chemicaliën in het koelwater ging de rechtszaak ook over de voorwaarden van het waterschap voor lozingen in geval van onderhoud of reparatiewerkzaamheden aan installaties. Maar toestemming vooraf vond de rechter te ver gaan en een zogenoemde immissietoets (welke stoffen zitten erin) niet effectief." Lijkt me namelijk zeker niet in lijn met geldend waterkwaliteitsbeleid en ook niet met het oog op de uitspraak m.b.t. de tijdelijke achteruitgang. Wanneer een activiteit, en daarmee de lozing, invloed heeft op de waterkwaliteit is het uitgangspunt dat de impact van te voren bepaald en onderbouwd moet worden. Indien dit leidt tot een verslechtering van de situatie, moet voor de impactsbeoordeling (van een industriële lozing) het Handboek Immissietoets gebruikt worden om de impact te bepalen. 
Falend management is de reden niet de organisatorische complexiteit. En bij definitief splitsen komt er nog extra bestuurlijke complexiteit bij van publieke organisaties die moeten -maar slecht kunnen- samenwerken.
Aangezien de burger de rekening krijgt is het makkelijk om een beslissing te nemen. Lekker uit elkaar en opnieuw beginnen met een schone lei. Op naar het volgende wanbeleid. Men voelt zich niet aansprakelijk. 
Dag Manfred, 
kijk eens op www.pathema.nl 
Dat bedrijf levert al jaren apparatuur voor chemievrije koelwaterbehandeling. Ook bij grotere bedrijven. Niet zo groot als bij Chemelot waarschijnlijk, maar meer dan voldoende bewezen. Het principe is cavitatie, dus geen chloorelektrolyse. Voor de duidelijkheid, ik heb geen relatie met dit bedrijf.Jan Koning
Kijk dat is onderzoek met resultaat. Is het mogelijk dit naar de EU cie-leden te sturen die besluiten over toepassing drijfmest en Renure ipv Kunstmest -N. Toch flikken ze het om de norm voor Kunstmest- N hoog te houden. In Nederland is in vele onderzoeken en metingen aangetoond dat in de derogatiegebieden de NO3 gehalten veel lager zijn dan de de norm EN lager dan in niet derogatie gebieden!