secundair logo knw 1

Hoe de regenboogforel zich identificeert is onbekend. Maar eenmaal opengesneden voor het Landelijk Onderzoek oEstrogene Stoffen (LOES), bleek 20 jaar geleden al dat de mannetjes opvallend veel vrouwelijke kenmerken hadden. Dit was geen vrijwillige keuze. Zwemmen in de Dommel, destijds vooral bestaand uit afvalwater van Eindhoven, was genoeg.

door Harrie Timmer
Harrie Timmer column 180 vk Harrie TimmerWe leerden hieruit dat hormoonverstorende stoffen in water in zeer lage concentraties al effecten hebben op het aquatisch leefmilieu. Mensen lijken iets minder gevoelig, maar omdat we allemaal als een kwetsbaar soort dikkopje in vruchtwater starten, zijn de acceptabele grenswaarden voor dit soort stoffen terecht laag. De regenboogforel heeft hier de functie van een kanariepiet in een kolenmijn die omvalt bij te veel koolmonoxide. Bij lage concentraties zie je effect, en dat geeft ons een waarschuwing dat we iets moeten.

Je zou dus denken dat er sindsdien is ingegrepen. Je voelt immers aan je water dat hormoon-verstorende stoffen, net als andere medicijnresten, niet in ons oppervlaktewater thuishoren. De werkelijkheid is helaas anders. In de boze realiteit van belangenafwegingen bij waterbeheerders en afvalwaterzuiveraars moet dit probleem de strijd aangaan met andere actuele goede doelen.

Waterkwaliteitsdoelen delven helaas toch vaak het onderspit

Overstromingen, verdrogingsproblematiek en meer tot de verbeelding sprekende milieudoelen als CO2-reductie, energieterugwinning en de circulaire economie vragen ook om geld. Omdat je je euro maar één keer kan uitgeven, betekent dit dat waterkwaliteitsdoelen (dicht bij de kerntaak!) helaas toch vaak het onderspit delven. Zonde, omdat met een groeiende verouderende bevolking er steeds meer van dit soort stoffen in het afvalwater en uiteindelijk het oppervlaktewater zullen komen. Wat dan ook niet helpt is dat we afvalwaterzuiveringen formeel beoordelen op de 19e eeuwse parameters N en P, zuurstofverbruik en onopgeloste stoffen. Dat prikkelt niet tot innovatie. 

Het is dan ook voor de eenzame mannetjesforel te hopen dat goede voornemens van de ‘ketenaanpak medicijnresten uit water’ deze ontwikkeling tijdig kan keren. Dit programma uit 2016 met pilot-projecten die op stapel staan de komende 10-15 jaar zou de opstap kunnen zijn van een grote verbetering op dit terrein. Dat zou ook netjes zijn richting Zwitserland dat onbaatzuchtig voor de stroomafwaarts gelegen landen zijn afvalwaterbijdrage aan het Rijnwater al jaren netjes verregaand zuivert.

Reden genoeg dus voor positief vertrouwen, al is de vraag wie zich daar in de komende besluitvorming hard voor gaat maken. Pilots zijn goed, maar echte zuiveringen zijn natuurlijk beter. Nu een Kamermeerderheid de huidige geborgde zetels van landbouw, bedrijven en natuur wil afschaffen, komt er in het waterschapsbestuur vast een zetel vrij voor een regenboogforel (of iemand namens hem). 

Harrie Timmer is geohydroloog en schrijft een column in het vakblad


MEER COLUMNS VAN HARRIE TIMMER
Doen is het nieuwe denken
Het parallelle universum van de waterwereld
Nader onderzoek wordt niet aanbevolen
Een wet op de milieudoelen
U drinkt uw eigen gezeik

Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Laat je reactie achter en start de discussie...

h2ologoprimair    PODIUM

Podium is een platform voor opinies, blogs en door waterprofessionals geschreven artikelen (Uitgelicht). H2O draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van deze bijdragen, maar bepaalt wel of een bijdrage in aanmerking komt voor plaatsing. De artikelen mogen geen commerciële grondslag hebben.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Mooi verwoord. Het kabinet in spé heeft velen verleid met termen als 'het geven van duidelijkheid', terwijl er in de praktijk door in te zetten in bewezen niet duurzaam beleid, er grote onzekerheden gaan ontstaan. Ook hier moet het gezegde van 'de wal keert het schip' zich klaarblijkelijk nog maar weer eens in de praktijk gaan bewijzen.
Geheel eens met de reactie van dhr. Peters. "Natuur is leuk", maar even niet als het de landbouw in de weg zit. Dan poetsen we het weg als lastig (kleine snippers??) of ongewenst. Gemiste kans want, afgezien de intrinsieke verantwoording die de overheid en haar burgers heeft voor het behoud van onze natuur is het ook van groot belang voor drinkwater, economie (recreatie/vestigingsklimaat), wetenschap en het welbevinden van miljoenen mensen. En dat poets je niet weg tegen de marginale landbouw- en visserijbelangen. 
Ik vond het regeerakkoord een verademing na jaren waarin de werkende meerderheid de hobbies van allerlei clubs betaalde. Als kostwinner betaalde ik sowieso elke maand al een flinke boete. Er is in het hele akkoord toch ook geen enkele veroordeling te lezen voor mensen die vrijwillig kiezen "groen" te leven? Als je dat wilt, ben je toch vrij daarin?
Passende citaten: "Er wordt ingezet op: Een nieuwe, regio-specifieke derogatie van de Nitraatrichtlijn (gebaseerd op gemeten waterkwaliteit zoals in andere landen). En nog een: Daarvoor worden voor natuur, waterkwaliteit, klimaat en luchtverontreiniging waar mogelijk bedrijfsspecifieke emissiedoelen geformuleerd." Wat zijn dat voor criteria? In welke regio's moet dan worden gemeten en waar en bij welke bedrijven passen we dan welke criteria toe? Wie gaat al die gegevens verzamelen en al die metingen desgewenst opnieuw doen? Hoe lang gaat dat duren en hoeveel vervuiling moeten we dan nog toestaan?  En waar slaat 'waar mogelijk' op? We weten toch allang welke industriële vervuiling er is, waar die zich bevindt, en er is toch een kaderrichtlijn water? Dit gaat inderdaad over een ander land. Een ongewenst land.
Tja Jos, Nederland weer van “ons”. Het lijkt mij dat er verschillende “ons” zijn. In veel herken ik mij niet. Kennelijk behoor ik tot een ander “ons”. De “plannen”, ik word er nogal verdrietig van. Ik heb veel bewondering voor jou strijd en lees jouw publicaties graag.