Uitgelicht

Waterschappen worden steeds afhankelijker van digitale systemen, operationele technologie (OT), data en kunstmatige intelligentie (AI). Tegelijkertijd nemen cyberdreigingen, geopolitieke spanningen en ketenafhankelijkheden toe. Op basis van onderzoek bij een waterschap presenteert dit artikel een praktisch Digital Resilience Framework (DRF).

Nederland profileert zich graag als waterland: deskundig in het begrijpen, beheren en beschermen van water. Tegelijkertijd zien we in de praktijk dat dit beeld onder druk staat. In de ontwikkeling naar een circulaire economie ontstaan nieuwe vraagstukken, waaronder het onbedoeld vrijkomen van kunststofdeeltjes vanuit recyclingprocessen naar het watersysteem.

Nederland ligt voor een groot deel onder de zeespiegel. De zeespiegel gaat stijgen, de zee bedreigt de kust en daarmee lopen onze rivieren als het ware landinwaarts over. Voor onze toekomst moeten we daar wat mee. Tegelijk is het goed om ons te realiseren dat Nederland een doorvoerland is: een belangrijk deel van onze economie drijft op het bedienen van ons achterland. Op termijn lijken bijvoorbeeld sluizen in de Nieuwe Waterweg onontkoombaar. Omdat realisatie van grote werken veel tijd kost voordat ze uitgevoerd zijn, moeten we er nu over nadenken. Deltares heeft Nederland voor de klimaatveiligheid van onze delta vier denkrichtingen, vier scenario’s, voorgelegd.

‘Waterkwaliteit staat op de kaart binnen onze bubbel, maar nog niet daarbuiten.’ Met deze scherpe observatie zette keynote spreker Sander Mager direct de toon tijdens het 8e Waterkwaliteit op de Kaart (WOK) Symposium. Want hoewel kennis, data en aandacht voor waterkwaliteit de afgelopen jaren sterk zijn toegenomen, blijft de vraag knagen: waarom vertaalt dit zich nog onvoldoende naar zichtbare verbetering in de praktijk?

Veel hardnekkige problemen in de watersector zijn geen incidenten, maar terugkerende patronen. Een gedeeld vocabulaire maakt het mogelijk structurele dilemma’s te begrijpen en effectiever te handelen. Carthago Consultancy roept waterprofessionals op om mee te denken en bij te dragen.

Dit artikel laat zien dat goed meten vakmanschap, robuuste processen en een zorgvuldige wisselwerking tussen mens, techniek en data vraagt. Daarnaast beïnvloeden ook activiteiten van andere partijen het grondwatersysteem. Door deze invloeden gezamenlijk en integraal inzichtelijk te maken, ontstaat beter begrip van het functioneren van het systeem als geheel.

Op het laatste Deltacongres werd het weer genoemd: “Bij zeespiegelstijging krijgt Nederland te maken met toenemende verzilting.” Voor tijden van zoetwaterschaarste met ingrijpende maatschappelijke gevolgen is al een verdringingsreeks samengesteld, die aangeeft welke sector prioriteit krijgt. Maar moeten we leren leven met een tekort aan zoet water of kunnen we naast waterveiligheid eveneens waterkwantiteit en waterkwaliteit garanderen?

Veel gemeenten geven subsidie voor groene daken. Dit artikel gaat in op geleerde lessen uit de praktijk en tips voor gemeenten en waterschappen om groene daken te stimuleren, gebaseerd op ervaringen van bewoners.

Wereldwijd worden rampen veroorzaakt door verstoring van het natuurlijke evenwicht. Wat betreft Nederland daalde de bodem door exploitatie in de laatste duizend jaar viermaal zo snel als de zeespiegel steeg. Dit met een binnendringende zee tot gevolg. De overgangen van zout naar zoet, zogenaamde estuaria, werden van de kust naar ver in het binnenland verdreven, de verzilting zette door en vele watersnoodrampen volgden elkaar op.

Dorre bomen, rottende palen, schimmel in huis, zakkende bodems; allemaal problemen die veroorzaakt kunnen worden door grondwater. Dat gebeurt steeds vaker; door klimaatverandering en bodemdaling nemen de extremen toe. Voor veel gemeenten is het nog niet zo makkelijk om grip te krijgen op het grondwater. Technisch kan er veel, maar grondwater laat zich niet altijd makkelijk beïnvloeden. En ook als dat wel kan, dan spelen conflicterende er belangen: houten paalfunderingen vragen hoog grondwater, gebouwen op een ondiepe fundering juist niet en elk type boom stelt weer zijn eigen eisen. Ondanks de complexiteit is het wel degelijk mogelijk grip op grondwater te krijgen. Het vraagt een gestructureerde aanpak en een lange adem.

Dit artikel roept gemeenten en waterschappen op om samen te investeren in stedelijke watersystemen met voldoende ruimte voor hemelwater. Met oog voor samenhang tussen waterketen, hemelwatervoorzieningen, oppervlaktewater, grondwater en openbare ruimte.

Wat er in de grote zalen van de Verenigde Naties gebeurt, lijkt op het eerste gezicht ver weg te liggen van de gemalen, dijken en zuiveringen in Noord-Holland. In Kopenhagen, Parijs, Dubai en meest recentelijk Belém, onderhandelen wereldleiders over emissies en worden mondiale belangen afgewogen. Maar wie vanuit die internationale toppen terugkijkt naar de polder ziet dat de afstand kleiner is dan ooit.

Met het oog op mogelijk toekomstig direct hergebruik van gezuiverd rioolwater voor de drinkwaterbereiding is er behoefte aan een formeel kader, waarin microbiële en chemische kwaliteitseisen en mogelijke zuiverings- en bestuurlijke aspecten zijn geïntegreerd.

In 2009 verscheen in het Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis het artikel ‘De Westerschelde, natuurlijk?’  De auteurs, oud-hoofdingenieur bij Rijkswaterstaat ir. W. Lases en landschapshistoricus dr. A. de Kraker, gaven hierin aan dat vanwege het verdiepen van de vaargeul op termijn afsluiting met een dam onvermijdelijk en gewenst is. Dit klimaatbestendig toekomstbeeld staat bij velen nog niet op het netvlies. 

Heijmans heeft in samenwerking met TAUW een impact assessment uitgevoerd om de gevolgen van de KRW op haar activiteiten te analyseren. Er zijn acht prioritaire activiteiten en elf risico’s geïdentificeerd. De oorzaken van deze risico's liggen onder andere in de complexiteit van wetgeving, de gevolgen zijn onder meer vertragingen en hogere kosten.

Per 1 januari wordt analyse op basis van totaal organische koolstof de nieuwe basis voor zuivering van afvalwater, omdat de traditionele CZV-analyse niet meer past bij milieu- en veiligheidsregels. Daarom heeft NEN in 2020 de norm voor CZV ingetrokken. Nu is haar opvolger geïntroduceerd.

De toekomstige Europese Wateracademie (EUWA) is een van de pijlers van de Europese strategie voor waterweerbaarheid. Volgens bijna de helft van de 127 respondenten van een recente enquête moet de EUWA zich richten op technische vaardigheden voor waterbeheerders. Concrete ideeën over de academie zullen vorm krijgen tijdens het European Water Resilience Forum, dat op 8 december in Brussel wordt gehouden. De streefdatum voor de lancering van de EUWA is vastgesteld op juni 2026.

Technische Afspraak NTA 8033:2021 biedt voor het eerst genormaliseerde criteria voor non-target screening. Deze richtlijn zorgt voor uniforme terminologie, betrouwbare resultaten en vergelijkbare datasets tussen laboratoria. Door duidelijke eisen aan uitvoering, validatie en kwaliteitsborging draagt NTA 8033 bij aan effectiever waterkwaliteitsbeheer.

Hildegard Bentele, lid van het Europees Parlement (EVP), is voorzitter van de Watergroep van het Europees Parlement voor de periode 2024–2029. Zij volgt Pernille Weiss op, die de groep in de vorige zittingsperiode leidde. Het aantal leden van de Watergroep is aanzienlijk toegenomen. In dit interview met Water News Europe vertelt Bentele waar de Watergroep zich op richt en wat ze in deze termijn willen bereiken.

In- en uitlaatgeulen zijn vitale schakels tussen het watersysteem van Waterschap Hollandse Delta en het buitendijks getijdenwater. Door toenemende droogte en verzanding groeit de noodzaak voor structureel onderhoud.

Inzicht in de afstroming van hemelwater wordt steeds belangrijker. Daarom heeft Nelen & Schuurmans een GIS-tool ontwikkeld die automatisch inzicht geeft in de werking van het stedelijk watersysteem op het gebied van wateroverlast en waterkwaliteit.