secundair logo knw 1

Water Connects, de viering van het 33,3 jarig bestaan van de opleiding Watermanagement van HZ University of Applied Sciences

De watersector staat voor spannende tijden. Door vergrijzing gaat kennis verloren en onder jongeren loopt de interesse voor een watergerelateerde carrière terug. Het gevolg van onvoldoende vakmensen in de sector kan zijn dat innovaties onder druk komen te staan, terwijl de omvang van de uitdagingen enorm is. De waterschappen werken aan een plan om het tij te keren. Ook een groep docenten verbonden aan beroepsopleidingen doet een dringende oproep.


Tekst Elian van ’t Westeinde | Foto's HZ University of Applied Sciences 


Het verhaal van Hansje Brinker is wereldberoemd. Als het joch een gaatje in een dijk ontdekt, stopt hij zijn vinger erin. De zoon van een sluiswachter voorkomt daarmee een dijkdoorbraak. "Was het maar zo eenvoudig, want met een vinger in de dijk redden we het niet in de toekomst’’, zegt Alco Nijssen, docent watermanagement van de HZ University of Applied Sciences (HZ UAS) in Middelburg. "Met name door klimaatveranderingen denk ik dat in de watersector meer werk is te verzetten dan in welke andere sector dan ook. Wij moeten met zijn allen ons best doen om het waterbewustzijn bij jongeren aan te wakkeren. Dat is niet alleen een taak voor de opleiders, maar voor alle partijen in de watersector samen.’’

Water Connects
Nederland telt drie hbo- en drie mbo-opleidingen Watermanagement en één opleiding op universitair niveau. De oudste opleiding Watermanagement is die van de HZ UAS. Onder de titel Water Connects vierden docenten, studenten en alumni in januari het 33,3-jarig bestaan. Honderden genodigden kwamen bijeen om elkaar bij te praten en elkaar te inspireren.

Na hun studie waaierden ze uit over de hele watersector. Ze werken bij waterschappen, Rijkswaterstaat, adviesbureaus, milieuorganisaties, gemeenten. Sommigen maakten de stap naar het onderwijs. Zo geven Tom Lievense (Yuverta), Manodj Jagram (Lentiz) en Johan de Bat (Scalda) les aan mbo’ers. Alco Nijssen (HZ UAS) en Tijmen den Oudendammer (Hogeschool Rotterdam) leiden hbo-studenten op voor een toekomst in het water. Bij het 33,3-jarig jubileum van de opleiding Watermanagement in Middelburg steken deze docenten de koppen bij elkaar.

Kiem leggen
Manodj Jagram en Tom Lievense grijpen het jubileum aan om het mbo steviger op het netvlies te krijgen bij collega’s. Om jongeren te enthousiasmeren voor de watersector willen de mbo-opleidingen de onderlinge band verstevigen. Gezamenlijk meer voorlichtingsactiviteiten organiseren, gastlessen geven en excursies verzorgen.

Maar de bewustwording van wat watermanagement inhoudt, begint al in het basisonderwijs. Kinderen zijn van nature nieuwsgierig. Daar wordt de kiem gelegd. "Je kunt ze op allerlei manieren van alles laten zien over water. Over wat nodig is om het land droog te houden, over dijken, en ze wijzen op de diertjes die in het water leven’’, zegt Tom Lievense. "Van een bakker is duidelijk wat hij doet, maar wat doet een waterbeheerder? Dat moeten we uitleggen.’’

Maatschappelijk relevant
Jongeren die weten dat de opleiding breed is en maatschappelijk relevant, kiezen eerder voor watermanagement, denkt Tijmen den Oudendammer. "Vrijwel dagelijks zien we berichten over wateroverlast, waterkwaliteit, overstromingen. Klimaatverandering, hoe ga je daarmee om? Wat betekent dat voor de toekomst? Welke oplossingen kun je bedenken? Dat soort vraagstukken zijn actueel, prikkelend, en uitdagend. Daar moeten we onze studenten de juiste skills voor geven. We moeten het begrip Watermanagement laden met wat het eigenlijk inhoudt.’’ 

De watersector is voortdurend in beweging. En het onderwijs beweegt mee. Dat kan alleen als elke partij in de watersector meewerkt. "Alleen als opleidingen actief worden betrokken bij de praktijk, en weten wat de opgaven zijn waar we met zijn allen voor staan, kunnen we mensen opleiden met de vaardigheden die ze nodig hebben.’’ 

Studenten HZ Studenten HZ University of Applied Sciences 

Kennis binnenhouden
Jonge watermanagers hoeven zich geen zorgen te maken over carrièremogelijkheden. Zowel hbo’ers als mbo’ers hebben soms al een baan voordat ze een diploma op zak hebben. Vaak blijven ze hangen na hun stage. Toch ziet het mbo-onderwijs dat het vinden van stageplekken voor mbo’er moeilijker is dan voor hbo’ers. Daar valt nog een wereld te winnen denkt Johan de Bat. "Mbo’ers spelen een belangrijke rol vanwege hun technische vaardigheden, praktische kennis en vermogen om onderhoud en reparatie uit te voeren.’’

Tom Lievense vindt het binnenhouden van kennis prioriteit nummer één. "Organisaties moeten een regeling treffen om kennis over te dragen voordat ouderen vertrekken. Dat kan door het geven van gastlessen of door het in een of ander programma vast te leggen. Samen kunnen we een oplossing zoeken. Door kennis te borgen helpen ze ons, maar ook zichzelf.’’

In actie komen
Om de vacatures in de watersector te vervullen, haalt de watersector zij-instromers binnen via traineeships. Of mensen worden aangenomen op functies, terwijl ze onvoldoende ervaring hebben. "De lat gaat naar beneden’’, ziet Alco Nijssen. "Dat vraagt nogal wat van organisaties. Daarnaast moeten ze de waterbeheertaken aanpassen aan het aantal mensen dat ze in dienst hebben. Ambities voor ecologisch beheer of hittestress of andere nieuwe projecten komen niet van de grond, omdat je als organisatie alle zeilen moet bijzetten in het dagelijks werk. Innovaties blijven daardoor achter. Daar is gewoon geen ruimte voor. Als we pas in actie komen wanneer we ons realiseren dat de vacatures niet op te vullen zijn, en we kennis kwijtraken, zijn we te laat. Om dat gat te vullen, ben je zo tien jaar verder.’’ 

Actieplan waterschappen
Als de aanwas jonge studenten stagneert, worden opleidingen te duur om te handhaven. Ook  levert dat problemen op voor de watersector die nu al zit te springen om goed opgeleide mensen. Alleen al bij de waterschappen steeg het aantal vacatures de laatste jaren naar ruim 2.500 in 2022. Met name de vergrijzing in combinatie met de beperkte instroom van jongeren speelt daarbij een rol.

Om verdere leegloop te voorkomen, hebben de Unie van Waterschappen, het A&O fonds Waterschappen en de Vereniging werken voor waterschappen een extern bureau ingeschakeld om een actieplan te ontwikkelen. Dit plan richt zich op arbeidsmarkt(profilering), educatie en opleiding en zou de bekendheid met werken voor waterschappen moeten vergroten en wordt deze maand gepresenteerd.

Zorg over de toekomst
De docenten die dagelijks jongeren klaarstomen voor de praktijk, zijn  terecht bezorgd over het gebrek aan jongeren dat kiest voor een opleiding in de watersector. En nu de waterschappen met een actieplan komen, willen ze daarbij graag aansluiten. Niet alleen moet de watersector zorgen dat ze zelf professionals binnenhaalt. Helpen met zichtbaar en aantrekkelijk maken van de watersector is ook dringend nodig, zodat opleidingen voldoende aanwas krijgen en er voor de toekomst voldoende waterprofessionals beschikbaar zijn. Want meer mensen interesseren voor een wateropleiding lukt alleen als alle partijen met elkaar samenwerken.


Opleidingen watermanagement

Yuverta
Leefbare stad en klimaat
Watermanagement

Lentiz
Watermanagement

Scalda
Land en watermanagement

HZ UAS
Watermanagement

Hogeschool Rotterdam
Watermanagement

Van Hall Larenstein
Land en watermanagement


Dit artikel is een initiatief van: Tijmen den Oudendammer (Hogeschool Rotterdam), Alco Nijssen (HZ University of Applied Sciences), Tom Lievense (Yuverta), Manodj Jagram (Lentiz), Johan de Bat (Scalda). Auteur Elian van ’t Westeinde is freelance journalist. 

Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • Je reactie is nog niet geplaatst. We checken hem eerst.
    Elsa · 1 months ago
    Zo'n opleiding lijkt me juist heel uitdagend. Maar het probleem zit niet alleen in het gebrek aan geïnteresseerde jeugd. In veel sectoren op allerlei terreinen is ook een groot tekort en dat zal gevolgen hebben. Natuurlijk heeft zo'n leemte verschillende oorzaken, zoals de toekomstige verdiensten, die hier en daar wel eens beter zouden kunnen zijn, de interesse die, ook van te voren, gewekt wordt voor een vak en de praktijk van de werkkring, het idee dat MBO iets zou zijn voor niet zo intelligente mensen, dat doorstromen naar HBO of universiteit niet altijd mogelijk is, en meer. Zorg daarom dat in de opleiding de specialisatiemogelijkheden in de toekomst bijvoorbeeld ruim aan bod komen! Iets anders is ook dat niet iedereen blij is als hij veel expertise heeft, als opleider bijvoorbeeld, en toch met pensioen wordt gestuurd, alleen omdat hij daar recht op heeft. Pensioen hebben is lang niet voor iedereen een zinvolle dagbesteding. Gun ook de gepensioneerden mogelijkheden om jongeren te interesseren en te blijven opleiden, al is het niet full time, zolang ze daar zelf voor kiezen.

h2ologoprimair    PODIUM

Podium is een platform voor opinies, blogs en door waterprofessionals geschreven artikelen (Uitgelicht). H2O draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van deze bijdragen, maar bepaalt wel of een bijdrage in aanmerking komt voor plaatsing. De artikelen mogen geen commerciële grondslag hebben.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

@Arie van LitDank Arie voor jouw steun. Tja, anderen komen op voor 'ons land'. Ik voor ook mijn water, ook mijn milieu, ook mijn bodem, ook mijn natuur. Iemand moet het doen. 
@Elsa Loosjes (zeer geïnteresDat gaat heel lang duren. En dat is ook de bedoeling van dit boerenbruin rechtse kabinet. Stel je voor dat we de problemen zouden oplossen, wat moeten ze dan? Wie stemt er dan nog op hen? 
Mooi verwoord. Het kabinet in spé heeft velen verleid met termen als 'het geven van duidelijkheid', terwijl er in de praktijk door in te zetten in bewezen niet duurzaam beleid, er grote onzekerheden gaan ontstaan. Ook hier moet het gezegde van 'de wal keert het schip' zich klaarblijkelijk nog maar weer eens in de praktijk gaan bewijzen.
Geheel eens met de reactie van dhr. Peters. "Natuur is leuk", maar even niet als het de landbouw in de weg zit. Dan poetsen we het weg als lastig (kleine snippers??) of ongewenst. Gemiste kans want, afgezien de intrinsieke verantwoording die de overheid en haar burgers heeft voor het behoud van onze natuur is het ook van groot belang voor drinkwater, economie (recreatie/vestigingsklimaat), wetenschap en het welbevinden van miljoenen mensen. En dat poets je niet weg tegen de marginale landbouw- en visserijbelangen.