0
0
0
s2smodern

De hoeveelheid nitraat in het uitspoelings- en slootwater op landbouwbedrijven is sinds 2017 gestegen. Dit komt door de toename van het stikstofgebruik en de invloed van de recente droge zomers, blijkt uit de Nitraatrapportage 2020 van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

Deze rapportage verschijnt om de vier jaar en geeft een overzicht van de landbouwpraktijk en de grond- en oppervlaktewaterkwaliteit in Nederland. Het gaat om de nutriënten stikstof en fosfor. Sinds 2015 komen weer meer van deze stoffen in de bodem terecht op landbouwbedrijven. Dat leidt vanaf 2017 tot een toename van de concentratie nitraat in het uitspoelings- en slootwater bij deze bedrijven. De ontwikkeling is te zien in alle regio’s: klei-, löss-, veen- en zandregio’s (zie figuur).

Negatieve invloed van droogte
De stijging van de hoeveelheid nitraat wordt veroorzaakt door twee ontwikkelingen. Het stikstofgebruik neemt toe, vooral doordat melkkoeien per dier meer stikstof via mest uitscheiden. Ook groeiden gewassen minder goed in de droge zomers van 2018 en 2019, met als gevolg dat zij minder stikstof en fosfor uit de bodem opnamen. Verder is minder nitraat in de bodem afgebroken en meer weggespoeld naar het grond- en oppervlaktewater.

Het is volgens de onderzoekers duidelijk te merken. “Zo verdubbelde de nitraatconcentratie in het slootwater op landbouwbedrijven in de periode 2016 tot en met 2019. Toch was de nitraatconcentratie in het grond- en oppervlaktewater in deze periode gemiddeld genomen lager dan in de vier jaar ervoor.”

Figuur NitraatrapportageNitraatconcentratie (als NO3 in mg/l) in het water dat uitspoelt uit percelen op landbouwbedrijven per regio in de periode 1992-2019. Weergegeven is de jaargemiddelde concentratie. (Bron: RIVM, Nitraatrapportage 2020)

Positieve trend in afgelopen dertig jaar
Het RIVM heeft het rapport gemaakt samen met het Centraal Bureau voor de Statistiek, Rijkswaterstaat, Deltares, Wageningen Economic Research en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. De onderzoekers melden dat in de afgelopen dertig jaar de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater is verbeterd, vooral doordat boeren minder en zorgvuldiger mest zijn gaan gebruiken.

“Sinds 1987 heeft Nederland de stijging van de stikstof- en fosfaatoverschotten in de landbouw in de periode 1950-1987 weten om te zetten in een daling. De nitraatconcentratie in het water op landbouwbedrijven is hierdoor gedaald en de eutrofiëring van het oppervlaktewater is verminderd. De verbeteringen zijn een gevolg van de maatregelen die vanwege de Nederlandse meststoffenwet en de Europese Nitraatrichtlijn in de Nederlandse landbouw zijn genomen.”

Verbetering waterkwaliteit nu veel minder snel
De laatste jaren gaat de verbetering van de waterkwaliteit echter veel minder snel dan in het verleden. Veel wateren voldoen nog niet aan het gewenste kwaliteitsniveau. Nitraatconcentraties zijn vooral te hoog in de bovenste meter van het grondwater op ruim de helft van de landbouwbedrijven in zand- en lössgebieden en in ruim dertig van de ongeveer tweehonderd grondwaterbeschermingsgebieden. Dit betekent onder meer dat drinkwaterbedrijven extra moeten investeren in waterzuivering.

In een bericht op de eigen site schrijft het RIVM dan ook: “Het huidige beleid is ontoereikend om de doelstellingen te halen. Dat vraagstuk wordt nog knellender als we rekening houden met het vaker voorkomen van perioden van droogte, zoals in de afgelopen jaren het geval was.”

Fundament voor nieuw actieprogramma
Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur van Waterstaat noemt in de aanbiedingsbrief aan de Tweede Kamer de Nitraatrapportage een belangrijk fundament voor de invulling van het zevende Actieprogramma Nitraatrichtlijn, dat in januari 2022 in werking treedt en loopt tot en met 2025. “Gezien het feit dat de opgaven voor waterkwaliteit van deelstroomgebied tot deelstroomgebied variëren, is een gebiedsgerichte aanpak in het op te stellen nieuwe actieprogramma een geëigende keuze, zoals ook is weergegeven in de contouren voor het nieuwe mestbeleid.”

Van Nieuwenhuizen en haar Landbouw-collega Carola Schouten hebben met de voor waterkwaliteit verantwoordelijke bestuurders van provincies en waterschappen afgesproken dat er een taskforce wordt ingesteld voor de invulling van het actieprogramma. Deze taskforce komt in december voor het eerst bijeen.

Nutriënten beter vasthouden
Volgens onderzoeksinstituut Deltares is er een oplossing om de toename van nitraat tijdens lange drogere periodes te verminderen. Het gaat om meer water en daarmee ook nutriënten vasthouden en de bemesting aanpassen aan de gewasbehoefte.

Voorbeelden van maatregelen zijn regelbare drainage en boerenstuwen. Hiermee zijn onnodige verliezen te voorkomen en droogtes beter te overbruggen. Deltares geeft aan dat ook een goede bodemstructuur met genoeg organisch materiaal en een rijk bodemleven helpen om water en nutriënten beter te benutten. De overheid speelt een belangrijke rol om het voor boeren mogelijk te maken in deze maatregelen te investeren.

 

MEER INFORMATIE
Nitraatrapportage 2020
Kamerbrief minister van IenW
Bericht van RIVM
Deltares over oplossingen
H2O-bericht: nieuw mestbeleid
H2O-bericht: nitraat in ‘rode’ gebieden
H2O-artikel: nitraat in grondwater

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Beste waterschappers, als jullie de waterpeilen pas per 1 april opzetten, dan beginnen we het groeiseizoen dus met een nagenoeg leeg watersysteem. Het opzetten van de peilen moet minstens een maand eerder. En ja, dat kan plaatselijk enige natschade geven. Accepteren we dat niet, dan moeten we in mei en juni niet 'huilie-huilie' doen over droogte. Dan hebben we dat deels zelf veroorzaakt.
@RogerHallo Roger, dank voor je reactie. Ik help je graag verder en kan je voorzien van alle informatie waar je om vraagt. We hebben een aantal mooie referenties, artikelen in diverse vakbladen en uiteraard onze eigen website. Ik denk echter dat dit platform daar niet de aangewezen plaats voor is. Ik kom dan ook graag verder met je in contact. Zou je een mail kunnen sturen naar marketing@pathema.nl?
De recente berichtgeving rondom het watergebruik van datacenters is gebaseerd op onjuiste cijfers en aannames. Cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek en het waterleidingbedrijf PWN geven een heel ander beeld. Daarnaast is het in Nederland reeds wettelijk geregeld dat de levering van water voor drinkwater altijd voor de levering aan de industrie gaat. Door onjuiste berichtgeving wordt er onterecht een panieksituatie gecreëerd, met verstrekkende gevolgen.
Allereerst is er regelgeving die waterlevering regelt bij tekorten. Wettelijk is geregeld dat drinkwater altijd voor gaat middels de verdringings categorien. Dit is na te lezen op de Rijkswaterstaat, Infomil en wordt ook aangegeven door het waterleidingsbedrijf PWN die in Noord Holland levert.
PWN : https://www.pwn.nl/over-pwn/pers-en-nieuws/drinkwater/de-inwoners-van-noord-holland-kunnen-er-altijd-op-rekenen-dat-er?nid=1368
Daarnaast is er bij het watergebruik capaciteit van de aansluiting en verbruik door elkaar gehaald. Het werkelijke verbruik voor de alle industrie in Noord Holland wbt koelwater is volgens het waterbedrijf 0,6% van hun totale levering. Dit komt neer op 672 duizend m3 aan totaal industrie koelwater gezien PWN 112 miljoen m3 in totaal levert. Daarvan nemen die 2 datacenters maar een gedeelte van op. Iets geheel anders dan de 4,6 miljoen m3 die werd gesuggereerd in het artikel. Volgens het CBS gebruikt de hele IT sector in Nederland 1 miljoen m3 water, de 0,88% in het artikel hierboven. Dit is open data die volledig in het artikel is genegeerd.
Naar de toekomst toe streven we ernaar het waterverbruik naar nul te brengen. Nieuwe datacenters gebruiken al veel minder water en het ook in de media bekende project in Zeewolde gebruikt oppervlaktewater ipv drinkwater. Dus ook de extrapolaties naar de toekomst toe gaan mank.
De links naar het CBS en PWN kunt u hier vinden:
https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82883NED/table?dl=1A42C
https://www.pwn.nl/over-pwn/pers-en-nieuws/drinkwater/de-inwoners-van-noord-holland-kunnen-er-altijd-op-rekenen-dat-er?nid=1368
https://www.pwn.nl/over-pwn
Het rapport was trouwens zo klein qua onderzochte datacenters en zo divers dat er geen enkel duidelijk beeld uit te halen was. Daarom heeft de provincie het niet gepubliceerd. Dat geven ze ook aan in hun reactie aan de NOS.
Wat betreft chemicaliën, die gaat om kleine hoeveelheden zout om het water zachter te maken om apparatuur te sparen. Het water wordt meerdere malen gebruikt. De toevoegingen vallen binnen de normen en milieu wetgeving en vergunning van het bedrijf gaf ook Microsoft aan.
Op onze website hebben we nog meer links staan naar openbare bronnen over water, energieverbruik, bebouwing, etc.
Zie: https://www.dutchdatacenters.nl/cijfers-1/

Indien er verder vragen zijn we als branche organisatie dit altijd bereid dit verder toe te lichten.
Er is onderzocht wat het effect is van een watertemperatuur voor zoetwater vissen. Een zeer relevant onderzoek. Is er ook onderzocht wat het effect is voor de zalmen en forellen die kuit schieten in de rivier waar hun ouders kuit hebben geschoten?
Als het zeewater warmer wordt kunnen deze vissen denk ik geen andere rivier (een meer noordelijke rivier) uitzoeken om die op te zwemmen en kuit te schieten.
Laten we uitkijken dat de Japanse bladvlo die nu ingezet is tegen de duizendknoop niet later een probleem gaat vormen wat we nu nog niet overzien. Soms is het middel erger dan de kwaal.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.