Met allerlei activiteiten zou morgen – precies zeshonderd jaar na het doorbreken van de dijken – en de dagen erna de Sint-Elisabethsvloed worden herdacht. De recent aangescherpte coronamaatregelen hebben roet in het eten gegooid. Een aantal exposities in Zuid-Hollandse en West-Brabantse musea gaat wel door.

Het had het hoogtepunt van het themajaar 600 jaar Elisabethsvloed moeten worden, maar de voor de komende dagen geplande bijeenkomsten, lezingen, rondvaarten en zelfs een heuse nacht over de overstromingsramp zijn allemaal geschrapt. “Wij willen vanwege corona geen enkel risico nemen”, zegt Arco van de Ree die bij waterschap Hollandse Delta de activiteiten coördineert. “Maar het is alleen uitstel, geen afstel. Wij verschuiven de activiteiten naar het voorjaar van 2022.”

Beeldmerk 600 jaar Elisabethsvloed

Het is niet de eerste bijstelling van het themajaar waarin stilgestaan wordt bij de Sint-Elisabethsvloed uit 1421, een van de ergste overstromingen uit de vaderlandse geschiedenis die aan veel mensen in de graafschappen Zeeland en Holland het leven kostte en leidde tot het ontstaan van de natte Biesbosch. Van de Ree: “Het was eigenlijk de bedoeling om alleen in 2021 de ramp te herdenken. Maar voor de jaarwisseling werd al duidelijk dat dit door corona niets zou worden. Het startsein was daarom pas in juli en activiteiten lopen nog door tot en met het najaar van 2022. Het is wel fijn dat we hierdoor nu de ruimte hebben om activiteiten alsnog later te houden.”

Verschillende exposities
Enkele speciale tentoonstellingen in musea kunnen wel doorgaan, al zijn de officiële openingsbijeenkomsten komen te vervallen. In het Biesboschmuseum in Werkendam is tot eind november 2022 600 jaar Sint Elisabethsvloed, de kracht van het water te zien. De thematentoonstelling ontrafelt de feiten en fictie van het ontstaan van de Biesbosch, terwijl de overstromingen door de eeuwen heen zichtbaar worden gemaakt aan de hand van een tijdlijn door het hele museum.

Het Nationaal Baggermuseum in Sliedrecht brengt een Ode aan het Zinkstuk (tot en met 14 mei 2022) met aandacht voor de rijswerkers die vlochten en nog steeds vlechten tegen water. In Museum Hoeksche Waard is er de tentoonstelling Land uit Water, die toont hoe door inpoldering en het bouwen van dijken de Hoeksche Waard is ontstaan. In Elisabeth en de vloed (tot en met 6 maart 2022) in het Dordrechts Museum staat een beschilderd altaarstuk met vier bijzondere panelen over de watersnoodramp centraal.

Ook in de Brabantse vestingstad Geertruidenberg kunnen belangstellenden terecht. In de Geertruidskerk is Op Drift, omschreven als een eigentijdse beleving over de ramp, de mens en het water (tot en met september 2022), en in Museum de Roos gaat de expositie Van Ramp naar Zegen over nieuwe beroepen als rietsnijders en griendwerkers na het ontstaan van de Biesbosch.

Online belevingscentrum vernieuwd
Aan het themajaar 600 jaar Elisabethsvloed doen tientallen overheden en organisaties uit Zuid-Holland en Noord-Brabant mee. Het online belevingscentrum De Kracht van het Water geeft veel informatie over de geschiedenis van de ramp en de lessen voor de waterveiligheid nu en in de toekomst. Dit is een initiatief van waterschap Hollandse Delta in samenwerking met waterschap Brabantse Delta, Hoogheemraadschap van Delfland, waterschap Rivierenland, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, het Hoogwaterbeschermingsprogramma en Rijkswaterstaat.

Het belevingscentrum is eerder deze maand geactualiseerd door het opnemen van nieuwe informatie. Van de Ree noemt de kaart van bijna vier bij twee meter uit het begin van de zestiende eeuw, die Wim van Wijk heeft gevonden in het regionaal archief van Dordrecht en nu hangt op de expositie in het Dordrechts Museum. Hierop zijn de Groote Waard en een aantal andere Zuid-Hollandse gebieden afgebeeld, inclusief alle dorpen die tijdens de Sint-Elisabethsvloed zijn verdwenen. “Wij hebben de kaart gedigitaliseerd en tonen deze nu in zes stukken in het belevingscentrum, met toelichtingen erbij. Je kunt voor elk gebied precies zien wat er in 1421 gebeurd is. We stellen de digitale kaart ook gratis beschikbaar aan onder meer scholen en streekmusea.”

Special tv-programma De Kennis van Nu
Het wetenschappelijke tv-programma De Kennis van Nu wijdt een aflevering aan de Sint-Elisabethsvloed en hoe Nederland momenteel omgaat met de dreiging vanuit de zee. Er is aandacht voor wetenschappelijke innovaties langs de kust zoals dijken in de duinen, kwelderbeheer en de Zandmotor. De special wordt morgen (18 november) om 22.40 uur uitgezonden op NPO2.


BRIEF AAN ELISABETH

Een lezing van dijkgraaf Jan Bonjer van waterschap Hollandse Delta is ook voorlopig gecanceld. Hij heeft vanuit 18 november 2421 – 400 jaar na de herdenking – een brief aan Elisabeth geschreven. De overstromingsramp is naar deze Hongaarse heilige (1207-1231) genoemd, omdat 19 november haar naamdag is. “Om je te bedanken voor de inspiratie die jij na je overlijden aan zovelen bood: onze delta ook tijdens de ingrijpende klimaatverandering de best beschermde en meest leefbare van Europa laten zijn.”

Brief van Jan BonjerJan Bonjer leest zijn brief vanuit 2421 voor bij het Erfgoedfestival

Bonjer schrijft over drie grote veranderingen die tussen 2021 en 2421 zijn doorgevoerd: ‘een wisseling van perspectief: water stuurt’, ‘leven met water, bouwen met de natuur’ en ‘grote, moedige werken, grootmoedige werken’. “We durfden te kiezen: het Groene Hart en de Gelderse Vallei kregen een bestemming voor natuur, extensieve bewoning en extensieve landbouw. De Randstad kreeg gezonde concurrentie van de Zandstad, wonen op de hoger gelegen zandgronden werd weer net zo normaal als het voor onze voorouders was.”

Ook zijn drie waarden hervonden: solidariteit, weerbaarheid en daadkracht. In 2050 werd Nederland de eerste klimaatbestendige delta ter wereld, aldus Bonjer. Hij trekt drie lessen uit de geschiedenis: ‘bestuur verantwoordelijk’, ‘ontwikkel duurzaam’ en ‘van maakbaarheid naar veerkracht’. “De boodschap van 1421 was in 2021, toen we samenkwamen voor de 600-jarige herdenking, actueler dan ooit. Wij dachten over het verleden te spreken, wij spraken over de toekomst. Van een maakbare samenleving evolueerden we in de afgelopen 400 jaar naar een veerkrachtige samenleving.”


MEER INFORMATIE
Website 600 jaar Elisabethsvloed
Informatie waterschap Hollandse Delta
Website online belevingscentrum
Bericht Unie van Waterschappen

Podcast De Echo van Elisabeth
H2O Actueel: start themajaar in juli
H2O Actueel: online belevingscentrum

In het aankomende decembernummer van magazine H2O staat een artikel over wat de Sint-Elisabethsvloed heeft betekend voor de hoogwaterbescherming. 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Mooie indicator soorten voor de KRW: Pelikanen en Neushoorns
Weet de Rli wel hoeveel controle instanties er al op een boeren erf komen?
En hoeveel certificatie eisen ze al hebben? Is het verstandig om het zoveelste certificeringssysteem op te zetten en de bestaande schoenen weg te gooien....
Eens met insteek van Hans Middendorp. Droge voeten is geen vanzelfsprekendheid meer en verhogen van de waterschapslasten ligt voor de hand. Ook al gaat het om wateroverlast op straat; het watersysteem is immers een geheel. Waterschappen moeten m.i. wel veel vroeger betrokken worden bij strategische planvorming rond woningbouw e.d. zodat problemen met wateroverlast (en ook verdroging) vooraf beter voorkomen kunnen worden.
Heel bijzonder dat de Unie van Waterschappen om extra geld vraagt aan het Rijk voor klimaatadaptatie, terwijl de waterschappen juist hun onafhankelijkheid koesteren en ook hun eigen belasting heffen. Klimaatadaptatie is vooral waterbeheer, waarin ook hemelwateroverlast en verdroging structureel een plek moeten krijgen. Financiële dekking voor klimaatadaptieve maatregelen komt dan logischerwijs uit een opslag op de bestaande watersysteemheffing, of uit een nieuwe klimaatheffing door de waterschappen.
Hulde! We zijn op weg naar een waterbewuste samenleving daar ben ik van overtuigd. Het zal op alle schalen en niveaus moeten. Maar ik maak me zorgen, maak me druk maar vegeet niet te spelen. Ook Leonardo da Vinci raakte zo geinteresseerd in water omdat de problemen in zijn tijd met water heel groot waren en economieen (gemeenschappen in vrede) er aan ten over konden gaan. Maar toch speels volhouden. Ik ga sneeuw verzamelen met de kleinkinderen, misschien wel sneeuw maken. De mens moet blijven geloven dat hij inventief is en optimistisch mag zijn.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.