secundair logo knw 1

Het Pannerdensch Kanaal, ‘kraan van Nederland’ I foto: HKT

Nederland kan in 2027 worden afgerekend op meer dan 100.000 doelen op grond van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Daaraan kan worden voldaan maar de opgave is complex en in de uitvoering zijn er nog stevige hobbels, schrijft minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat in een brief aan de Tweede Kamer. Bij ongeveer 30 procent van de KRW-maatregelen voor de planperiode 2022-2027 kunnen belangrijke risico’s een tijdige realisatie in de weg staan.

De reden voor de gisteren (11 april) gestuurde brief is een motie die Tweede Kamerlid Fahid Minhas (VVD) in december 2022 indiende. Hierin vraagt hij om voor het tweede kwartaal van 2023 aan te geven welke specifieke risico’s er per regio zijn voor het niet halen van KRW-doelen in 2027. De Tweede Kamer nam deze motie vrijwel unaniem aan; alleen Forum voor Democratie stemde tegen.

Goede waterkwaliteit bepaald door veel parameters
De Kaderrichtlijn Water is gericht op het bereiken en beschermen van een goede ecologische en chemische toestand van het oppervlaktewater en een goede chemische en kwantitatieve toestand van het grondwater. Dit wordt bepaald door veel parameters, aldus minister Harbers. “Het geven van een gedetailleerd beeld van het totale KRW-doelbereik is complex, gezien het grote aantal doelen en 
waterlichamen.”

Mark HarbersMark Harbers
(foto: Valerie Kuypers)

Er zijn 745 oppervlaktewaterlichamen met per waterlichaam zo’n 140 doelen voor onder andere stoffen, biologie en nutriënten. Verder hebben 23 grondwaterlichamen ieder circa 12 doelen. “Dit komt erop neer dat er in Nederland op grond van de KRW in totaal meer dan 100.000 doelen zijn waarop we kunnen worden afgerekend. Het is daarmee lastig uitvoerbaar om per gebied aan te geven voor precies welke doelen een risico bestaat dat ze niet tijdig gehaald worden.”

In de brief van Harbers ontbreekt dan ook een overzicht van de specifieke risico’s per regio, waarom Minhas in zijn motie had verzocht. De bewindsman verwijst naar de stroomgebiedbeheerplannen (SGBP’s) voor de Rijn, Maas, Schelde en Eems, waarin de huidige toestand van de waterkwaliteit wordt beschreven en prognoses staan voor het halen van de KRW-doelen in 2027. Ook zijn in de SBGP’s verwijzingen opgenomen naar de door de waterbeheerders opgestelde KRW-factsheets. Deze documenten bevatten alle beoordelingen per waterlichaam.

De grootste probleemstoffen zijn in algemene zin nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen, een aantal metalen en enkele Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen (PAK’s). Ook gaat het volgens de minister om het natuurlijker maken van de inrichting van wateren voor de ecologie. De opkomst van invasieve soorten zoals exotische rivierkreeften vraagt aandacht, vanwege de grote impact op het ecosysteem. Verder is sprake van historische belasting met persistente, alomtegenwoordige stoffen en met verontreiniging die uit beken en rivieren vanuit bovenstroomse landen afkomstig is.

Eerste beeld van gezamenlijk dashboard
De waterbeheerders willen met een gezamenlijk overzicht in de vorm van een dashboard meer grip krijgen op de uitvoering van KRW-maatregelen. Zij werken op het ogenblik hieraan. Het dashboard zal medio dit jaar gereed zijn.

Harbers geeft alvast een eerste beeld. Voor ongeveer 30 procent van de – zeer diverse – maatregelen voor de planperiode 2022-2027 wordt ingeschat dat belangrijke risico’s mogelijk een tijdige realisatie in de weg kunnen staan. Dit blijkt uit de risico-inventarisatie bij de waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat.

Andere constateringen zijn:

  • Het grootste deel van de KRW-relevante maatregelen onder het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn verloopt volgens planning. Enkele maatregelen lopen het risico op niet tijdige realisatie, zoals de aanpak van beekdalen, de aanpak in grondwaterbeschermingsgebieden en het oppakken van de restopgaven voor de KRW die mee moeten lopen in de provinciale gebiedsprogramma’s.
  • De maatregelen voor medicijnresten verlopen volgens planning.
  • Bij het actualiseren van de lozingsvergunningen voor opkomende stoffen is de complexiteit van maatregelen in de aanpak van indirecte lozingen een mogelijk risico voor tijdige realisatie.
  • De geldende beperkingen vanuit stikstof of PFAS kunnen ook een belemmering vormen voor de tijdige uitvoering van maatregelen.

Op dit moment zijn de opgaven over het algemeen groot in gebieden met veel agrarische activiteit, aldus de minister. “Het betreft dan onder andere de resterende opgave met betrekking tot nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen. Het is spannend of de benodigde maatregelen tijdig genomen kunnen worden in specifieke gebieden, wat belangrijk is als basis van de motivering van de uitzonderingen die de KRW toestaat. In die gebieden zijn er risico’s voor alle activiteiten, niet alleen voor agrarische activiteiten.”

Daarnaast zijn er enkele chemische hotspots in Zeeland en bij Rotterdam en Amsterdam, vanwege de aanwezige industrie. Hier zijn er potentiële problemen voor de toekomstige lozing van stoffen.

Voldoen aan KRW-doelen in 2027 mogelijk
Minister Harbers herhaalt in zijn Kamerbrief de boodschap die hij had bij het Kameroverleg van 27 maart over ‘water en bodem sturend’. “Als alle afgesproken maatregelen tijdig worden uitgevoerd, als de transitie in het landelijk gebied en de overige aanvullende maatregelen tijdig gerealiseerd worden, en als we in staat zijn afwijkingen te motiveren binnen de ruimte die de KRW biedt, kan Nederland naar verwachting in 2027 aan de KRW voldoen.” Tegelijk benadrukt hij dat dit een complexe opgave is met nog stevige hobbels in de uitvoering.

Tijdens het Kameroverleg kondigde de minister daarom een extra KRW-impulsprogramma aan. Bij dit gezamenlijke initiatief van Rijk en regio draait het om het versterken van de uitvoering van verbeteracties voor de waterkwaliteit en het wegnemen van belemmeringen.“De kern is dat we als waterbeheerders vooral de afgesproken maatregelen tijdig moeten uitvoeren en doen wat is afgesproken. Het gaat om zowel ruimtelijke maatregelen als om maatregelen ten aanzien van stoffen.”

Bij stoffen speelt vooral de belasting vanuit de industrie, de rioolwaterzuivering en de landbouw (nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen), schrijft Harbers. “Daarbij moeten we naar de hele keten kijken: van productie tot zuivering, inclusief vergunningverlening, toezicht en handhaving.” De komende maanden wordt het impulsprogramma voor de Kaderrichtlijn Water uitgewerkt. 

Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Laat je reactie achter en start de discussie...

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Barry Madlener. Een man van grootse daden, w.o. motie tegen het dragen van hoofddoekjes en de verplichting voor moslimmeisjes om te moeten sporten met jongens. Dat schept hoge verwachtingen! 😱 OMG
Wat een slap verhaal over een mogelijke integriteitsschending. Als voormalig sectorhoofd bij verschillende waterschappen heb ik vele openbare aanbestedingen (klein en groot) moeten doen. Bij de meeste waterschappen zou een dergelijke aanpak nooit geaccepteerd zijn en ook bij andere overheden zoals provincies (waar ik eveneens ervaring heb) , ook niet. Wat is het toch moeilijk om gewoon een fout toe te geven! Daar is echt geen “integriteitsonderzoek “ voor nodig. Het is echt tijd dat bij deze organisatie de bezem er eens goed doorheen gaat! 
Bedankt Bas! Bij deze een link naar dat artikel: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32729940/  
Duidelijk artikel met interessante observaties!
Mbt referentie #2 zou het beter zijn te verwijzen naar Bil et al., 2021 (https://doi.org/10.1002/etc.4835).
Prachtig initiatief! Nu het hele stroomgebied van de Berkel als ruimtelijke eenheid bekijken ,vervuilers opsporen en voorstellen voor ruimtelijke ontwikkeling (incl. bescherming)met elkaar bedenken.cf kaderrichtlijn water.