0
0
0
s2smodern

Het onderwerp zal in elke terugblik op het jaar ongetwijfeld een prominente plaats innemen: hoe warm en droog het maandenlang in Nederland was. Pas door een aantal behoorlijk natte weken zijn de meeste droogteproblemen verdwenen. Voor de lage grondwaterstanden blijven echter extra maatregelen nodig.

Een zomer als in 2018 komt volgens het KNMI eens in de dertig jaar voor. Daarna volgde een zeer zonnige en droge herfst. Vorige week sneuvelde nog een record. Weerplaza meldde dat 2018 het zonnigste jaar ooit gemeten is. Het aantal zonuren in De Bilt steeg naar 2022 op 13 december. Daarmee werd het vorige recordjaar 2003 overtroffen. In een normaal jaar schijnt de zon ongeveer zestienhonderd uur.

Rijnafvoer normaal
De Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) publiceerde op 12 december de laatste droogtemonitor van 2018. Daaruit blijkt dat na enkele nattere weken de meeste droogteproblemen zijn opgelost. De Rijnafvoer was met een piek van 2.100 kubieke meter per seconde vorige week eindelijk normaal voor de tijd van het jaar, al is de afvoer sindsdien weer gedaald. De scheepvaart ondervindt geen hinder meer, omdat de vaardiepte in orde is en de belemmeringen bij diverse sluizen opgeheven zijn. Ook de afvoer van de Maas bij Sint Pieter is flink toegenomen.

Het gevaar van verzilting is verdwenen. De stijging van de afvoer van de grote rivieren kwam op tijd om verdere verzilting in het benedenrivierengebied te voorkomen, aldus de LCW. Het zoutgehalte van het IJsselmeer is nog altijd licht verhoogd, maar door de hogere afvoeren zijn er ook meer spuimogelijkheden langs de Afsluitdijk. De LCW verwacht dat door het vaker doorspoelen het zoutgehalte in het meer geleidelijk zal dalen.

Extra maatregelen vanwege grondwater
De lage grondwaterstanden blijven echter een hardnekkig probleem, vooral op de hogere zandgronden in het oosten en zuiden van het land. Volgens een recente analyse van het Nederlands Hydrologisch Instrumentarium (NHI) zijn ook na een natte winter de grondwaterstanden komend voorjaar nog niet overal hersteld. Het risico op watertekorten lijkt daardoor in 2019 hoger te zijn dan gemiddeld. De LCW herhaalt in de droogtemonitor wat de commissie de laatste tijd steeds schreef: om de grondwaterstanden aan te vullen is een langdurige periode met neerslag nodig.

Een aantal waterschappen heeft extra maatregelen genomen om het grondwater zoveel mogelijk aan te vullen. Zo maakte Waterschap Vallei en Veluwe samen met boeren en terreinbeheerders een actieplan om het water in sloten en andere watergangen zoveel mogelijk vast te houden in gebieden waar dat nodig is. Particuliere grondeigenaren kunnen bijvoorbeeld duikers afsluiten of met houten schotbalken stuwen verhogen. Wetterskip Fryslân heeft besloten om het waterpeil in polders tijdelijk naar veertig centimeter onder het maaiveld te verhogen. De stuwen in vaarten en sloten staan in de zomerstand. Waterschap Scheldestromen blijft op veel plekken het zomerpeil nastreven. Ook in het werkgebied van dit waterschap staan stuwen in sloten hoger dan normaal in deze tijd van het jaar.

Waarschuwing voor Vitens
Nog ander droogtenieuws. Vitens kreeg vandaag een waarschuwing van de provincie Gelderland, omdat het drinkwaterbedrijf deze zomer op een aantal plekken meer grondwater oppompte dan volgens de vergunning was toegestaan. Dat moest Vitens doen omdat klanten beduidend meer water gebruikten dan normaal, 30 tot 40 procent extra. Gezien de extreme omstandigheden heeft de provincie besloten om alleen een waarschuwing te geven en geen boete. Volgens Vitens kan eenzelfde situatie zich komend jaar weer voordoen.

In een interview eind november voor H2O vertelde bestuursvoorzitter Jelle Hannema dat hij over het overschrijden van de vergunningsplafonds al gesproken had met de gedeputeerden van de provincies Gelderland en Overijssel. “Zij snapten dat er deze zomer geen andere keuze was. Wij praten nu over verhoging van de plafonds voor waterwinning. Vitens loopt sowieso al tegen de grenzen van de vergunningen aan, omdat de normale afzet van water enorm toeneemt door economische en demografische ontwikkelingen. De droogteproblematiek maakt de gesprekken alleen maar actueler.”

Grote verschillen in akkerbouw
Wageningen University & Research heeft een berekening van het inkomen in de land- en tuinbouw in 2018 gepubliceerd. Een boer verdiende gemiddeld 42 duizend euro (per onbetaalde arbeidsjaareenheid), een daling met bijna 30 duizend euro vergeleken met het topjaar 2017. Bij de akkerbouw speelde de warme en droge zomer een grote rol. Het gemiddelde inkomen voor het oogstjaar 2018 bleef in de akkerbouw ongeveer gelijk door twee tegengestelde bewegingen: de productie per hectare van de meeste gewassen daalde sterk, terwijl de prijzen door de vermindering van het aanbod vaak juist flink toenamen.

Er zijn grote verschillen tussen regio’s en tussen bedrijven. Zo was in het zuidwestelijk kleigebied beregening vaak niet toegestaan, waardoor akkerbouwers hier volgens WUR naar verwachting nauwelijks een gemiddeld positief inkomen hebben gerealiseerd. Daarentegen is in het noordelijk en centraal kleigebied het gemiddelde inkomen zelfs nog verbeterd ten opzichte van vorig jaar. De zetmeel-aardappelbedrijven in de veenkoloniën hadden het bijzonder zwaar. Door de combinatie van een lage productie en een lage suikerprijs daalde hun inkomen met twee derde.

 

MEER INFORMATIE
Terugblik KNMI op droge en warme zomer
KNMI over de zeer zonnige en droge herfst
Weerplaza over recordaantal zonuren
Droogtemonitoren van LCW
Rijkswaterstaat over laatste droogtemonitor 2018
Bericht over droogtemonitor 14-11
Bericht over analyse door NHI
Waterschap Vallei en Veluwe over gezamenlijke grondwateraanpak
Wetterskip Fryslân over tijdelijke verhoging van waterpeil
Waterschap Scheldestromen over maatregelen tegen droogteschade
Interview met Jelle Hannema (Vitens)
Onderzoek WUR naar inkomens in land- en tuinbouw

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Beste waterschappers, als jullie de waterpeilen pas per 1 april opzetten, dan beginnen we het groeiseizoen dus met een nagenoeg leeg watersysteem. Het opzetten van de peilen moet minstens een maand eerder. En ja, dat kan plaatselijk enige natschade geven. Accepteren we dat niet, dan moeten we in mei en juni niet 'huilie-huilie' doen over droogte. Dan hebben we dat deels zelf veroorzaakt.
@RogerHallo Roger, dank voor je reactie. Ik help je graag verder en kan je voorzien van alle informatie waar je om vraagt. We hebben een aantal mooie referenties, artikelen in diverse vakbladen en uiteraard onze eigen website. Ik denk echter dat dit platform daar niet de aangewezen plaats voor is. Ik kom dan ook graag verder met je in contact. Zou je een mail kunnen sturen naar marketing@pathema.nl?
De recente berichtgeving rondom het watergebruik van datacenters is gebaseerd op onjuiste cijfers en aannames. Cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek en het waterleidingbedrijf PWN geven een heel ander beeld. Daarnaast is het in Nederland reeds wettelijk geregeld dat de levering van water voor drinkwater altijd voor de levering aan de industrie gaat. Door onjuiste berichtgeving wordt er onterecht een panieksituatie gecreëerd, met verstrekkende gevolgen.
Allereerst is er regelgeving die waterlevering regelt bij tekorten. Wettelijk is geregeld dat drinkwater altijd voor gaat middels de verdringings categorien. Dit is na te lezen op de Rijkswaterstaat, Infomil en wordt ook aangegeven door het waterleidingsbedrijf PWN die in Noord Holland levert.
PWN : https://www.pwn.nl/over-pwn/pers-en-nieuws/drinkwater/de-inwoners-van-noord-holland-kunnen-er-altijd-op-rekenen-dat-er?nid=1368
Daarnaast is er bij het watergebruik capaciteit van de aansluiting en verbruik door elkaar gehaald. Het werkelijke verbruik voor de alle industrie in Noord Holland wbt koelwater is volgens het waterbedrijf 0,6% van hun totale levering. Dit komt neer op 672 duizend m3 aan totaal industrie koelwater gezien PWN 112 miljoen m3 in totaal levert. Daarvan nemen die 2 datacenters maar een gedeelte van op. Iets geheel anders dan de 4,6 miljoen m3 die werd gesuggereerd in het artikel. Volgens het CBS gebruikt de hele IT sector in Nederland 1 miljoen m3 water, de 0,88% in het artikel hierboven. Dit is open data die volledig in het artikel is genegeerd.
Naar de toekomst toe streven we ernaar het waterverbruik naar nul te brengen. Nieuwe datacenters gebruiken al veel minder water en het ook in de media bekende project in Zeewolde gebruikt oppervlaktewater ipv drinkwater. Dus ook de extrapolaties naar de toekomst toe gaan mank.
De links naar het CBS en PWN kunt u hier vinden:
https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82883NED/table?dl=1A42C
https://www.pwn.nl/over-pwn/pers-en-nieuws/drinkwater/de-inwoners-van-noord-holland-kunnen-er-altijd-op-rekenen-dat-er?nid=1368
https://www.pwn.nl/over-pwn
Het rapport was trouwens zo klein qua onderzochte datacenters en zo divers dat er geen enkel duidelijk beeld uit te halen was. Daarom heeft de provincie het niet gepubliceerd. Dat geven ze ook aan in hun reactie aan de NOS.
Wat betreft chemicaliën, die gaat om kleine hoeveelheden zout om het water zachter te maken om apparatuur te sparen. Het water wordt meerdere malen gebruikt. De toevoegingen vallen binnen de normen en milieu wetgeving en vergunning van het bedrijf gaf ook Microsoft aan.
Op onze website hebben we nog meer links staan naar openbare bronnen over water, energieverbruik, bebouwing, etc.
Zie: https://www.dutchdatacenters.nl/cijfers-1/

Indien er verder vragen zijn we als branche organisatie dit altijd bereid dit verder toe te lichten.
Er is onderzocht wat het effect is van een watertemperatuur voor zoetwater vissen. Een zeer relevant onderzoek. Is er ook onderzocht wat het effect is voor de zalmen en forellen die kuit schieten in de rivier waar hun ouders kuit hebben geschoten?
Als het zeewater warmer wordt kunnen deze vissen denk ik geen andere rivier (een meer noordelijke rivier) uitzoeken om die op te zwemmen en kuit te schieten.
Laten we uitkijken dat de Japanse bladvlo die nu ingezet is tegen de duizendknoop niet later een probleem gaat vormen wat we nu nog niet overzien. Soms is het middel erger dan de kwaal.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.