Versterking van een dijk met een zandige, begroeide oever werkt in een zoetwatermeer zonder getij. Dat is de conclusie van de pilot langs de Houtribdijk, waarbij deze innovatieve methode is getest. De oever blijft goed liggen.

De Houtribdijk is een dam tussen het IJsselmeer en Markermeer, waarover verkeer tussen Enkhuizen en Lelystad rijdt. De pilot is op initiatief van Rijkswaterstaat tussen 2014 en 2018 uitgevoerd in het kader van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Met de publicatie van een lijvig onderzoeksrapport is het project nu formeel afgerond.

Bekend is dat een zandmotor in zee werkt, maar geldt dit ook voor een meer met milde golfcondities? Daarover ontbrak de kennis. Deze lacune is door de pilot langs de Houtribdijk gedicht. Ter hoogte van Trintelhaven is in 2014 een proefvak van 400 meter lang en 150 meter breed aangelegd aan de kant van het Markermeer. Vier jaar lang is de innovatieve manier van dijkversterking intensief gemonitord.

Stabiele oplossing
De oever is gedurende deze periode goed blijven liggen. De hoeveelheid zand is vrijwel gelijk gebleven ondanks soms zware stormomstandigheden met golven tot 1,2 meter hoog. Een stabiele zandige oplossing in een meeromgeving is dus mogelijk, is de conclusie in het rapport. Het grootste verschil tussen het voorland in de pilot en een voorland op zee was het steile profiel rond de waterlijn en een vrijwel horizontaal plateau onder water.

Henk Steetzel vkHenk SteetzelIn een meer werkt zandversterking heel anders dan in een kustgebied, zegt projectleider Henk Steetzel van EcoShape (kennisconsortium voor Building with Nature) op de site van Rijkswaterstaat. “Het waterniveau is er constant en de golfbewegingen zijn minder voorspelbaar, onder andere vanwege de invloed van de wind. Dankzij het proefvak langs de dijk kwamen we erachter dat je de dijk vooral net onder de watergrens goed moet versterken. Tussen de watergrens en een meter daaronder, daar gebeurt het.”

Vaak goedkoper
Een zandige vooroever is vaak goedkoper in aanleg en onderhoud dan een traditionele dijkversterking. Een voordeel ten opzichte van een breuksteenoever is dat door een zandige, begroeide oever de waterkwaliteit en ecologische diversiteit worden verbeterd.

De beplanting voorkomt verstuiving van het zand. Wel belemmert de zware golfslag de groei van vegetatie langs de waterlijn. Ook elders is volgens het rapport al gebleken dat riet niet bestand is tegen golven die hoger zijn dan pakweg twintig centimeter. Op een iets hoger gelegen deel van de oever slaat de vegetatie wel goed aan. Aan het begin van de pilot is klei bij het zand gemengd en dat heeft een positief effect gehad op de plantengroei.

Enorme zandpakketten
Het project is belangrijk voor de versterking van de Houtribdijk, waarmee in het najaar van 2017 is gestart. Rijkswaterstaat begon onlangs - in december - met het leggen van enorme zandpakketten aan beide kanten van de dijk. Hiervoor wordt tien miljoen kubieke meter zand gebruikt. Het gaat om het twaalf kilometer lange deel van de dijk tussen Enkhuizen en het halverwege gelegen Trintelhaven. Het proefvak is inmiddels in het geheel opgegaan. Het andere deel van de Houtribdijk dat dieper ligt, wordt versterkt met breuksteen. Naast de dijk wordt het nieuwe, natte natuurgebied Trintelzand aangelegd.

De kennis uit de pilot is intussen ook gebruikt in andere projecten, zoals de dimensionering van de zandige buitenranden van de Marker Wadden en de versterking van de Markermeerdijken tussen Hoorn en Edam. Steetzel ziet buiten het IJsselmeergebied eveneens kansen. “Denk aan de getijdenomgeving van dijken langs de Waddenzeekust, bijvoorbeeld in Friesland en Groningen. Ook zijn er mogelijkheden in de Zeeuwse wateren en misschien langs grote rivieren. Vaak is techniek niet het struikelblok. Het gaat erom dat je dit soort innovaties tijdig bespreekt en de tijd neemt om het met alle betrokkenen samen te ontwikkelen.”

 

MEER INFORMATIE
Rijkswaterstaat over pilotresultaten
EcoShape over pilot Houtribdijk
Onderzoeksrapport
Publiekssamenvatting
Rijkswaterstaat over dijkversterking
Bericht over start dijkversterking

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • This commment is unpublished.
    Wil Borm · 4 years ago
    Bij ondiep en stilstaand water met een zeer geleidelijke oploop is er inderdaad hoogstens sprake van een afkalvende oever onder invloed van de golfslag. Bescherming van de oeverzone kan dan voldoen. Dat is niets nieuws, maar projecteer het 'succes' niet naar gebieden waar wel stroming en getij aanwezig zijn. Daar is immers sprake van een dynamische sedimenthuishouding. Zowel Nederland als België hebben als noodoplossing voor kustbescherming gekozen voor zandsuppleties tegen de natuurlijke processen in. Inmiddels wordt duidelijk dat dit een doodlopende weg is. Een strategie met natuurlijke aanwas dient de basis te zijn voor duurzame kustbescherming.

    Wil Borm - Adviesgroep Borm & Huijgens
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Vorig jaar dus 60 boeren weten te vinden die mogelijk iets willen gaan doen om water proberen vast te houden.
Boeren vindt je weinig in Valkenburg en andere plaatsen waar de Overstromingsramp zo duidelijk sporen achterliet. Dus dan zijn 60 geïnteresseerden nog heel wat.
Ik verbaas mij toch nogal over het feit dat wij in Nederlandje nog altijd de hoop koesteren dat we op basis van vrijwilligheid de enorme uitdagingen zoals de problematiek rond water, geluidsoverlast en woningbouw, om iets te noemen, denken te kunnen aanpakken.
Wordt het niet tijd om "transitie" af te dwingen, zodat er massaal actie kan worden ondernomen ? Ik vind een financieel lokkertje, zoals dat nu wordt aangeboden, echt passé.
Romke van Dieren
Het artikel beschrijft de mate van overschrijding van de concentratienorm voor stikstof (voor oppervlaktewater).
Belangrijk is ook wat de effecten zijn van die stikstofconcentratie op het waterleven.
Deze zijn in het kader van de Kennisimpuls Waterkwaliteit (https://www.stowa.nl/kennisimpuls) beschreven in een publicatie van Deltares, Wageningen Environmental Research, Wageningen Universiteit en B-Ware. Een link naar een nieuwsbericht hierover: https://www.stowa.nl/nieuws/hoge-stikstofbelasting-oppervlaktewateren (met link naar rapport)
Het dillema van de duivelse delta.
Nu nog inversteren in een delta, waarvan! Door de klimaatverandering zijn de spelregels veranderd.
De houdbaarheid is ten einde.
Wie investeert er nog met zijn volle verstand in iets! Waarvan je nu al weet, dat je dit nooit terugkrijgt.
West laag Nederland wordt een piramide spel. Wie verkoopt, en heeft zijn spulletje op het droge.. En welke grote groep blijft met de gebakken peren zitten..
Nu aangeven dat er niet meer geïnvesteerd gaat worden in kwetsbare gebieden, kan ook niet. Dan zou het hele systeem instorten.
Hoeveel leningen en hypotheken lopen er niet! Op percelen, die eenmaal afbetaald, geen enkele waarde meer hebben..
Dus de mythe nog maar een tijdje vol houden.
We zijn tenslotte dijkenbouwers.
Naast het gevecht tegen het water, is er nog een typisch Neerlandse traditie..
Gaat u maar lekker slapen, uw regering waakt over u...
En loopt het mis.
Dan achter in de rij aansluiting aub.
Groeten uit...
Buitengewoon interessant artikel. Moet nodig aan de grote klok gehangen worden. Moet een grote rol spelen bij de waterschaps- en provinciale verkiezingen
Ik pleit al jaren voor het intensief wegvangen van rivierkreeften, vanwege hun bijzonder effectieve voortplantingscyclus. Zo heel veel eitjes heeft een rivierkreeft niet eens, als je de kreeft vergelijkt met bijv. de karper. Maar de overleving is veel hoger en de kreeften zijn veel sneller geslachtsrijp. Lees hier hoe het zit: https://www.linkedin.com/pulse/wat-moeten-we-met-de-rivierkreeft-hans-middendorp-ph-d-/

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!