0
0
0
s2smodern

Versterking van een dijk met een zandige, begroeide oever werkt in een zoetwatermeer zonder getij. Dat is de conclusie van de pilot langs de Houtribdijk, waarbij deze innovatieve methode is getest. De oever blijft goed liggen.

De Houtribdijk is een dam tussen het IJsselmeer en Markermeer, waarover verkeer tussen Enkhuizen en Lelystad rijdt. De pilot is op initiatief van Rijkswaterstaat tussen 2014 en 2018 uitgevoerd in het kader van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Met de publicatie van een lijvig onderzoeksrapport is het project nu formeel afgerond.

Bekend is dat een zandmotor in zee werkt, maar geldt dit ook voor een meer met milde golfcondities? Daarover ontbrak de kennis. Deze lacune is door de pilot langs de Houtribdijk gedicht. Ter hoogte van Trintelhaven is in 2014 een proefvak van 400 meter lang en 150 meter breed aangelegd aan de kant van het Markermeer. Vier jaar lang is de innovatieve manier van dijkversterking intensief gemonitord.

Stabiele oplossing
De oever is gedurende deze periode goed blijven liggen. De hoeveelheid zand is vrijwel gelijk gebleven ondanks soms zware stormomstandigheden met golven tot 1,2 meter hoog. Een stabiele zandige oplossing in een meeromgeving is dus mogelijk, is de conclusie in het rapport. Het grootste verschil tussen het voorland in de pilot en een voorland op zee was het steile profiel rond de waterlijn en een vrijwel horizontaal plateau onder water.

Henk Steetzel vkHenk SteetzelIn een meer werkt zandversterking heel anders dan in een kustgebied, zegt projectleider Henk Steetzel van EcoShape (kennisconsortium voor Building with Nature) op de site van Rijkswaterstaat. “Het waterniveau is er constant en de golfbewegingen zijn minder voorspelbaar, onder andere vanwege de invloed van de wind. Dankzij het proefvak langs de dijk kwamen we erachter dat je de dijk vooral net onder de watergrens goed moet versterken. Tussen de watergrens en een meter daaronder, daar gebeurt het.”

Vaak goedkoper
Een zandige vooroever is vaak goedkoper in aanleg en onderhoud dan een traditionele dijkversterking. Een voordeel ten opzichte van een breuksteenoever is dat door een zandige, begroeide oever de waterkwaliteit en ecologische diversiteit worden verbeterd.

De beplanting voorkomt verstuiving van het zand. Wel belemmert de zware golfslag de groei van vegetatie langs de waterlijn. Ook elders is volgens het rapport al gebleken dat riet niet bestand is tegen golven die hoger zijn dan pakweg twintig centimeter. Op een iets hoger gelegen deel van de oever slaat de vegetatie wel goed aan. Aan het begin van de pilot is klei bij het zand gemengd en dat heeft een positief effect gehad op de plantengroei.

Enorme zandpakketten
Het project is belangrijk voor de versterking van de Houtribdijk, waarmee in het najaar van 2017 is gestart. Rijkswaterstaat begon onlangs - in december - met het leggen van enorme zandpakketten aan beide kanten van de dijk. Hiervoor wordt tien miljoen kubieke meter zand gebruikt. Het gaat om het twaalf kilometer lange deel van de dijk tussen Enkhuizen en het halverwege gelegen Trintelhaven. Het proefvak is inmiddels in het geheel opgegaan. Het andere deel van de Houtribdijk dat dieper ligt, wordt versterkt met breuksteen. Naast de dijk wordt het nieuwe, natte natuurgebied Trintelzand aangelegd.

De kennis uit de pilot is intussen ook gebruikt in andere projecten, zoals de dimensionering van de zandige buitenranden van de Marker Wadden en de versterking van de Markermeerdijken tussen Hoorn en Edam. Steetzel ziet buiten het IJsselmeergebied eveneens kansen. “Denk aan de getijdenomgeving van dijken langs de Waddenzeekust, bijvoorbeeld in Friesland en Groningen. Ook zijn er mogelijkheden in de Zeeuwse wateren en misschien langs grote rivieren. Vaak is techniek niet het struikelblok. Het gaat erom dat je dit soort innovaties tijdig bespreekt en de tijd neemt om het met alle betrokkenen samen te ontwikkelen.”

 

MEER INFORMATIE
Rijkswaterstaat over pilotresultaten
EcoShape over pilot Houtribdijk
Onderzoeksrapport
Publiekssamenvatting
Rijkswaterstaat over dijkversterking
Bericht over start dijkversterking

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • This commment is unpublished.
    Wil Borm · 10 months ago
    Bij ondiep en stilstaand water met een zeer geleidelijke oploop is er inderdaad hoogstens sprake van een afkalvende oever onder invloed van de golfslag. Bescherming van de oeverzone kan dan voldoen. Dat is niets nieuws, maar projecteer het 'succes' niet naar gebieden waar wel stroming en getij aanwezig zijn. Daar is immers sprake van een dynamische sedimenthuishouding. Zowel Nederland als België hebben als noodoplossing voor kustbescherming gekozen voor zandsuppleties tegen de natuurlijke processen in. Inmiddels wordt duidelijk dat dit een doodlopende weg is. Een strategie met natuurlijke aanwas dient de basis te zijn voor duurzame kustbescherming.

    Wil Borm - Adviesgroep Borm & Huijgens
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Zou het niet effectiever zijn om te focussen op voorlichting en regelingen waardoor bewoners zelf aan de slag gaan, zoals bij ons met Rotterdams Weerwoord? En tegelijkertijd het denken omgooien hoe we omgaan met water. Drinkwater hoger belasten per kuub, maar lagere vaste kosten. Zo zal er minder gebruikt worden en meer regenwater toegepast worden in en om huis. Elke gebufferde druppel blijft uit het riool, elke geïnfiltreerde druppel bevordert gezond bodemleven en groen in de stad.

WaterLeider
Mag de natuur ook de natuur nog zijn? Waarom zou men zeegras willen opdringen? Zonde van de geïnvesteerde menskracht en publieke middelen.
Heel mooi, oevers die beplant zijn met oeverplanten die vanaf de kant schuin de sloot in lopen, maar hoe zit het met het maaibeleid van deze oevers? Machines, maaiboten en maaiharken veroorzaken heel veel dierenleed, zoals verwondingen van watervogels, vissen, amfibieën etc met de dood daaropvolgend of blijvend letselschade /verminkingen. Kosten-batenplaatje heiligt de middelen. Dit zou ook zonder dierenleed kunnen, vind ik.
Is er geen ondernemer te interesseren in het vangen van deze beestjes en ze te verkopen voor consumptie? Ze zijn ook lekker, die rivierkreeftjes.
Mooi initiatief! Maar wat is eigenlijk de uitdaging? Of de aanleiding?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

(advertentie)

Wij maken gebruik van cookies om de gebruikerservaring te verbeteren. Als je onze site bezoekt, ga je akkoord met het gebruik hiervan.      Ik snap het