0
0
0
s2smodern

De drie langsdammen die Rijkswaterstaat bij wijze van proef in 2015 in de Waal aanlegde, functioneren goed. Dat blijkt uit onderzoek van Timo de Ruijsscher van Wageningen University & Research. Volgens hem vormt de langsdam een waardevolle aanvulling op bestaande maatregelen in het rivierbeheer.

De langsdammen liggen in de Waal tussen de Betuwse dorpen Wamel en Ophemert. Zij zijn lang en laag en bevinden zich tussen de oever en het midden van de rivier. Omdat de dammen evenwijdig aan de oever liggen, is de rivier gesplitst in een hoofd- en een oevergeul. De kribben erachter zijn verwijderd. Rijkswaterstaat heeft de langsdammen vijf jaar geleden aangelegd als pilotproject.

Timo de Ruijsscher heeft vanaf het begin de werking van de nieuwe riviermaatregel onderzocht en is daarop afgelopen vrijdag gepromoveerd aan Wageningen University & Research. In zijn proefschrift stelt hij dat langsdammen een waardevolle aanvulling vormen op de bestaande maatregelen in het rivierbeheer, met veel ruimte voor sturing van de water- en sedimentverdeling over de hoofd- en oevergeul.

Timo de RuijsscherTimo de Ruijsscher

De algemene conclusie is positief, licht De Ruijsscher toe. “De langsdammen doen waarvoor ze zijn ontworpen. Er is ook voldoende speelruimte voor aanpassingen aan specifieke omstandigheden.”

Oplossing voor meerdere rivierfuncties
De langsdam is een innovatieve oplossing voor meerdere rivierfuncties, vertelt De Ruijsscher. “Het is geen lokale maatregel maar een herinrichting van het riviergebied over een grote afstand. De drie breukstenen langsdammen in de Waal zijn over een lengte van tien kilometer aangelegd. Idealiter zijn ze nog langer, want op grote schaal is deze maatregel het meest effectief.”

De Ruijsscher noemt de twee belangrijkste functies van langsdammen, als het gaat om waterstanden. “De langsdam is gestroomlijnd in vergelijking met de kribben die er lagen. Hierdoor wordt water sneller afgevoerd bij hoogwater. Daarmee draagt de langsdam bij aan de waterveiligheid.” De langsdam bewerkstelligt ook een effectieve versmalling van de rivier tijdens droge periodes in de zomer, omdat er bijna geen water meer de oevergeul instroomt. “Dat zorgt voor een grotere vaardiepte voor de scheepvaart. Deze is anders vaak te gering bij een lage waterstand.”

De Radboud Universiteit heeft gekeken naar de ecologie. Tussen de dam en de oever ontstaat een natuurlijke omgeving voor waterflora en -fauna. “Niet mijn expertise, maar ik hoor dat de ecologische ontwikkeling in de oevergeul vanwege de rustige stroming erg positief is. Dat was bij de aanleg niet het primaire doel van de langsdammen, maar wel een gewenst bijeffect.”

Veel speelruimte bij sturing
De focus van zijn onderzoek lag op de stromingspatronen en de bodemontwikkeling bij langsdammen. De Ruijsscher gebruikte daarvoor een fysisch schaalmodel en voerde ter plekke in de Waal metingen uit. “De vraag was: heb je significante invloed op hoeveel water de oevergeul binnengaat of kun je dat maar een beetje bijsturen? Het blijkt het eerste. De speelruimte is groot. Je hebt ook een grote invloed op de plek waar het sediment in de oevergeul neerslaat.”

 'Je kunt goed sturen hoeveel water de oevergeul binnengaat'

Hij heeft het over een groot ‘regelbereik’ bij een langsdam. “Er ligt een drempel bij de instroom van de oevergeul die je op diverse manieren kunt instellen. Het blijkt mogelijk om deze drempel altijd zo in te stellen, bijvoorbeeld erg laag of juist heel hoog, dat de waterverdeling tussen beide geulen voldoet aan de eisen vanuit de verschillende rivierfuncties.”

Geen hinderlijke effecten voor scheepvaart
Verder heeft De Ruijsscher de ontwikkeling van de bodem in de hoofdgeul bestudeerd. Treden er hinderlijke effecten voor de scheepvaart op? “Dat lijkt niet aan de orde. Er zijn lokaal wat bodemveranderingen, maar de vaargeul blijft op diepte. Op de langere termijn zal ook moeten worden gekeken of bodemdaling in de rivier wordt tegengegaan. Daarop heb ik zelf niet specifiek gelet; dat onderzoek loopt nog.”

Zijn langsdammen een oplossing voor veel meer plekken in rivieren? “Rijkswaterstaat gaat dat verder onderzoeken”, zegt De Ruijsscher die sinds kort bij deze organisatie werkt als adviseur hydrometrie. “De huidige studies zijn gericht op laaglandrivieren met zandige bodems. Door de positieve resultaten wordt nu bekeken of langsdammen ook elders een goede riviermaatregel zijn.”

  

MEER INFORMATIE
In de komende Water Matters staat een artikel van Timo de Ruijsscher samen met medeauteurs over het onderzoek naar de langsdammen in de Waal. Dit nummer verschijnt op 11 december.

Bericht WUR over het onderzoek
Proefschrift van Timo de Ruijsscher
H2O-interview WUR-hoogleraar Ton Hoitink
Brochure langsdammen van PPS WaalSamen 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Beste waterschappers, als jullie de waterpeilen pas per 1 april opzetten, dan beginnen we het groeiseizoen dus met een nagenoeg leeg watersysteem. Het opzetten van de peilen moet minstens een maand eerder. En ja, dat kan plaatselijk enige natschade geven. Accepteren we dat niet, dan moeten we in mei en juni niet 'huilie-huilie' doen over droogte. Dan hebben we dat deels zelf veroorzaakt.
@RogerHallo Roger, dank voor je reactie. Ik help je graag verder en kan je voorzien van alle informatie waar je om vraagt. We hebben een aantal mooie referenties, artikelen in diverse vakbladen en uiteraard onze eigen website. Ik denk echter dat dit platform daar niet de aangewezen plaats voor is. Ik kom dan ook graag verder met je in contact. Zou je een mail kunnen sturen naar marketing@pathema.nl?
De recente berichtgeving rondom het watergebruik van datacenters is gebaseerd op onjuiste cijfers en aannames. Cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek en het waterleidingbedrijf PWN geven een heel ander beeld. Daarnaast is het in Nederland reeds wettelijk geregeld dat de levering van water voor drinkwater altijd voor de levering aan de industrie gaat. Door onjuiste berichtgeving wordt er onterecht een panieksituatie gecreëerd, met verstrekkende gevolgen.
Allereerst is er regelgeving die waterlevering regelt bij tekorten. Wettelijk is geregeld dat drinkwater altijd voor gaat middels de verdringings categorien. Dit is na te lezen op de Rijkswaterstaat, Infomil en wordt ook aangegeven door het waterleidingsbedrijf PWN die in Noord Holland levert.
PWN : https://www.pwn.nl/over-pwn/pers-en-nieuws/drinkwater/de-inwoners-van-noord-holland-kunnen-er-altijd-op-rekenen-dat-er?nid=1368
Daarnaast is er bij het watergebruik capaciteit van de aansluiting en verbruik door elkaar gehaald. Het werkelijke verbruik voor de alle industrie in Noord Holland wbt koelwater is volgens het waterbedrijf 0,6% van hun totale levering. Dit komt neer op 672 duizend m3 aan totaal industrie koelwater gezien PWN 112 miljoen m3 in totaal levert. Daarvan nemen die 2 datacenters maar een gedeelte van op. Iets geheel anders dan de 4,6 miljoen m3 die werd gesuggereerd in het artikel. Volgens het CBS gebruikt de hele IT sector in Nederland 1 miljoen m3 water, de 0,88% in het artikel hierboven. Dit is open data die volledig in het artikel is genegeerd.
Naar de toekomst toe streven we ernaar het waterverbruik naar nul te brengen. Nieuwe datacenters gebruiken al veel minder water en het ook in de media bekende project in Zeewolde gebruikt oppervlaktewater ipv drinkwater. Dus ook de extrapolaties naar de toekomst toe gaan mank.
De links naar het CBS en PWN kunt u hier vinden:
https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82883NED/table?dl=1A42C
https://www.pwn.nl/over-pwn/pers-en-nieuws/drinkwater/de-inwoners-van-noord-holland-kunnen-er-altijd-op-rekenen-dat-er?nid=1368
https://www.pwn.nl/over-pwn
Het rapport was trouwens zo klein qua onderzochte datacenters en zo divers dat er geen enkel duidelijk beeld uit te halen was. Daarom heeft de provincie het niet gepubliceerd. Dat geven ze ook aan in hun reactie aan de NOS.
Wat betreft chemicaliën, die gaat om kleine hoeveelheden zout om het water zachter te maken om apparatuur te sparen. Het water wordt meerdere malen gebruikt. De toevoegingen vallen binnen de normen en milieu wetgeving en vergunning van het bedrijf gaf ook Microsoft aan.
Op onze website hebben we nog meer links staan naar openbare bronnen over water, energieverbruik, bebouwing, etc.
Zie: https://www.dutchdatacenters.nl/cijfers-1/

Indien er verder vragen zijn we als branche organisatie dit altijd bereid dit verder toe te lichten.
Er is onderzocht wat het effect is van een watertemperatuur voor zoetwater vissen. Een zeer relevant onderzoek. Is er ook onderzocht wat het effect is voor de zalmen en forellen die kuit schieten in de rivier waar hun ouders kuit hebben geschoten?
Als het zeewater warmer wordt kunnen deze vissen denk ik geen andere rivier (een meer noordelijke rivier) uitzoeken om die op te zwemmen en kuit te schieten.
Laten we uitkijken dat de Japanse bladvlo die nu ingezet is tegen de duizendknoop niet later een probleem gaat vormen wat we nu nog niet overzien. Soms is het middel erger dan de kwaal.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.