Wereldwaterdag wordt na twee coronajaren vol beperkingen vandaag weer bijna als vanouds gevierd. De Verenigde Naties benadrukken ditmaal hoe belangrijk het is dat er voorzichtig en duurzaam wordt omgegaan met grondwater. In eigen land wordt in elke provinciehoofdstad een rivier schoongemaakt.

Grondwater is onzichtbaar maar de invloed daarvan is volgens de VN overal zichtbaar. Want grondwater zorgt voor ongeveer 99 procent van al het zoetwater op aarde en biedt daarmee in potentie geweldige voordelen en mogelijkheden voor de economie, de samenleving en het milieu. Daarom is Groundwater: make the invisible visible het thema van de huidige editie van World Water Day. Deze dag is er sinds 1993 elk jaar op 22 maart op initiatief van de Verenigde Naties.

Steeds meer bronnen vervuild en aan het opdrogen
Grondwater mag dan wel essentieel zijn voor het leven op aarde, maar wordt ook vaak ondergewaardeerd, verkeerd beheerd en zelfs misbruikt. Dit blijkt uit het UN World Water Development Report dat gepubliceerd is door UNESCO namens UN-Water. Directeur-generaal Audrey Azoulay van UNESCO wijst erop dat bijna de helft van de wereldbevolking afhankelijk is van ondergrondse waterbronnen. “Bij steeds meer aquifers is door menselijk handelen sprake van vervuiling, overexploitatie en opdroging. De gevolgen zijn soms onomkeerbaar.”

WWD2022 special logo ENG 01

Verwacht wordt dat het watergebruik in de wereld jaarlijks met ruwweg 1 procent zal stijgen in de komende dertig jaar. Ook neemt onder invloed van de klimaatverandering de afhankelijkheid van grondwater nog verder toe. Het is dan ook van essentieel belang dat voorzichtig en duurzaam wordt omgegaan met grondwater, om het volledige potentieel hiervan te benutten.

Dat vraagt om een reeks van maatregelen. Om aquifers te beschermen is alleen het vergroten van kennis en capaciteit onvoldoende, zegt Azouley. “We hebben ook innovatie nodig in de vorm van technische innovaties, institutionele en wettelijke hervormingen, verbeterde financiering en gedragsveranderingen.” In het rapport staan daarvoor concrete aanbevelingen. Stichting NICC and IHE Delft haken hierop in. Zij organiseren vanmiddag vanaf 15.30 uur een livestream seminar over grondwater (zie voor de link bij Meer informatie).

Minder zoetwater in Nederland beschikbaar voor drinkwater
Ook Vewin sluit aan bij het thema van Wereldwaterdag, naar aanleiding van het vandaag uitgebrachte rapport Drinkwaterstatistieken 2022, van bron tot tap. Volgens de vereniging van waterbedrijven vermindert in Nederland de beschikbaarheid van zoetwater voor de productie van drinkwater. Verder is op veel plekken de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater te vaak onvoldoende door verontreinigingen. Deze ontwikkelingen leiden tot steeds grotere zorgen in de drinkwatersector.

Bij bijna een kwart van de waterwinningen voor de drinkwaterproductie zijn er knelpunten in verband met de hoeveelheid water die kan worden benut. Dat komt door beperkingen vanwege natuur, verdroging, zilt grondwater of bodemverontreiniging. Bij oppervlaktewaterwinningen speelt mee dat de hoeveelheid water in rivieren sterk kan wisselen.

De waterschappen organiseren vandaag geen speciale activiteiten. Wel besteden zij op hun sociale mediakanalen aandacht aan het thema van grondwater. De waterschappen zijn bezig een gezamenlijke visie op grondwater op te stellen. Het gaat over de rol die voor de waterschappen is weggelegd en wat hierbij de dilemma’s zijn. De bedoeling is om tegen het eind van het jaar deze visie te publiceren, meldt de Unie van Waterschappen.

Schoonmaakactie in alle provincies
De belangrijkste activiteit in eigen land is dat vrijwilligers vanmiddag aan de slag zijn gegaan onder het motto Twaalf Provinciën Schoon. Zij verwijderen in elke provinciehoofdstad troep uit één rivier. Hierbij wordt ook gevist naar fietsen. De schoonmaakoperatie is georganiseerd door Stichting Aquarius en wordt in de meeste steden ondersteund door gemeente, provincie en waterschap. Gisteren werd al een dichtfestival in verband met Wereldwaterdag gehouden, morgen is er nog een filmfestival.

Interessant is de nieuwe podcast Nattigheid van journalist en auteur Tracy Metz, die mede mogelijk wordt gemaakt door het samenwerkingsverband Ons Water en BNR Nieuwsradio. Metz vertelt opbeurende verhalen over de vele innovatieve, creatieve oplossingen voor water in Nederland. Ze lanceert de podcast deze middag in het Scheepvaartmuseum in Amsterdam, maar de eerste aflevering staat al online.

MEER INFORMATIE
Website World Water Day
VN-rapport over grondwater
Samenvatting van rapport
Livestream seminar (start 15.30 uur)
Bericht Vewin over drinkwaterbronnen 
Rapport Drinkwaterstatistieken 2022
Nationale activiteiten Wereldwaterdag
Podcast Nattigheid 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Het belangrijkste staat onderaan: toestaan van kunstmestvervangers op basis van dierlijke mest. De milieu-impact kan nauwelijks worden overschat: er is minder kunstmest nodig (veel energie nodig, dus veel CO2) en via de erts komen er sporen van giftige zware metalen mee in de bodem. En er ontstaat een toepassing voor eindproducten van mestverwerking. Zo kun je regionaal de kringloop beter sluiten.
Er moet veel gebeuren, niet alleen grenzen markeren, maar actief het waterbeheer in het buitengebied naar de nieuwe inzichten herstellen. Daarbij moet ieder waterschap ruimte vrijhouden om initatieven vanuit het veld actief op te pakken en niet in een stilzwijgende welwillendheid laten sneuvelen.
Waarom niet een waterfabriek bouwen van zout naar zoet, zo een als in Israël gr marco
Weten waterschappen wel waar hun grenzen zijn?
De legger is het kroonjuweel van het waterschap. Zoals een gemeente de bebouwde kom markeert met een bord, zo staan de waterschapsgrenzen beschreven in de legger. Dit is niet een eenvoudige grens met het buur-waterschap, maar een complex stelsel van waterstaatswerken met de bijbehodende invloedszoneringen. Alleen binnen die zoneringen heeft het (klassieke) waterschap zeggenschap (klassiek: gericht op waterbeheer (watergangen) en waterveiligheid (dijken) ex waterzuivering).
Alles begint en houdt op bij de invloedszones - de grenzen - van het waterschap. En laat het nou toch heel eenvoudig zijn die grenzen kleiner te maken (dus de invloedszones in nieuwe leggers te verkleinen) maar zo goed als onmogelijk om deze weer groter te maken. Het ene is n weggevertje en het andere is landje pik - dus betalen.
Dus voor een strategische herorientatie van de waterschappen is een strategische herwaardering van het kroonjuweel - de waterschapslegger en het gehele bijbehorende invloeds-spel van essentieel belang.
De waterschappen zijn de afgelopen jaren ver in de marge gedrukt want invloedszones met gemeenten, het rijk en andere belanghebbenden zijn aan het verschuiven. (En waar is de wet PUBERR gebleven?)
Dus eerst herwaarderen van waterschapsgrenzen, dan weten waar de grenzen zijn en vervolgens deze met een (dijk)leger gaan verdedigen ! ;-)
https://sjfsupport.com/mmi.html
Zijn waterschappen nog wel van deze tijd?
Interessant artikel van Stephan Kuks over de toekomst van de waterschappen. Zelf vraag ik mij af of de waterschappen wel in staat zijn om antwoord te geven op de grote maatschappelijke vragen, die ook hij noemt. Hij zegt: "Nu wordt het tijd dat waterschappen duidelijk maken dat er vanuit water en bodem grenzen zijn, en dat de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van Nederland hierop moeten worden aangepast.” Dat lijkt op het oog een logische uitspraak, maar de grote vraag is of het huidige waterschap deze vraag wel inhoud kan geven. En niet vanwege dat het waterschap niet deskundig zou zijn, maar meer vanwege de samenstelling van het bestuur en dat het mandaat op de genoemde onderwerpen zeer beperkt is.
En natuurlijk, prachtig als Kuks vindt dat de waterschappen duidelijk stelling moeten nemen in het maatschappelijk debat over de toekomst van ons land, maar welke stelling dan? Het belang van de boeren? Het belang van de natuur? Het belang van woningbouw? Deze discussie hoort in eerste instantie thuis op het allerhoogste politieke niveau. Daar heeft men het de afgelopen decennia lelijk laten liggen, maar dat betekent niet dat nu het waterschap aan bod is. En natuurlijk voor het waterbeheer zijn de waterschappen de ogen en de oren van de samenleving. De waterschappen zijn bij uitstek degenen die van onderop knelpunten en ideeën kunnen aandragen om het beleid op provinciaal en nationaal niveau effectief vorm te geven. Maar ik moet er niet aan denken dat de waterschappen dat in die breedheid zelf zouden moeten gaan oppakken.
En om dan ook maar tegelijk tegen een heilig huis aan te schoppen, we zouden ons zelfs kunnen afvragen of waterschappen en het functioneren ervan nog wel van deze tijd is. Zeker als het gaat om ruimtelijke ordening en klimaat heeften provinciaal bestuur veel meer mandaat en dus veel meer slagkracht. Wat mij betreft zou het waterbeheer zo overgeheveld kunnen worden naar de provincie en zouden waterschappen omgevormd kunnen worden tot uitvoeringsorganisaties die het dagelijks waterbeheer doen. De RWZI’s zouden nutsbedrijf kunnen worden. Zeker zij zouden daarmee grote stappen kunnen maken in de efficiency van de waterzuivering.
Wat bedoel ik daarmee? In de afgelopen 10 tot 20 jaar zijn de RWZI ’s zich steeds meer gaan toeleggen op terugwinning van grondstoffen(fosfaat, cellulose, biogas, etc). Maar een grote doorbaak met substantieel resultaat heb ik tot nu toe niet echt gezien, misschien met uitzondering van een aantal initiatieven, zoals Waterstromen. Het succes van een goede afzet van reststromen wordt bepaald door kwantiteit en kwaliteit.
Eind vorige eeuw werd in de autobranche de organisatie Autorecycling Nederland opgericht. Ik was daarbij betrokken. Doel was om een hoger hergebruik te realiseren bij demontage van auto’s. Voor het ophalen een paar rubber strips per bedrijf was namelijk nooit veel belangstelling vanwege de geringe baten. Maar als je als verwerkingsbedrijf bij alle autodemontagebedrijven rubber kan ophalen, wordt het ineens interessant. Ook voor het autodemontage bedrijf, sommig restafval kreeg ineens een positieve geldwaarde.
Dat kan ook zomaar voor de RWZI’s gelden. Als ze met z’n allen gaan samenwerken en op landelijk niveau collectief contracten gaan afsluiten met afnemers dan kan dat voor beide partijen interessant worden. Bijvoorbeeld voor struviet. Zeker nu de totale gevolgen van kunstmest steeds meer onder het vergrootglas komen, zou struviet een geweldige vervanger kunnen zijn.
En een centrale organisatie, zoals ARN bij de autosector heeft nog meer voordelen. Je kunt een veel directere samenwerking met partijen als Wetsus en KWR tot stand brengen, waarbij uit een deel van de opbrengsten van de restproducten onderzoek gefinancierd kan worden om nog effectiever en efficiënter te worden met de terugwinning. Je zou dan ook kunnen kijken in hoeverre je samenwerkingen zou kunnen aangaan met bedrijven, die nu hun afvalwater moeten voorzuiveren. Bij Waterstromen werd zo’n samenwerking al tot stand gebracht met een voedselproducent en een leerlooier.
En als het echt succesvol zou worden, zou het zelfs kunnen leiden tot lagere belastingen(verontreinigingsheffing). Wat mij betreft is er wel één belangrijke voorwaarde aan verbonden, namelijk dat het zuiveren van communaal afvalwater altijd een publieke aangelegenheid blijft.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!