secundair logo knw 1

De waterschappen voelden zich bij de verkiezingen in maart dit jaar een beetje tweederangs ten opzichte van de provincies. In een evaluatie noemden ze daarvoor vooral praktische punten zoals het telproces, de communicatie met de Kiesraad en verouderde software. Valt er ook meer inhoudelijk wat te zeggen over de waterschapsverkiezingen? Manita Koop, werkzaam voor Delfland, en Hans Vollaard, politicoloog aan de Universiteit Utrecht, signaleren beiden de rol van gebrek aan kennis en interesse bij kiezers. Hoe dat op te lossen?


door Mirjam Jochemsen


DEF Manita Koop 180 vk Manita KoopManita Koop: ‘Aparte verkiezingen mooiste manier om te werken aan bewustzijn'
“In september tweette ik naar aanleiding van de evaluatie van de verkiezingen in maart: ‘Gewoon weer aparte verkiezingen. Dan is tenminste duidelijk waar het om gaat, en is het niet een soort afgeleide van een enquête over het kabinet.’ Ik weet dat er verschillend over wordt gedacht, maar persoonlijk ben ik overtuigd voorstander van aparte waterschapsverkiezingen."

"Door de getrapte verkiezingen werd de campagne in maart volstrekt ‘overschreeuwd’ door landelijke kopstukken met landelijke onderwerpen. Terwijl we natuurlijk graag willen dat inwoners zich uitspreken over de belangrijke regionale onderwerpen. De provincies stonden in de schaduw van de landelijke politiek, en de waterschappen weer in die van de provincies. Daarmee doe je zowel de provincies als de waterschappen tekort.”

“Dit terwijl ik het – en dat is mijn tweede punt – heel belangrijk vind dat mensen een bewuste keuze maken als het gaat over waterschapswerk. De meeste mensen weten eigenlijk amper wie we zijn en wat we doen. De OESO waarschuwde ons 10 jaar geleden al dat we werk moesten maken van bewustwording. Nou, aparte waterschapsverkiezingen vind ik de mooiste manier om te werken aan bewustzijn. Verkiezingen zijn belangrijke momenten in een democratie. Daar moet je tijd, geld en aandacht aan besteden. Ik ben ook erg voor de gang naar het stembureau. Het is een sociaal moment, een soort hoogtijdag.”

Onverdeelde aandacht
“Met aparte verkiezingen krijgen we de onverdeelde aandacht van de kiezer en kan het echt over de inhoud gaan. Onze taken raken aan steeds bredere opgaven, met ‘water en bodem sturend’ gaan onze besluiten meer en meer over de inrichting van de ruimte. Daarmee wordt de lange termijn steeds belangrijker. Na 2027 komen 2030, 2050 en 2100. Waterschappen en provincies moeten steeds meer met elkaar samendoen. Maar dat geldt juist niet voor de verkiezingen. Juist als je samenwerkt is een eigenstandige, gelijkwaardige positie essentieel, en zelfstandige verkiezingen dragen daaraan bij.”


Hans Vollaard 180 vk Hans VollaardHans Vollaard: ‘Met een lagere opkomst blijft het mandaat zwak'
“Politiek is keuzes maken, door prioriteiten te stellen, belangen en waarden tegen elkaar af te wegen – en daarvoor medestanders vinden en tegenstanders bestrijden. En of het nu gaat om de hoogte van het waterpeil, het verzilten van landbouwgebieden, de verdeling van de lasten, de keuze tussen meer geld voor biodiversiteit of een waterzuiveringsinstallatie – daarover maakt het waterschapsbestuur politieke keuzes. En een verkozen bestuur met een mandaat van de inwoners ligt voor de hand om keuzes met draagvlak te kunnen maken.”

“Juridisch gezien krijgt het waterschapsbestuur een mandaat via verkiezingen. Van een goed inhoudelijk mandaat is nu echter geen sprake. Bijna de helft van de kiesgerechtigden komt immers niet op. Terwijl het kiezersonderzoek over waterschappen aantoont dat niet-stemmers gemiddeld genomen andere standpunten hebben dan stemmers. De inwoners die wél stemmen, willen deels (ook) een boodschap aan de nationale politiek afgeven. Ondertussen weet 70 procent van de inwoners niet wat het belangrijkste probleem is in hun waterschap. Dat maakt de inhoudelijke boodschap die kiezers meegeven via de waterschapsverkiezingen ronduit mager.”

Mandaat versterken
“Ná de verkiezingen moeten algemene besturen dus nog achterhalen wat alle inwoners willen met hun waterschap. Met problemen zoals hittestress, funderingsschade, droogte, extreme stortbuien en overstromingen zijn er genoeg onderwerpen die het leven van mensen direct raken. Door samen met hen actief in beeld te krijgen wat zij daarbij nodig hebben, kunnen algemene bestuursleden optreden als ambassadeurs van de inwoners – en dus niet als ambassadeurs van het waterschap, die de inwoners zouden moeten overtuigen hoe belangrijk het waterschap is.”

“Tja, wat kan verder helpen om het mandaat van waterschapsbesturen te versterken? Opkomstbevorderende maatregelen zoals digitaal stemmen, meer dagen stemmen of meer stembureaus doen niks aan het gebrek aan interesse en kennis. De opkomst zal daarom maar weinig omhoog gaan, zeker onder groepen die structureel minder gaan stemmen, zoals jongeren en praktisch opgeleiden. Daarnaast kan met bovengenoemde maatregelen het idee makkelijker postvatten dat er gerommeld is met de verkiezingsuitslag. Dat kan het vertrouwen in het waterschapsbestuur juist schaden.”

Aparte waterschapsverkiezingen
“Immers, niet onterecht klinkt de klacht dat waterschapsverkiezingen nu worden overschaduwd door de Provinciale Statenverkiezingen en de daaraan verbonden Eerste Kamerverkiezingen. Naar verwachting zal bij aparte waterschapsverkiezingen echter de opkomst stevig dalen, want een deel van de waterschapskiezers stemt alleen omdat ze toch opkomen om provinciaal te stemmen. En met een lagere opkomst blijft het mandaat zwak.”

“Om een steviger inhoudelijk mandaat te krijgen, valt er wel wat te zeggen voor het samenvoegen van waterschappen met provincies. Zeker als het gaat om de fysieke omgeving spelen daar immers soortgelijke afwegingen van waarden en belangen. Het zou daarnaast voor de vrijwilligers op het stembureau heel wat schelen als ze maar van één verkiezing tegelijk de stemmen hoeven te tellen. En nog belangrijker: provincies zijn net iets minder onbekend dan waterschappen. Zodoende kunnen besluiten over waterschapstaken door de (uitgebreide) provincies net wat beter verankerd zijn in de belangen en keuzes van de inwoners.”

Dit artikel is verschenen in de printuigave van H2O november

Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • Je reactie is nog niet geplaatst. We checken hem eerst.
    Reintje Paijmans Kriens · 4 months ago
    "Kennis van Waterbeheer" en "Provinciaal bestuur"  voor een groot deel van onze bevolking, is naar mijn ervaring heel gering. De situatie  is per provincie ook geheel anders. Of je nu in Zuid-Holland woont of in Drenthe: water aanvoer, afvoer  en tekort zijn niet met elkaar te vergelijken. De grenzen vallen niet samen. 
    Ik heb als geograaf ook veel te maken gehad met wat dat voor problemen voor de bevolking, stadsbesturen en waterschappen veroorzaakte. Stadsbesturen hebben, zeker in de huidige tijd, andere, grotere problemen op hun agenda staan. Op welke manier moet, kan betere voorlichting opgelost worden? Ik heb lezingen gegeven, excursies georganiseerd, bestuursleden van de waterschappen daarbij uitgenodigd en wat ik ook erg belangrijk vind, aan het voortgezet onderwijs voorlichting, onderwijs gegeven. Bij excursies vroeg ik aan de ouders van de leerlingen of zij "mee wilden helpen" met vervoer, eten, geld ophalen voor de bijkomende kosten. Vaak meldden meer ouders zich aan dan eigenlijk nodig was, maar dat had voor de waterschappen in velerlei opzicht positieve gevolgen.
    "Samenwerking", overleg met de landen waar de rivieren ontstaan en door stromen, afspreken hoeveel water ieder land wil, kan, mag gebruiken, afvoeren, dat zijn problemen, die nauwelijks bekend zijn bij de bevolking.
    Ik hoop dat dit soort onderwerpen net zo belangrijk worden gevonden als problemen met  auto rijden, parkeren en boodschappen doen.
    Ik wens Nederland veel succes.
  • Je reactie is nog niet geplaatst. We checken hem eerst.
    Elsa Loosjes · 4 months ago
    Naar aanleiding van het artikel waarin de vraag wordt gesteld of de provinciale en de waterschapsverkiezingen apart zouden moeten worden gehouden of tegelijkertijd, of dat zelfs het waterschap en de provincie maar moeten worden samengevoegd, wil ik wel wat opmerkingen plaatsen en vooral suggesties doen:
    De waterschappen zijn als bestuurslichaam te onbekend bij het publiek, wordt gesteld. Dat kan wezen, maar zorg dan voor bekendheid van hun werkterrein: wel heel veel van de huidige en komende milieuproblematiek moet namelijk via de waterschappen worden opgelost: zij gaan over de waterwerken, de waterveiligheid en het behoud van voldoende water. Alleen de drinkwatervoorziening is apart geregeld. Maak dat dan allereerst duidelijk bij folders, op wervende posters en in je verkiezingsprogramma's: hoe belangrijk goed waterbeleid is voor onze gezamenlijke toekomst. 'Men' denkt nu ook wel dat het op waterterrein allemaal wel vanzelf geregeld wordt. Maar er wordt heel wat werk verzet voor dat zover is of kan zijn. Het is normaal om bij verkiezingen eerst te vertellen wat je werkterrein is, en dan wat je op dat punt gaat doen. Maar juist dat wordt te weinig gedaan. De gewoonte om bijvoorbeeld met koppen of met een zogenaamd wervend praatje van toekomstige bestuurders over een detail te beginnen, om de kiezers aan te spreken, zegt onvoldoende over wat er moet gebeuren en welke mogelijkheden er dan zijn. En er moet heel wat gebeuren! Voed je kiezers op!
    En verder: de provincies hebben een andere fysieke begrenzing dan de waterschappen. Het lijkt een zinloze extra klus om, als het om waterbeheer gaat, bij de afspraken over de rest van een stroomgebied extra te moeten overleggen over wat precies de situatie is en wat de gevolgen van provinciaal beleid dan specifiek zouden kunnen zijn. En dat dan bij ieder plan of, of, als de nood aan de man komt, bij iedere calamiteit. Waarom zou je dat liever doen dan de bevolking beter informeren over waar de waterschappen voor zijn en waar de provincie voor staat? Pas je niet aan aan onbegrip. Hef onbegrip op.
    Kortom: organiseer je verkiezingen beter, informeer de bevolking beter! Succes verzekerd. 

h2ologoprimair    PODIUM

Podium is een platform voor opinies, blogs en door waterprofessionals geschreven artikelen (Uitgelicht). H2O draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van deze bijdragen, maar bepaalt wel of een bijdrage in aanmerking komt voor plaatsing. De artikelen mogen geen commerciële grondslag hebben.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

@Hans MiddendorpHoi Hans, beetje makkelijke reactie van het waterschap ('eerst moeten de waterbedrijven wat doen, tot die tijd kunnen wij niks doen'). De Waprog plaatste in 1986, in één jaar tijd, meer dan 100.000 watermeters bij gezinnen thuis. Dat kostte toen maar 150 gulden (!) per watermeter. Als de waterpartners echt zouden willen samenwerken, kan dit zo zijn opgelost. Dus ja, bureaucratie zegeviert. Niet iets om trots op te zijn.
@Gert Timmerman Eens. We moeten met al ons water zuinig omgaan (en het niet verontreinigen) zeker met zoet grondwater en met drinkwater.
@JanEens Jan, maar mijn opiniestuk gaat over hoe slimme bemetering en beprijzing het waterverbruik van huishoudens beïnvloeden. Dat er geen BOL is voor grootverbruik, helpt bedrijven inderdaad niet om slim met water om te gaan.   
Waarom de belasting op leidingwater (BOL) alleen voor de eerste 300m3? (€ 0,50 per m3 incl BTW). Beter is om een BOL te hebben voor het waterverbruik boven de 300m3. Politiek ligt dit moeilijk voor wat ik begreep.  
Of de waterkwaliteit wel 100% blijft onder deze oppervlakte heeft te maken met de normen die men hiervoor gebruikt. Bij eutrofiëring ontstaat wat groenalg en gelijk vliegt in de beoordeling de waterkwaliteit omlaag. Komt dat omdat anderen dit veroorzaken?