secundair logo knw 1

Op 14 december 2020 was het 30 jaar geleden dat het Genootschap van de Ouwe Jonkers voor de eerste maal bijeen kwam, in Boxtel bij het waterschap De Dommel. Nu is 30 jaar doorgaans niet een aantal dat noodt tot een grootse viering en in deze coronatijd bovendien geheel onmogelijk, maar de huidige secretaris, Frank Kouwe, heeft dit jubileum aangegrepen om een bijzonder leesbaar gedenkboek samen te stellen: “Ouwe Jonkers 1990-2020, over eeuwige passie voor het vak”.

door Maarten Gast

Maarten Gast 180 vk Maarten GastHet vak is de afvalwaterzuivering, het genootschap is een vereniging van de vakmensen, die inderdaad doorgaans met grote passie, na de Tweede Wereldoorlog de strijd tegen de zware vervuiling van het oppervlaktewater, het zwarte water in de stadsgrachten, de stinkende kanalen en rivieren, hebben aangebonden.

Roel Schutte
Initiatiefnemer was Roel Schutte, in 1967 mijn eerste baas bij DHV, de man van de bouw van oxydatiebedden, later hoofd Water bij het DG Milieuhygiëne van het ministerie van VROM. Eerste voorzitter werd Pieter Fohr, na zijn pionierswerk bij De Dommel, later bij de Vereniging Krachtwerktuigen in Amersfoort, de eerste hoogleraar Afvalwaterzuivering in Wageningen. De naam “Ouwe Jonkers” was een eerbetoon aan Ir. F. J. Ribbius van het RIZA, toen in 1990 al 92 jaar oud.

Frank Ribbius was een van de grondleggers van de WVO, de Wet Verontreiniging Oppervlaktewater, die in 1970 de wettelijke basis voor de aanpak van de afvalwaterzuivering werd. Ribbius had een bijzondere manier van spreken en formuleren. “Ik zuiver afvalwater met mijn mond”, zijn manier om aan te geven hoe hij, voor de WVO er was, op overheden en industriëlen moest inpraten om ze tot actie te bewegen. Jonge vakbroeders sprak hij aan met “Jonker”, vandaar de naam. 

Gideonsbende
Ouwe Jonkers 600 De foto van de eerste bijeenkomst doet de oude garde, de Gideonsbende, zoals Fohr de pioniers noemde, herleven. Zo zie ik er ir. R. Vrijburg staan, de man van het RIZA, wiens goedkeuring het ontwerp van een nieuwe RWZI nodig had om in aanmerking te komen voor de 40 procent subsidie van de Korthals-regeling. Ook Ir. A. Pasveer van TNO, de grondlegger van de Pasveersloot, en Arie Poot, de landelijk bekende bedrijfsleider van de RWZI Breukelen, die de bedrijfsleiders een plaats binnen de NVA bezorgde. De enige op de foto, die nog in leven is, is Ben Vermeij, voor zijn pensionering werkzaam bij Uitwaterende Sluizen in Edam. Van hem is er een lied en een bijlage.

Het genootschap houdt één bijeenkomst per jaar, te gast bij een van de waterschappen, rijksdiensten of instituten op watergebied. Een reünie, waar velen naar uitzien, de ontmoeting met vroegere collega’s, vakbroeders, concurrenten soms. Het boek doet er verslag van. De foto’s verbeelden ook de verandering van de tijdgeest: van ernstig kijkende mannen in keurige pakken met stropdas naar vrolijk ogende mannen en vrouwen in vrije- tijdskleding. Na Pieter Fohr waren Wim Scholte Ubing. Jan Jansen en Klaas Slijkhuis voorzitter, nu is dat Arie van der Vlies.

Smeerpijp van de Dollard
Kees van Lohuizen, die 33 jaar in Ede en bij het Zuiveringsschap Veluwe werkzaam is geweest in dit vakgebied, haalt in een bijlage mooie herinneringen op, ook van hoe er in de begintijd gedacht werd en hoe het vroeger ging. Eén voorbeeld: toen hij als jongeman op een vergadering van de NVA voorstelde te protesteren tegen de aanleg van de smeerpijp naar de Dollard voor de afvoer van het afvalwater van de aardappelmeelfabrieken, kreeg hij van Ribbius, een van de bedenkers van dat plan, als repliek: “De Jonker ziet het verkeerd”. 

Maar de pijp kwam er niet, afvalwater zuiveren evolueerde tot waterkwaliteitsbeheer en bij de jaarlijkse bezoeken horen we hoe anders er nu tegen afvalwater aangekeken wordt: vroeger een materie waar je vanaf moest, liefst zo goedkoop mogelijk, nu een bron van grondstoffen en energie. Het vak blijft een prachtige uitdaging.

Maarten Gast is lid van het Genootschap (met dank aan Peter Hoogweg)

Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Laat je reactie achter en start de discussie...

h2ologoprimair    PODIUM

Podium is een platform voor opinies, blogs en door waterprofessionals geschreven artikelen (Uitgelicht). H2O draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van deze bijdragen, maar bepaalt wel of een bijdrage in aanmerking komt voor plaatsing. De artikelen mogen geen commerciële grondslag hebben.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Afbreekbaarheid moet in de toekomst als eerste beoordelingsparameter voor toelating van stoffen worden ingevoerd. Er ontstaan anders onomkeerbare problemen in de toekomst.
In aanvulling hierop: Wij hebben voor terrein- en rivierbeheerders (VNBE) nog meer maatregelen in kaart gebracht om deze problemen te mitigeren (zie ook bijlage):
 
@Hans MiddendorpHoi Hans, beetje makkelijke reactie van het waterschap ('eerst moeten de waterbedrijven wat doen, tot die tijd kunnen wij niks doen'). De Waprog plaatste in 1986, in één jaar tijd, meer dan 100.000 watermeters bij gezinnen thuis. Dat kostte toen maar 150 gulden (!) per watermeter. Als de waterpartners echt zouden willen samenwerken, kan dit zo zijn opgelost. Dus ja, bureaucratie zegeviert. Niet iets om trots op te zijn.
@Gert Timmerman Eens. We moeten met al ons water zuinig omgaan (en het niet verontreinigen) zeker met zoet grondwater en met drinkwater.