“Begin mei zagen de grondwaterstanden er nog redelijk gewoontjes uit. Dat is de afgelopen weken snel veranderd. We staan op een kantelpunt." Dit zegt Maarten Kuiper, principal expert water en ondergrond bij Aveco de Bondt en maker van de onlangs verschenen Droogtemonitor 2022.

Kuiper trekt zijn conclusies op basis van de Droogtemonitor 2022. Deze monitor is een door Aveco de Bondt gemaakt overzicht van data uit 20.000 peilbuizen door het land. De gemeten grondwaterstanden worden vergeleken met de grondwaterstanden in een normale situatie. “En daarmee bedoelen we de gemiddelden over tien jaar.”

Maarten KuiperMaarten KuiperDe monitor is bedoeld om een landelijk beeld van de droogte te laten zien. Volgens Kuiper daalt de grondwaterstand elke week grofweg tot zo’n 10 cm, vooral in het oosten en zuiden. “Het is een kantelmoment. Als de droogte aanhoudt, en het onttrekken van grondwater gaat door, dan zal er komende weken grondwaterdroogte ontstaan. Dit kan gevolgen hebben voor de natuur, maar ook voor bijvoorbeeld de industrie, infrastructuur en landbouw.”

De droogte, stelt Kuiper, wordt niet alleen veroorzaakt door het neerslagtekort. “Kijk, bij de eerste droge zomer, in 2018, had ik nog wel begrip voor het feit dat we met z'n allen overvallen werden door de droogte. Maar we zijn nu vier jaar verder. De droogte is er en zal er ook blijven. We zullen dus niet moeten wachten op droge periodes, en dan pas gaan handelen. We zullen ook in de winters al actie gaan ondernemen.”

Maatregelen
Dat kan volgens Kuiper vooral in de hoger gelegen zandgronden door het regenwater 's winters vast te houden. “Het infiltreren van de zomerse neerslag is een goed begin, maar onvoldoende. In de lagergelegen gebieden in het noorden en het westen reageert de bodem sneller en zijn de problemen ook anders. Daar heb je bijvoorbeeld te maken met bodemdaling en infiltreren van winterse neerslag gaat niet in klei en veen. Om de grondwaterstanden aan te vullen, zul je in tijden van droogte moeten werken met peilgestuurde drainage en actief grondwaterpeilbeheer.”

Kuiper verwacht niet dat Nederland al binnen enkele jaren drogere periodes probleemloos zal kunnen doorstaan. “Dat heeft tijd nodig en vraagt van overheden een ander beleid en van bedrijven een nieuwe bedrijfsvoering. Maar je ziet wel een beweging. Drinkwaterbedrijven en waterschappen gaan van een vrij dienende houding, naar meer bewustzijn over de grenzen van het grondwatergebruik. Er worden ook diverse pilots uitgevoerd. En dat is ook nodig, want laten we niet vergeten: de voorraad grondwater van goede kwaliteit is eindig.”

Watervraag
Volgens Kuiper is het de komende jaren vooral belangrijk om de grenzen van het verantwoorde grondwatergebruik goed in kaart te krijgen. “We moeten echt weten wat de grenzen zijn om bedrijven en bewoners duidelijkheid te kunnen geven over het maximale wateraanbod. Daarom is het belangrijk om onderzoek te doen naar bijvoorbeeld de watervraag in stedelijk gebied, naast die van het landelijke gebied.”

Ook wil Kuiper dat er versneld en praktijkgericht doorgepakt wordt met de pilots rondom peilgestuurde drainage en een onderzoek naar grootschalige toepassing ervan. “Dit gedurende meerdere jaren en met een duidelijke regionale visie. We zullen sowieso veel beter gebruik moeten gaan maken van het regenwater dat het hele jaar rond valt. De kennis is ervoor is ook aanwezig. Door onze ligging aan de rivieren en met het IJsselmeer en met het op zich overvloedige regenwater, zouden we in Nederland geen grote problemen met droogte hoeven te hebben, zolang we het watergebruik erop afstemmen."

 

MEER INFORMATIE
De Droogtemonitor 2022

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • This commment is unpublished.
    Meewis · 4 months ago
    Juni wordt ook droog: veel NW winden, dwz. wat buien, maar die zullen geen zoden aan de dijk zetten.
    Mocht het in Juli weer warm en zonnig worden dan zal er een fors escalerend waterprobleem zijn.
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Het is mijn ervaring dat als je de dikke stengels onder een knoop op zeg 30 cm hoogte afknipt, de stengel opvult met paar procentige glyfosaat, alles in de directe omgeving aan plant mee gaat. Je dood dan via de wortel ipv het blad en er naast spuiten...
Heet water, electrocutie, afdekken, allemaal leuk, maar beperkt effectief en mega duur.
Over zulke grote hoeveelheden gif hebben we het nou ook weer niet......
De zeespiegelstijging is onder de 20 cm per eeuw.
Er is geen reden aan te nemen dat hier een versnelling in gaande is. Artikel lijkt iets verergering te suggereren. Dat lijkt dan dus niet zo.
Oprukkend zout blijft daarmee een belangrijk aandachtspunt, geen reden tot paniek.
Dries Buitenwerf Eindelijk, het d-woord viel
Watertekort: In Nederland is het de gewoonte om water altijd vanaf oppervlakte te infiltreren in de bodem, nu weten we als we altijd een richting door een filter gaan dat dit filter dichtslaat en we steeds minder water via deze route naar het diepere grondwater zullen stromen. Als we willen voorkomen dat het diepere zoete grondwater vervolgens door zeewater wordt aangevuld zullen we dus in Oost Nederland het grondwater van onderaf moeten aanvullen cq ipv 100 m boven afpomphoogte infiltreren op 100 m onder afpomp hoogte in moeten pompen. Water dat onder druk op deze diepte (boven het zoute grondwater) wordt toegevoerd zal geen verstopping creëren en zout water wegdrukken. De weg naar boven gaat heel traag omdat het water afhankelijk van de soortelijke massa verschillen meest horizontaal zal bewegen. Als er vervolgens 100 m hoger water wordt opgepompt, zal er minder zeewater naar binnen worden getrokken.
STELLING: We zijn veel te laat, lopen achter de feiten aan en de klimaatverandering komt echt op stoom. Waar halen we de mankracht vandaan om er wat aan te doen? Op naar Duitsland.
In een interessant artikel in The Guardian wordt het succes gedeeld van onder andere De Grensmaas:
https://www.theguardian.com/environment/2022/sep/20/dutch-rewilding-project-turns-back-the-clock-500-years-aoe
Wat opvalt is de lange termijn waarin dat project zich afspeelt: de planfase begon in 1990.
Nu zijn de grenzen van ons watersysteem bereikt. Maar niet alleen van het water systeem: de biodiversiteit staat onder druk, overal speelt milieuvervuiling: in de lucht, de bodem, het water en de het diepere grondwater. Er zit een grote energietransitie aan te komen en er wordt geroepen om een systeemverandering (het werkelijke probleem is onze engineerings-maatschappij). Daarnaast staan alle sectoren te spingen om mensen: de grenzen zijn bereik van wat in Nederland uitgevoerd kan worden.
Op de achtergrond speelt de exponentiele ontwikkeling van de klimaat verandering: hitte, droogte, extreme neerslag, stormen en extreem weer: ze worden heftiger, talrijker en duren langer. Zo komt ook onze voedselvoorziening (en die van de gehele wereld) onder druk.
Een hybride giga crisis dreigt: alles klapt in een keer om. Zoals een helder meertje in een keer troebel wordt, a la migraine aanval. https://www.delta.tudelft.nl/article/spinoza-winnaars-gaan-migraine-te-lijf
We wisten in 1972 - met het uitkomen van het rapport: Grenzen aan de Groei (MIT - Club van Rome) - dat het deze kant uit zou gaan. We zitten precies op het voorspelde scenario.
Dat betekent voor ons Deltalandje: houd sterk rekening met plan D.
Zowel voor mitigatie (bovenstrooms investeren en voorkomen) als voor de meerslaagse veiligheid liggen veel van de toekomst scenario's buiten Nederland... in Duitsland. Daar ligt een deel van onze onvoorkoombare toekomst.
Nederland kan geen zeespiegelstijging voorblijven. De Waddenzee verdrinkt bij meer dan 3mm/jr. Hoe graag we dat ook zouden willen. Dat beeld moet nu eens duidelijk worden. We zijn kwetsbaar, we blijven kwetsbaar en we worden steeds kwetsbaarder. En we hebben niet de menskracht om te 'dweilen'.
Dat betekent bv: stop de Zuid-plaspolder. Het geeft een compleet verkeerd beeld en een vals signaal van veiligheid.
https://www.waterforum.net/geen-land-ter-wereld-zou-onder-9-meter-nap-bouwen/
Voorkomen is beter dan niet te genezen: maar we zijn 50 jaar te laat om klimaatverandering te voorkomen. De klimaatverandering is een feit. Multi-stress de norm. Het gaat nu voor NEDERland om de vraag waarop we inzetten voor 2100: Ik stel: op naar hoger Nederland en richting Duitsland.
Plaatje: Eindhoven was vroeger een bloeiende badplaats - toneelstuk uit 1982 - toen was het gevoel van urgentie veel hoger dan nu.
https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Eindhoven_was_vroeger_een_bloeiende_badplaats_-_Zuidelijk_Toneel_Globe_-_1982-02-06
Dit artikel presenteert resultaten gebaseerd op onderzoek dat van den Akker ruim vijf jaar geleden heeft gepubliceerd in Stromingen. Op zijn methodiek is destijds van diverse kanten inhoudelijke kritiek geleverd (Olsthoorn, 2014a,b,c; Leenen, 2014). Hieraan gaat hij nu volledig voorbij. Ook negeert hij dat zijn aanpak fysisch-wiskundig gezien aantoonbaar onjuist is (Zaadnoordijk, 2017) en ontkent hij het inzicht van de NHV-werkgroep Achtergrondverlaging (van Bakel e.a., 2017).

- Bakel, J. van, E. Querner, G. Rot, G. Schouten, N. Straathof, W. Vaarkamp, J.P. Witte, W.J. Zaadnoordijk (2017) Zicht op Achtergrondverlaging, rapport van de Werkgroep Achtergrondverlaging van de Nederlandse Hydrologische Vereniging, Wageningen, mei 2017.
- Leenen, H. (2014) Reactie op artikel "Tussen Theis en Hantush"van Cees van den Akker, Stromingen, 20, nummer 3, p.65-69.
- Olsthoorn, T. (2014a) De dynamica van de verlaging van Terwisscha of in vergelijkbare situaties, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p15-33.
- Olsthoorn, T. (2014b) Tussen De Glee en Dupuit, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p35-55.
- Olsthoorn, T. (2014c) De fysische onderbouwing van de overdrachtsfactor nader bekeken, Stromingen, 20, nummer 3, p.11-25
- Zaadnoordijk, W.J. (2017) Kanttekeningen bij gebruik van differentiaalvergelijking van v/d Akker, notitie 7 maart 2017, beschikbaar op: http://www.debakelsestroom.nl/kennisbank/attachment/memobijdiffvergvdakker_v4_opm-jvb-20-maart-2017/.

Willem Jan Zaadnoordijk, Flip Witte en Jan van Bakel

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!