Waterschap Rijn en IJssel heeft vandaag grote zuurstofplaten geplaatst op de bodem van de Berkel ter hoogte van stuw Besselink (Almen) in een poging de natuur te beschermen tegen eiwitrijk proceswater dat de beek afstroomt. Het water is afkomstig van FrieslandCampina en is in de beek terecht gekomen na een breuk in de persleiding van de zuivelproducent.
De breuk werd op maandag 5 november ontdekt, maar zorgt nog altijd voor grote problemen. Er is in totaal 400 kubieke meter proceswater met melkresten en reinigingsmiddelen in de beek terecht gekomen. Het eiwitrijke water is schadelijk voor de vissen in de beek. De eiwitten worden in het water omgezet, waarbij veel zuurstof wordt opgenomen. Daardoor ontstaat zuurstoftekort wat veel vissen in de beek al fataal is geworden. Het gaat tot dusverre om duizenden grote en kleine vissen, aldus het waterschap.
Schoon water
De meeste vissen gingen dood in een traject van ongeveer 4 km benedenstrooms van de breuk tot net voor Almen. Om het zuurstofgehalte te laten stijgen bracht het waterschap schoon water uit het Twentekanaal in in dit deel van de Berkel. Ook werden vissen uit het vervuilde water overgezet naar het schone bovenstroomse deel van de bedreigde beek.
Om de afvoer van het proceswater te verminderen heeft FrieslandCampina in zijn fabrieken in Borculo en Lochem delen van de productie stilgelegd, maar de producent is niet gestopt met het innemen en verwerken van melk. Als daartoe was overgegaan hadden honderden boeren hun melk moeten laten wegstromen, aldus de melkverwerker.
Sinds vorige week woensdag was die noodzaak er ook niet meer, omdat sindsdien het proceswater wordt geïsoleerd in het stuwvak Hoge Weide en vandaar uit in een bufferdepot wordt gepompt.
Persleiding
Het proceswater van genoemde fabrieken wordt via de persleiding naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Zutphen gevoerd. De leiding is 17 kilometer lang en loopt door moeilijk toegankelijk gebied, wat volgens het waterschap de reden is dat het lang heeft geduurd voordat de breuk kon worden gelokaliseerd.
Zaterdag is begonnen aan de reparatie en die is complex. De breuk bevindt zich op vier meter diepte en het gebied waarin gewerkt moet worden, is drassig. Er is afgelopen weekeinde eerst een zogeheten bypass aangelegd om het proceswater rechtstreeks naar het bufferreservoir te leiden. Daarna is de persleiding uitgegraven en een aanvang gemaakt met de reparatie. Vanmiddag meldde het waterschap dat de reparatie ’voorspoedig’ verloopt.
Ondertussen probeert het waterschap de schade aan natuur te beperken nu het vervuilde proceswater verder de Berkel afzakt. Met de plaatsing van zuurstofplaten hoopt het waterschap vissterfte in het traject Almen - Zutphen zoveel mogelijk te voorkomen. Ook moet het waterschap het waterpeil in Zutpen en omgeving in de gaten houden; dat daalt omdat de watertoevoer is stilgezet. Mogelijk vallen watergangen droog.
Aan het hart
In een reactie op de site zegt dijkgraaf Hein Pieper: “Het gaat mij en vele betrokken waterschappers erg aan het hart dat dit gebeurt. Juist het waterschap werkt al jaren keihard aan een goed en leefbaar watersysteem voor vissen, ook in en om de Berkel. We proberen met man en macht om erger te voorkomen.”
Ondertussen wordt ook de schuldvraag gesteld. “Zolang we niet weten wat de oorzaak is, weten we ook nog niet wie hiervoor verantwoordelijk is”, schrijft het waterschap, dat aankondigt na afronding van de herstelwerkzaamheden maatregelen te nemen om de ecologie in de Berkel te herstellen.
