secundair logo knw 1

Het fenomeen ‘kantelpunt’ speelt een grote rol in prognoses over de gevolgen van klimaatverandering. Een kantelpunt is die ene kleine verandering met grote gevolgen. Maar kantelpunten kunnen elkaar ook weer beïnvloeden. Een internationale onderzoeksgroep bracht voor het eerst de wisselwerking tussen de kantelpunten in beeld.

“Kantelpunten zijn momenten van kleine veranderingen in het ene systeem, bijvoorbeeld de temperatuur, met grote invloed op andere systemen, bijvoorbeeld de ijskappen van Groenland”, legt Swinda Falkena uit.

Swinda FalkenaSwinda FalkenaFalkena maakte deel uit van een internationaal team van wetenschappers - onder leiding van Anna von der Heydt van de Universiteit Utrecht en Nico Wunderling van het Potsdam Institute for Climate Impact Research – dat onlangs het artikel ‘Climate tipping point interactions and cascades: a review’ publiceerde in het tijdschrift Earth System Dynamics.

Kantelpunten zijn tot nu toe volgens Falkena vaak geïsoleerd bekeken. “Maar nu, als onderdeel van het bredere Global Tipping Points Report, hebben we voor het eerst een overzicht gemaakt van alle beschikbare onderzoeken over kantelpunten in relatie tot elkaar. Dit hebben we onder andere gedaan op basis van bewijsmateriaal uit modelsimulaties en historische klimaatreconstructies.”

Volgens de onderzoekers is de kans aanwezig dat een kantelpunt andere kantelpunten activeert bij een temperatuurstijging van 2 graden Celsius. Bij een temperatuurstijging met anderhalve graad sluiten ze zo’n situatie ook niet uit. De onderzoekers bekeken in hun onderzoek kantelpunten bij het smelten van ijskappen en de permafrost, maar ook veranderingen in oceaanstromingen en het krimpen van het regenwoud in de Amazone.

De relatie tussen de verschillende kantelpunten is volgens Falkena van fundamenteel belang om de gevolgen van klimaatverandering goed in te kunnen schatten. “De systemen zijn allemaal gelinkt: het smeltwater van Groenland, beïnvloedt de warmteverdeling in de oceaan, dat verandert de wind in het tropisch gebied. Juist die samenhang maakt dat een kantelpunt, immense gevolgen kan hebben.”

De onderzoekers kwamen tot de conclusie dat negen interacties tussen kantelelementen een destabiliserend effect hebben, twee een stabiliserend en dat het bij drie interacties onduidelijk is wat de gevolgen zullen zijn. “Verandering in de warmteverdeling in de oceaan kan stabiliserend uitpakken voor het arctisch zee-ijs”, geeft Falkena een voorbeeld van een stabiliserend effect. “Terwijl het smelten van de Groenlandse ijskappen juist weer destabiliserend is voor de Atlantische Meridionale Omwentelingscirculatie.”

Belangrijk in de discussie over kantelpunten is volgens Falkena het besef dat kantelpunten kunnen zorgen voor onomkeerbare effecten en zichzelf vaak versterken. “Is er minder ijs op de poolkappen dan wordt er minder licht gereflecteerd, waardoor het warmer wordt en het ijs sneller smelt. Ander voorbeeld: het Amazone regenwoud is een zichzelf in stand houdend systeem. Wordt het regenwoud kleiner dan slaagt het systeem er steeds minder in zich in stand te houden.”

Dat leidt volgens Falkena tot de conclusie dat de gevolgen groot kunnen zijn als kantelpunten eenmaal optreden. “Dat die effecten zo groot zijn, maakt dat het belangrijk is om de risico’s beter in te kunnen schatten. De komende tijd is daarom dringend nog meer onderzoek naar de interacties tussen kantelelementen nodig.”

Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Laat je reactie achter en start de discussie...

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Hoe bestaat het dat dit maar door gaat en dat de overheid zo lankmoedig ermee om gaat? Sleep de vervuilers voor de rechter overheid!!
Deze gegevens geven een goed overzicht en een schrikbarend beeld van de huidige situatie. De Volksgezondheid staat op het spel. Waarom is er geen inspectie van de Volksgezondheid voor de Milieuhygiene die dit soort zaken bewaakt en binnen de rijksoverheid de plicht heeft en verantwoordelijkheid neemt tot nadere acties? Een dergelijke instantie is hard nodig en is van belang voor alle betrokken partijen incl. het bedrijfsleven. Ook voor de drinkwaterbedrijven moet het van groot belang zijn dat binnen de organisatie van de rijksoverheid een organisatie bestaat die de belangen van de drinkwaterbedrijven als onderdeel van de zorg voor de Volkgezondheid behartigt en een zelfstandige verantwoordelijkheid heeft los van de politieke waan van de dag.
Ben benieuwd of dit ook werkt op PFAS en PFOA?
Je merkt uit reactie van riviergemeenten - achteruitgang van het landschap - dat geld van bebouwing in dit risicogebied toch zwaar telt. Als Rijkswaterstaat zou ik zeggen tegen die eigenaren: zwemdiploma is vereist voor alle bewoners, bij paniek wordt geen hulp geboden, uw verzekering en u als eigenaar zijn 100% voor schade zelf verantwoordelijk.
Wat ik mis in dit stuk, is hoe dit principe in andere landen wordt gehanteerd. En hoe de stoffenreeks en analyse frequentie in andere landen is. Ook dat heeft natuurlijk forse invloed op dit statische principe.  Mijn gevoel is (en ik heb toch al een aantal impact analyses gedaan in andere EU landen) dat we met het verlaten van dit principe een fors aantal plaatsen stijgen op de eu ranglijst waterkwaliteit. Wordt het daarmee beter, nee, wordt de kwaliteit slechter, ook nee. Moeten we onverlet doorgaan met emissiebeperking, zeker.