De door ingenieursbureau Arcadis ontworpen beschermingsmuur rondom New Orleans heeft de orkaan Ida met vlag en wimpel doorstaan. Zelfs met gemak, zegt directeur watermanagement Piet Dircke. “De hoogste waterstanden in de stad zijn niet eens in de buurt van erg spannend of erg gevaarlijk gekomen.”

De zeer zware orkaan Ida kwam afgelopen zondag aan land in de Amerikaanse staat Louisiana en tot en met maandag was de vraag: zou het nieuwe hoogwaterbeschermingssysteem voor New Orleans het houden? Het antwoord is duidelijk, aldus Piet Dircke. “Het is veilig in de stad gebleven.”

Piet DirckePiet Dircke

Een in kracht afgenomen Ida trekt inmiddels verder noordwaarts en de waterniveaus in New Orleans zijn aan het zakken. Dircke vertelt dat de hoogste waterstanden nu aan het achtergebleven afval te zien zijn. “Deze komen niet eens in de buurt van erg spannend of erg gevaarlijk. De stormvloedkeringen in Lake Borgne zijn een kleine negen meter hoog, terwijl de hoogste standen tussen de drie en vier meter zijn blijven steken. Dat is aanzienlijk lager dan vooraf werd gevreesd.”

Eerste echte test
Het was de eerste echte test voor het Hurricane & Storm Damage Risk Reduction System (HSDRRS). Dat is in hoog tempo gebouwd na de verwoestende orkaan Katrina in 2005, waarbij alleen al in New Orleans honderden doden vielen. Het Nederlandse ingenieursbureau heeft hiervoor het ontwerp gemaakt en ook toezicht gehouden op delen van de uitvoering. Het systeem bestaat uit drie stormvloedkeringen, enkele zeer grote pompstations en tientallen kilometers dijken (zie overzichtskaart onderaan).

Dircke omschrijft dit systeem in een interview in de Volkskrant beeldend als een soort kasteelmuur die rond de stad is opgetrokken. Het verschil tussen toen en nu is enorm. “Tijdens Katrina was de bescherming absoluut niet op orde. Zo waren er nog geen stormvloedkeringen en verkeerden de betonnen keerwanden in een zeer slechte staat. Eigenlijk was er geen gesloten veiligheidsring. Het moest indertijd wel een keer verkeerd gaan.”

Rechtse hoek door watergolf
De directeur watermanagement van Arcadis heeft het bij Ida over een heel goede maar geen ultieme test. Hij wijst op het feit dat New Orleans ongeveer vijftig kilometer van de kust ligt. “Om de stad te raken, moet de watergolf een soort rechtse hoek uitdelen via twee meren. Katrina deed dat in 2005 perfect, Ida wat minder. Hoewel Ida een nog zwaardere orkaan was met een omvang die niet eerder in 150 jaar was gemeten, was de bedreiging wat minder groot.”

 'Het was een heel goede maar geen ultieme test'

Waterhoogte zegt volgens Dircke niet alles. Hij noemt het risico van ‘overtopping’, waarbij water over een structuur slaat. “Dat hoeft voor New Orleans geen probleem te zijn want het systeem is hierop ingericht. Alleen kan er nog water in de stad komen te staan. Het onderscheid tussen een ramp of geen ramp is echter of het veiligheidssysteem wel of niet bezwijkt. De kwestie is nooit of de golf hoger is dan in het ontwerp is opgenomen.”

Dircke licht toe waarom niet is gekozen voor ‘protection’ of ‘safety’ in de naam Hurricane & Storm Damage Risk Reduction System. “Het systeem is bewust zo genoemd omdat het risico wordt verkleind, maar er geen absolute veiligheid wordt gepretendeerd. De robuustheid wordt op vierhonderd jaar geschat. Dit wil zeggen dat het systeem bestand is tegen bijzonder hoge waterstanden die gemiddeld een keer in de vierhonderd jaar voorkomen, ook al slaat het water al eens in de honderd jaar over de kering. Bij het eerste gaat het om de stevigheid, bij het tweede om de hoogte.”

Mississippi-delta aan het verdwijnen
Er zijn volgens Dircke nog wel zorgpunten. Hij noemt de situatie in het gebied ten zuiden van New Orleans die buiten de verdediging liggen: de Mississippi-delta en verder de gehele kustlijn van de stad Biloxi in het oosten tot aan de grens van Louisiana in het westen. “Hier was het echt levensgevaarlijk. De delta en de kustlijn zijn aan het verdwijnen met een snelheid van een voetbalveld per uur, dus het wordt in de toekomst nog gevaarlijker. De zee knabbelt zich daardoor een weg richting New Orleans. Dan is er straks een mooi gepantserd systeem met betonnen muren, maar staat de stad met de voeten in het water.”

Western pumping stationWestern pumping station (grootste pompstation ter wereld in combinatie met stormvloedkering) I foto: Arcadis

Een andere zorg is de verdergaande bodemdaling in New Orleans. Grote delen zijn gebouwd op moerasland dat met pompen wordt gedraineerd en sommige stukken liggen inmiddels op vier meter onder zeeniveau. “Voor de bedreiging die hiervan uitgaat, is speciaal de Flood Authority opgericht. Deze organisatie moet het echter doen met minder kennis en middelen dan Rijkswaterstaat of een waterschap in Nederland. Rijkswaterstaat zet fulltime 22 mensen in voor de Maeslantkering, die ongeveer eens in de tien jaar sluit. Dat is ondenkbaar in New Orleans.”

Dircke wil een aardig historisch weetje delen met de lezers van H2O. Om wat te doen aan de drainageproblemen in New Orleans, heeft werktuigbouwkundig ingenieur A. Baldwin Wood begin twintigste eeuw de schroefpomp uitgevonden. “Dit bekende pompsysteem zijn we later ook in ons land gaan toepassen.”

Veel vraag naar diensten Arcadis
Dircke was voor het eerst in 2005 na Katrina in New Orleans en is er intussen zo’n veertig keer geweest. “Ik heb gezien hoe de stad langzaam is opgekrabbeld, al zal een deel van de authenticiteit van voorheen nooit terugkomen.” Op het hoogtepunt had Arcadis hier ongeveer 350 mensen aan het werk, momenteel zijn het er enkele tientallen.

Arcadis heeft nog altijd een raamovereenkomst met het US Army Corps of Engineers dat verantwoordelijk is voor HSDRRS. “Dit is meerdere keren verlengd. We zijn eigenlijk permanent bezig. Ik verwacht dat het contract nu weer gebruikt gaat worden voor het bedenken van mogelijke nieuwe maatregelen.”

 'Wij zijn eigenlijk permanent bezig in New Orleans'

Dat het beschermingssysteem het zo goed heeft gehouden, heeft tot veel positieve reacties geleid bij inwoners en deskundigen. “Medewerkers van het Army Corps, de gemeente en andere instanties zeggen zelf dat het systeem het beste is wat de stad tijdens deze ramp is overkomen. Het is volgens hen een erg goede investering geweest.”

Masterplan voor kustbescherming
Het ingenieursbureau werkt ook samen met de staat Louisiana en heeft daarom een kantoor in hoofdstad Baton Rouge. “We werken vooral mee aan de bescherming van de kust”, zegt Dircke. “Hiervoor hebben wij een masterplan ontwikkeld. Ons voorstel is om zandig sediment uit de Mississippi te gebruiken voor het uitbreiden en versterken van de delta. Je kunt het zien als de Amerikaanse variant van het concept ‘building with nature’.”

Ook elders in de VS wordt steeds vaker gebruikgemaakt van de diensten van Arcadis. “Bij elke volgende orkaan wordt een beroep gedaan op onze kennis en kunde. Sommige van onze beste mensen werken op dit moment aan de plannen voor de grote projecten in de wijk Lower Manhattan in New York. Die zijn het resultaat van de ravage na orkaan Sandy in 2012.”

Belang van weerbare samenleving
Dircke benadrukt het belang van kennisuitwisseling over waterveiligheid en klimaatadaptatie. Hij wijst op een project voor alle ziekenhuizen in New York om hen beter weerbaar te maken tegen alle mogelijke natuurrampen. Daarbij heeft Arcadis een inbreng.

 'In de stad zijn nul dodelijke slachtoffers gevallen'

“We kunnen in Nederland leren van hoe Amerikanen hun publieke voorzieningen en kritieke infrastructuur beschermen. De Maaswerken werkten tijdens de wateroverlast in Limburg in juli prima, maar toch moest het ziekenhuis in Maastricht met zandzakken worden gebarricadeerd en het ziekenhuis in Venlo zelfs worden geëvacueerd. In de VS wordt veel meer de nadruk gelegd op het weerbaarder maken van de samenleving. We kunnen niet steeds alleen maar een beroep doen op de overheid om ons tegen risico’s te beschermen.”

Gevaarlijkste element bedwongen
Dircke wil tot slot nog iets kwijt over de situatie in New Orleans. “Journalisten vragen me: de stad is toch overstroomd want ik zie allerlei beelden van mensen en gebouwen die in het water staan? Dat komt echter niet door een catastrofale overstroming, maar omdat de stad het overvloedige regenwater niet snel genoeg kan wegwerken. Het grote verschil met 2005 is dat het systeem het goed heeft gehouden. Er zijn in de stad met bijna 400.000 inwoners nul dodelijke slachtoffers gevallen. De orkaan Ida is nog altijd een ramp voor mensen, maar we hebben wel het verreweg gevaarlijkste element bedwongen.”
 

 Overzichtskaart HSDRRS Overzichtskaart HSDRRS met de belangrijkste werken

MEER INFORMATIE
Informatie Army Corps over HSDRRS 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Dries Buitenwerf Eindelijk, het d-woord viel
Watertekort: In Nederland is het de gewoonte om water altijd vanaf oppervlakte te infiltreren in de bodem, nu weten we als we altijd een richting door een filter gaan dat dit filter dichtslaat en we steeds minder water via deze route naar het diepere grondwater zullen stromen. Als we willen voorkomen dat het diepere zoete grondwater vervolgens door zeewater wordt aangevuld zullen we dus in Oost Nederland het grondwater van onderaf moeten aanvullen cq ipv 100 m boven afpomphoogte infiltreren op 100 m onder afpomp hoogte in moeten pompen. Water dat onder druk op deze diepte (boven het zoute grondwater) wordt toegevoerd zal geen verstopping creëren en zout water wegdrukken. De weg naar boven gaat heel traag omdat het water afhankelijk van de soortelijke massa verschillen meest horizontaal zal bewegen. Als er vervolgens 100 m hoger water wordt opgepompt, zal er minder zeewater naar binnen worden getrokken.
STELLING: We zijn veel te laat, lopen achter de feiten aan en de klimaatverandering komt echt op stoom. Waar halen we de mankracht vandaan om er wat aan te doen? Op naar Duitsland.
In een interessant artikel in The Guardian wordt het succes gedeeld van onder andere De Grensmaas:
https://www.theguardian.com/environment/2022/sep/20/dutch-rewilding-project-turns-back-the-clock-500-years-aoe
Wat opvalt is de lange termijn waarin dat project zich afspeelt: de planfase begon in 1990.
Nu zijn de grenzen van ons watersysteem bereikt. Maar niet alleen van het water systeem: de biodiversiteit staat onder druk, overal speelt milieuvervuiling: in de lucht, de bodem, het water en de het diepere grondwater. Er zit een grote energietransitie aan te komen en er wordt geroepen om een systeemverandering (het werkelijke probleem is onze engineerings-maatschappij). Daarnaast staan alle sectoren te spingen om mensen: de grenzen zijn bereik van wat in Nederland uitgevoerd kan worden.
Op de achtergrond speelt de exponentiele ontwikkeling van de klimaat verandering: hitte, droogte, extreme neerslag, stormen en extreem weer: ze worden heftiger, talrijker en duren langer. Zo komt ook onze voedselvoorziening (en die van de gehele wereld) onder druk.
Een hybride giga crisis dreigt: alles klapt in een keer om. Zoals een helder meertje in een keer troebel wordt, a la migraine aanval. https://www.delta.tudelft.nl/article/spinoza-winnaars-gaan-migraine-te-lijf
We wisten in 1972 - met het uitkomen van het rapport: Grenzen aan de Groei (MIT - Club van Rome) - dat het deze kant uit zou gaan. We zitten precies op het voorspelde scenario.
Dat betekent voor ons Deltalandje: houd sterk rekening met plan D.
Zowel voor mitigatie (bovenstrooms investeren en voorkomen) als voor de meerslaagse veiligheid liggen veel van de toekomst scenario's buiten Nederland... in Duitsland. Daar ligt een deel van onze onvoorkoombare toekomst.
Nederland kan geen zeespiegelstijging voorblijven. De Waddenzee verdrinkt bij meer dan 3mm/jr. Hoe graag we dat ook zouden willen. Dat beeld moet nu eens duidelijk worden. We zijn kwetsbaar, we blijven kwetsbaar en we worden steeds kwetsbaarder. En we hebben niet de menskracht om te 'dweilen'.
Dat betekent bv: stop de Zuid-plaspolder. Het geeft een compleet verkeerd beeld en een vals signaal van veiligheid.
https://www.waterforum.net/geen-land-ter-wereld-zou-onder-9-meter-nap-bouwen/
Voorkomen is beter dan niet te genezen: maar we zijn 50 jaar te laat om klimaatverandering te voorkomen. De klimaatverandering is een feit. Multi-stress de norm. Het gaat nu voor NEDERland om de vraag waarop we inzetten voor 2100: Ik stel: op naar hoger Nederland en richting Duitsland.
Plaatje: Eindhoven was vroeger een bloeiende badplaats - toneelstuk uit 1982 - toen was het gevoel van urgentie veel hoger dan nu.
https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Eindhoven_was_vroeger_een_bloeiende_badplaats_-_Zuidelijk_Toneel_Globe_-_1982-02-06
Dit artikel presenteert resultaten gebaseerd op onderzoek dat van den Akker ruim vijf jaar geleden heeft gepubliceerd in Stromingen. Op zijn methodiek is destijds van diverse kanten inhoudelijke kritiek geleverd (Olsthoorn, 2014a,b,c; Leenen, 2014). Hieraan gaat hij nu volledig voorbij. Ook negeert hij dat zijn aanpak fysisch-wiskundig gezien aantoonbaar onjuist is (Zaadnoordijk, 2017) en ontkent hij het inzicht van de NHV-werkgroep Achtergrondverlaging (van Bakel e.a., 2017).

- Bakel, J. van, E. Querner, G. Rot, G. Schouten, N. Straathof, W. Vaarkamp, J.P. Witte, W.J. Zaadnoordijk (2017) Zicht op Achtergrondverlaging, rapport van de Werkgroep Achtergrondverlaging van de Nederlandse Hydrologische Vereniging, Wageningen, mei 2017.
- Leenen, H. (2014) Reactie op artikel "Tussen Theis en Hantush"van Cees van den Akker, Stromingen, 20, nummer 3, p.65-69.
- Olsthoorn, T. (2014a) De dynamica van de verlaging van Terwisscha of in vergelijkbare situaties, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p15-33.
- Olsthoorn, T. (2014b) Tussen De Glee en Dupuit, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p35-55.
- Olsthoorn, T. (2014c) De fysische onderbouwing van de overdrachtsfactor nader bekeken, Stromingen, 20, nummer 3, p.11-25
- Zaadnoordijk, W.J. (2017) Kanttekeningen bij gebruik van differentiaalvergelijking van v/d Akker, notitie 7 maart 2017, beschikbaar op: http://www.debakelsestroom.nl/kennisbank/attachment/memobijdiffvergvdakker_v4_opm-jvb-20-maart-2017/.

Willem Jan Zaadnoordijk, Flip Witte en Jan van Bakel
Vanmorgen Noorderzeedijk tussen Roptazijl en Harlingen. Bijna dagelijkse realiteit.
Er wordt hier het nodige door elkaar gehaald. Jonge zalm migreert stroomafwaarts naar zee en hebben daarbij voornamelijk last van waterkrachtcentrales en niet van gemalen en maar in heel beperkte mate van stuwen (daar kunnen ze met het water overheen). Jonge paling migreert wel stroomopwaarts, in de eerste instantie als glasaal en later als gepigmenteerde juveniele aal. Maar stroomopwaarts migreren met de stroom mee? Dat is heel bijzonder. Schieraal migreert stroomafwaarts met de stroming mee, hoewel dat slechts een deel van de populatie betreft. Een deel van de schieraal migreert aanzienlijk langzamer dan de stroming en onderbreekt zelfs haar migratie voor langere perioden.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!