secundair logo knw 1

Luchtfoto uit 2011 van de aanleg van terpen in de Overdiepse Polder i.h.k.v. Ruimte voor de Rivier I Foto: Beeldbank Rijkswaterstaat / Aeroview Rotterdam

Rijkswaterstaat, waterschappen, provincies en gemeenten die verantwoordelijkheid dragen voor waterbouw, zijn vaak sterk gespitst op ‘no-regret’. Maar in de praktijk bestaat veel onduidelijkheid over wat ermee wordt bedoeld en hoe dit moet. Deltares en de TU Delft hebben in een verkennend onderzoek zes oudgedienden naar hun ervaringen gevraagd.

Wat leidt in de praktijk tot spijt en hoe kun je het voorkomen? Dat is de hoofdvraag van de verkenning, vertelt Anoek de Jonge, onderzoeker bij Deltares. “Ministeries en waterschappen spreken vaak over het nemen van no-regret maatregelen, maar het blijft onduidelijk wat dat precies is. Daarom hebben wij dit kwalitatieve onderzoek naar spijt uitgevoerd. Trots is hiervan de tegenhanger; dat hebben we eraan toegevoegd.”

Anoek de JongeAnoek de Jonge

De Jonge is hoofdauteur van het eind juli gepubliceerde onderzoeksrapport Trots en spijt in de waterbouw van Deltares en TU Delft. Zij sprak met zes oude rotten in het vak: Cor Beekmans, Ingwer de Boer, Bas de Bruijn, Jean Buskens, Tjalle de Haan en Hendrik Havinga. Hiervan zijn uitgebreide verslagen opgenomen in het rapport. “Eigenlijk zijn deze interviews het belangrijkste, omdat daarin de rijkdom van de geleerde lessen zit.”

Leren van gepensioneerden
Vijf van de geïnterviewden zijn gepensioneerd en dat was een bewuste keuze, vertelt De Jonge. “We kunnen van hen gewoon erg veel leren, gezien hun uitgebreide ervaring met grote projecten in de waterbouw. Ook kunnen zij wat vrijer praten omdat ze geen organisatie meer vertegenwoordigen. Zij wilden meteen meedoen in de hoop iets door te kunnen geven. Ik kan niet zeggen dat de emoties hoog opliepen, maar er waren soms wel frustraties merkbaar.”

Uit de gesprekken zijn vier punten gehaald waarvan de geïnterviewden vooral spijt hebben (zie kader onderaan). “Veel conclusies klinken misschien als open deuren. Maar ik denk wel dat vakgenoten ze zullen herkennen en zich realiseren dat er toch op een of andere manier onvoldoende naar wordt gehandeld.”

Behoorlijke verschillen bij de terugblik
Er zijn behoorlijk grote verschillen in hoe de mannen terugblikken op de projecten waaraan ze meewerkten. Een opvallende uitspraak komt van ir. Tjalle de Haan die ruim veertig jaar bij Rijkswaterstaat werkzaam was. “Er zijn misschien maar twee projecten die ik zie als ‘geen-spijt’ projecten.” Hij doelt op het zandsuppletiebeleid voor de Nederlandse kust en de invoering van de Wet op de Waterkering in 1995 die tegenwoordig is opgenomen in de Waterwet.

Enkele andere geïnterviewden zijn positiever ingesteld. Zij hebben er vooral spijt van dat ze anderen niet konden overtuigen om zaken serieus aan te pakken of onvoldoende vasthoudend zijn geweest. Verder betreuren sommigen het dat ze een goede maatregel niet voor elkaar hebben gekregen.

Ook trots op projecten
De geinterviewden zijn ook trots. Zij noemen daarbij met name projecten met kenmerken die de onderzoekers later relateerden aan de drie criteria voor een goed ontwerp volgens de Romeinse bouwmeester Vitruvius: nut, duurzaamheid en aantrekkelijkheid. Ook zijn ze er fier op als het planproces goed verliep en in ieder geval aan het eind bijna iedereen tevreden was.

De Jonge noemt als voorbeeld een opmerking van ir. Ingwer de Boer, bij Rijkswaterstaat ‘de man van’ Ruimte voor de Rivier. Hij noemt dit programma een visitekaartje voor de BV Nederland. De Boer plaatst echter een kanttekening: “Wat ik vooral jammer vind en waar ik ook wel spijt van heb, is dat we het gedachtegoed van Ruimte voor de Rivier geen vervolg hebben kunnen geven in het nieuwe Hoogwaterbeschermingsprogramma.”

Startpunt voor verder onderzoek
Hoe kijkt De Jonge zelf aan tegen het fenomeen van no-regret maatregelen? “Je moet niet altijd no-regret willen zijn. Want als je nooit spijt mag hebben, kun je niets proberen. Een les uit de interviews is ook: soms moet je gewoon iets proberen als je echt overtuigd bent.”

De Deltares-onderzoeker ziet de verkenning als een goed startpunt voor het in beeld brengen van spijt en trots in de waterbouw. “Wij willen er zeker mee doorgaan en meer interviews houden, ook met vrouwelijke experts. Daarvoor hebben we nog een lange lijst met kandidaten. Het is tevens interessant om met behulp van de zogeheten Q-methode op meer systematische wijze de opvattingen te analyseren. Dat kan worden gecombineerd met een enquête onder een grotere groep mensen.”

Voor het verdere onderzoek is nog wel budget nodig, aldus De Jonge. Het thema trekt alvast de aandacht. “Wij hebben al veel reacties gekregen.”


WAAROVER SPIJT?

De geïnterviewden hebben bij hun projecten vooral spijt van:

  • een te smalle inhoudelijke scope met inbegrip van ontwerpen voor monofunctionele oplossingen;
  • onvoldoende oog voor onderhoud en voor maatschappelijke kosten en consequenties op de lange termijn, inclusief schade aan natuur en milieu;
  • niet genoeg aandacht voor de kwaliteit van de publieke ruimte en de beleving daarvan;
  • te weinig gehoor aan zorgen van direct betrokkenen.

Uit de gesprekken zijn ook vier succesfactoren voor een project gedestilleerd:

  • heldere kaders aan het begin;
  • permanent commitment;
  • een luisterend oor en begrip voor betrokkenen;
  • geborgd beheer en onderhoud na oplevering.
Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Laat je reactie achter en start de discussie...

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Slecht verhaal!

De vraag was? "Wat is de echte prijs van water?"
Zeg dan meteen de echte prijs van 1 kubieke meter water kost zoveel. Punt.

Moet eerst hele kletsverhalen eromheen gaan lezen. Advies: kom meteen to the point!
Zeer terechte en verstandige actie van het schap. 
Het KRW-doel 'passende wateromstandigheden voor o.a. waterafhankelijke Natura2000-gebieden'  gaan we sowieso niet in 2027 halen en waarschijnlijk voor diverse Natura2000-gebieden ook nog niet in de volgende KRW-planperiode 2028-2033.
Gerrit Krajenbrink Gooi grondwater niet te grabbel
Mede naar aanleiding van de column van Jos Peters: belangrijk is dat de drinkwaterwinning minder 'stil' is in de politieke discussie over water, waterverspilling (drainage) en -vervuiling door de landbouw. En er dus niet alleen maar over schrijft in de vakbladen. Leer van de landbouw qua PR. Dit geldt helaas al zo lang. Roer u ook in het waterschap, drinkwaterbedrijf. Schoon water hoeft niet alleen van Brussel/KRW, maar is regionaal in ons eigen belang!
Met vriendelijke groet, Gerrit Krajenbrink, Hydroloog
De stellingen dat 'water weer een belang' is en 'klimaatbeleid niet door de shredder is gehaald' worden al gauw weer tegengesproken in dit artikel. Klimaatadaptatie is niet alleen hoogwaterbescherming.  Dat RLi het belang van WBS (dat sommige provincies wel degelijk serieus oppakken) en watertoets ondersteund, maar daarmee zijn we er niet.