Welke variëteiten van gewassen als aardappelen en tarwe doen het goed op zilte grond? Dat is onderzocht tijdens het net afgeronde project Saline Farming waaraan zeven landen uit de Noordzeeregio meededen. De teelt van zouttolerante gewassen is mogelijk, ook in Nederland.

Wereldwijd is 1,1 miljard hectare bodem verzilt en daar komt dagelijks tweeduizend hectare bij, vooral als gevolg van langdurige droogte en een stijgende zeespiegel. In de Noordzeeregio is zout in de bodem nog geen echt probleem, maar zal het in de toekomst naar verwachting wel worden. Zeker voor boeren; heel wat teelten worden dan onmogelijk en de kwaliteit van het gras voor het vee vermindert. Daarom zijn nu al aangepaste landbouwtechnieken onder de loep genomen in het EU-project Saline Farming (SalFar).

Dit project heeft vijf jaar geduurd en is deze maand afgesloten met een conferentie in Groningen. Er deden wetenschappers, agrariërs en andere betrokkenen uit zeven Noord- en West-Europese landen mee: België, Denemarken, Duitsland, Engeland, Nederland, Noorwegen en Zweden. Op 26 proefvelden is ervaring opgedaan met het verbouwen van gewassen onder zilte omstandigheden, waaronder in Groningen bij de Dubbele Dijk en de in Munnekezijl gevestigde Stichting Proefboerderijen Noordelijke Akkerbouw (SPNA).

Zouttolerantie van gewassen vastgesteld
De focus lag vooral op het vaststellen van de zouttolerantie van verschillende gewassen, laat de Provincie Groningen weten in een reactie op vragen van H2O. Hiermee kan op langere termijn afschrijving van ‘degraded farmland’ worden voorkomen en voedsel voor een groeiende wereldbevolking worden veiliggesteld. “De langetermijndoelstelling is het bieden van handelingsperspectief aan boeren die worden geconfronteerd met verzilting.”

De belangrijkste conclusie is dat zilte teelt mogelijk is. Voorwaarden daarvoor zijn kennis van de zouttolerante gewassen, een passende bemesting (op natuurlijke manier) en een goed bodemmanagement. Tijdens de slotconferentie is wel in het algemeen geconstateerd dat goed watermanagement vooralsnog de primaire strategie is om verzilting in de landbouw te beperken. “Voorlopig blijft de focus dus op mitigatie. Dit zal echter in de loop van deze eeuw op steeds meer plaatsen in Nederland niet langer mogelijk blijken. Dan zal men moeten overstappen op zilte landbouw of anders de landbouwgrond moeten afschrijven.”

Binnendijks gebied bij de Dubbele Dijk benut
De Provincie Groningen had de leiding over het project. Dit houdt verband met de innovatieve Dubbele Dijk die is aangelegd in het kader van de dijkversterking tussen Delfzijl en Eemshaven. “Onderdeel daarvan is de benutting van een binnendijks gebied van ongeveer 30 hectare voor landbouwdoeleinden in een verzilte omgeving. Deze casus sloot goed aan op het SalFar project en dat heeft er uiteindelijk toe geleid dat we het lead partnerschap op ons hebben genomen.”

De projectpartners uit Nederland waren Stichting De Zilte Smaak, SPNA, de Waddenacademie en de Salt Farm Foundation op Texel. “Verder hebben we volop samengewerkt met tientallen andere organisaties en kennisinstellingen binnen Nederland en daarbuiten. Voorbeelden hiervan zijn Rijksuniversiteit Groningen, Wageningen University & Research, Vrije Universiteit Amsterdam, hogeschool Van Hall Larenstein, Acacia Water, Deltares en de provincies Friesland, Noord-Holland en Zeeland.”

Positieve verrassingen bij experimenten
Het is volgens de Provincie Groningen een succesvol project geweest. De deelnemende partijen deden veel meer proeven dan oorspronkelijk gepland. Tevens zijn zogeheten halofyten – zoutminnende planten die ook op natuurlijke wijze groeien in de Waddenzee zoals lamsoor en zeekraal – meegenomen in het onderzoek, evenals de zouttolerantie van verschillende soorten van gras voor vee.

De experimenten op de proefvelden leverden veel positieve verrassingen op, zowel bij landbouwers als bij wetenschappers. “Onze Zweedse partner, de Universiteit van Göteborg, stelde bijvoorbeeld vast dat een aantal soorten haver en tarwe op zilte grond goed groeit. Hetzelfde geldt voor bepaalde soorten aardappelen en bieten. Zo kunnen aardappelen in droge zomers best met brakwater beregend worden. Daarmee kan zoetwater worden gespaard.” Sommige aardappelrassen doen het zo goed in zilte grond dat hun smaak verbetert en ze als delicatessen of ‘premium’ aardappelen kunnen worden verkocht.

Zeewier geschikt voor bemesting
Ook met bemesting is geëxperimenteerd. Zeewier doet het bijvoorbeeld bijzonder goed, meldt de Provincie Groningen. “De Duitse organisatie Ökowerk Emden ontdekte eigenlijk bij toeval dat de aan de kust aangespoelde blaaswier die tot pellets wordt geperst, uitstekend geschikt is als bemesting voor aardappelen en wortels. Zelfs als veevoer is het gebruikt.”

Welke zouttolerante gewassen gedijen op de Groningse proefvelden? Dat is een verkeerde vraag, is het antwoord. “Voor elk gewas geldt dat er vele variëteiten zijn; zo zijn er meer dan achthonderd aardappelrassen. De ene variëteit is zouttoleranter dan de andere. Het is bij gewassen dus een zoektocht naar zouttolerante variëteiten die ook nog eens interessant voor consumenten zijn. Bij SPNA is geëxperimenteerd met aardappelen, bieten, uien en wintertarwe en bij de Dubbele Dijk met diverse zouttolerante bonensoorten en wederom aardappels.”

Inspiratiegids gepubliceerd
In het SalFar project was er oog voor de economische haalbaarheid van zilte landbouw. “Wij hebben aandacht besteed aan de ontwikkeling en marketing van ‘zilte’ producten. Ook keken we naar hoe het thema van verzilting beter op de politieke agenda kan worden gekregen.”

Het EU-project is nu afgesloten maar het onderzoek op de proefvelden gaat door. Op basis van de opgedane kennis en ervaringen is er een inspiratiegids over zilte landbouw gemaakt. Dit boekje is bedoeld voor boeren die hiermee willen pionieren en andere geïnteresseerden en ook in een Nederlandse versie beschikbaar.

MEER INFORMATIE
Bericht van Provincie Groningen
Inspiratiegids over zilte landbouw
Website SalFar project
H2O Actueel: Terschelling proeftuin
H2O Actueel: financiering zilte teelt

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Vorig jaar dus 60 boeren weten te vinden die mogelijk iets willen gaan doen om water proberen vast te houden.
Boeren vindt je weinig in Valkenburg en andere plaatsen waar de Overstromingsramp zo duidelijk sporen achterliet. Dus dan zijn 60 geïnteresseerden nog heel wat.
Ik verbaas mij toch nogal over het feit dat wij in Nederlandje nog altijd de hoop koesteren dat we op basis van vrijwilligheid de enorme uitdagingen zoals de problematiek rond water, geluidsoverlast en woningbouw, om iets te noemen, denken te kunnen aanpakken.
Wordt het niet tijd om "transitie" af te dwingen, zodat er massaal actie kan worden ondernomen ? Ik vind een financieel lokkertje, zoals dat nu wordt aangeboden, echt passé.
Romke van Dieren
Het artikel beschrijft de mate van overschrijding van de concentratienorm voor stikstof (voor oppervlaktewater).
Belangrijk is ook wat de effecten zijn van die stikstofconcentratie op het waterleven.
Deze zijn in het kader van de Kennisimpuls Waterkwaliteit (https://www.stowa.nl/kennisimpuls) beschreven in een publicatie van Deltares, Wageningen Environmental Research, Wageningen Universiteit en B-Ware. Een link naar een nieuwsbericht hierover: https://www.stowa.nl/nieuws/hoge-stikstofbelasting-oppervlaktewateren (met link naar rapport)
Het dillema van de duivelse delta.
Nu nog inversteren in een delta, waarvan! Door de klimaatverandering zijn de spelregels veranderd.
De houdbaarheid is ten einde.
Wie investeert er nog met zijn volle verstand in iets! Waarvan je nu al weet, dat je dit nooit terugkrijgt.
West laag Nederland wordt een piramide spel. Wie verkoopt, en heeft zijn spulletje op het droge.. En welke grote groep blijft met de gebakken peren zitten..
Nu aangeven dat er niet meer geïnvesteerd gaat worden in kwetsbare gebieden, kan ook niet. Dan zou het hele systeem instorten.
Hoeveel leningen en hypotheken lopen er niet! Op percelen, die eenmaal afbetaald, geen enkele waarde meer hebben..
Dus de mythe nog maar een tijdje vol houden.
We zijn tenslotte dijkenbouwers.
Naast het gevecht tegen het water, is er nog een typisch Neerlandse traditie..
Gaat u maar lekker slapen, uw regering waakt over u...
En loopt het mis.
Dan achter in de rij aansluiting aub.
Groeten uit...
Buitengewoon interessant artikel. Moet nodig aan de grote klok gehangen worden. Moet een grote rol spelen bij de waterschaps- en provinciale verkiezingen
Ik pleit al jaren voor het intensief wegvangen van rivierkreeften, vanwege hun bijzonder effectieve voortplantingscyclus. Zo heel veel eitjes heeft een rivierkreeft niet eens, als je de kreeft vergelijkt met bijv. de karper. Maar de overleving is veel hoger en de kreeften zijn veel sneller geslachtsrijp. Lees hier hoe het zit: https://www.linkedin.com/pulse/wat-moeten-we-met-de-rivierkreeft-hans-middendorp-ph-d-/

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!