Door de wettelijke verplichte geborgde zetel in het dagelijks bestuur is een coalitie zonder geborgde zetels niet mogelijk. Daarmee hebben de geborgde zetels buitensporig veel invloed op het beleid van het waterschap. Dat zegt Hans Middendorp over de initiatiefwet over de geborgde zetels in de waterschapsbesturen. Ook al verdwijnen de geborgde zetels niet helemaal, het nu voorliggende wetsvoorstel is een werkbaar compromis, aldus Middendorp.

Hans Middendorp vk 180 Hans MiddendorpDe tijd van studeren, wikken, wegen en compromissen is voorbij, aldus Middendorp, die morgen (dinsdag 13 september) in de Eerste Kamer als een van de deskundigen wordt gehoord over het initiatiefwetsvoorstel Laura Bromet (GroenLinks) en Tjeerd de Groot (D66) over democratisering van de waterschapsbesturen. Middendorp spreekt als vicevoorzitter van de Algemene Waterschapspartij AWP, die overigens als 'Algemene Waterpartij’ mee gaat doen aan de waterschapsverkiezingen én de provinciale verkiezingen in 2023.

Middendorp betoogt dat zijn partij het voorliggende geamendeerde wetsvoorstel steunt. Als de Senaat de initiatiefwet goedkeurt, wordt het aantal geborgde zetels in de algemene besturen van de waterschappen teruggebracht tot 2 zetels voor de boeren en 2 zetels voor de natuurterreinen. De bedrijven raken hun geborgde zetels kwijt. De verplichting dat het dagelijks bestuur een geborgde zetel telt, vervalt.

Geen toegevoegde waarde
In zijn betoog stelt Middendorp dat geborgde zetels ('een staatskundig relict') geen toegevoegde waarde meer hebben in de waterschapsdemocratie. “De tijd dat boeren vanaf hun boerderij naar het waterschap belden om het gemaal aan te zetten, ligt ver achter ons. In de huidige, moderne waterschappen gaat het niet alleen over de klassieke ‘kerntaken’: waterveiligheid, waterbeheer, waterzuivering en waternatuur; maar ook over brede maatschappelijk thema’s zoals klimaatverandering, kwaliteit van de leefomgeving, meervoudig ruimtegebruik, locaties voor woningbouw, verdroging, enzovoorts.”

Waterschappen kunnen veel bijdragen aan het oplossen van die thema’s, aldus Middendorp, ‘maar de conservatieve houding van de geborgde zetels om vooral te concentreren op hun eigen belangen en hun eigen lage waterschapsbelasting, past daar niet bij’.

Hij is ook kritisch over de wettelijke verplichte geborgde zetel in het dagelijks bestuur. Daardoor is een meerderheidscoalitie zonder geborgde zetels wettelijk niet toegestaan, stelt Middendorp vast. “Aangezien het geborgde DB-lid wordt voorgedragen namens alle geborgde zetels, vormen landbouw, bedrijven en natuur vanzelfsprekend één blok. Aangevuld met leden van gekozen partijen in het waterschapsbestuur met een landbouw- of bedrijfsleven-achtergrond, geven de geborgde zetels vrijwel altijd de doorslag bij stemmingen in de waterschapsbesturen.” Daarmee hebben de geborgde zetels buitensporig veel invloed op het beleid van het waterschap, aldus Middendorp.

Onjuist
Het bezwaar van emeritus-hoogleraar staatsrecht Douwe Jan Elzinga, die eveneens als deskundige wordt gehoord door de Eerste Kamer, dat er geen principieel debat is gevoerd over de constitutionele kant van de wijziging van de belangenrepresentatie, is volgens Middendorp onjuist. “Die discussie loopt al sinds 2008, toen door staatssecretaris Atsma de vertegenwoordiging in de waterschappen werd aangepast met kieslijsten voor de categorie Ingezetenen.”

Waar het geamendeerde initiatiefwetsvoorstel voor Elzinga ‘een halfbakken en typisch Nederlandse compromisoplossing’ is, spreekt Middendorp over ‘een werkbaar compromis’ dat niet meer teruggestuurd moet worden naar de Tweede Kamer. “Dat betekent de facto vier jaar vertraging op alle thema’s die geen direct agrarisch of bedrijvenbelang kennen. Maar de klimaatverandering wacht niet op de politiek.”

 

LEES OOK
H2O Actueel: Landbouw en natuur houden geborgde zetels in waterschapsbesturen
H2O Actueel: Amendement ChristenUnie zet wetsvoorstel geborgde zetels op losse schroeven

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • This commment is unpublished.
    Willem Vroom · 2 months ago
    Niet eens met de heer Middendorp: het huidige voorstel is geen goed compromis.
    De nadelige gevolgen van de schadelijke geborgde zetels zien we regelmatig in de besturen van de waterschappen terugkomen. Door oververtegenwoordiging van met name boeren en bedrijven in de besturen hebben deze partijen de mogelijkheid om de kosten die waterschappen maken op het bordje van de burger te schuiven. Zo draait ruwweg 80 procent van de burgers op voor alle waterschapskosten. En 10 procent voor boeren. Terwijl het landoppervlak van Nederland voor 65 procent uit landbouwgrond bestaat en de kosten van landbouwgerelateerde werkzamenheden van het waterschap zeer aanzienlijk zijn. Bedrijfskosten worden zo afgewenteld op de samenleving.
    Ook leidt de oververtegenwoording tot voorstellen die gunstig zijn voor een bepaald belang, ten koste van het belang van de samenleving gaan. Bijvoorbeeld als investeringen in een gemaal moeten worden gedaan om voor een bepaald landbouwgebied de grondwaterstand nóg lager te maken. Het benodigde geld hiervoor had ook geïnvesteerd kunnen worden om Nederland klimaatbestendiger te maken.
    Om de waterschappen slagvaardig de groter wordende problemen op het watergebied te kunnen laten aanpakken is het belangrijk dat de geborgde zetels snel en in zijn geheel worden afgeschaft.
    • This commment is unpublished.
      Hans Middendorp · 2 months ago
      Er staat: het huidige voorstel is een "werkbaar compromis". Er worden twee punten gescoord: 1. verminderring van aantal geborgde zetels; en 2. schrappen van de verplichte geborgde zetel in de coalitie. De tegenstanders van afschaffing willen graag dat de Eerste Kamer het voorstel afwijst, want dan kan er nooit meer een aanpassing door de 2e Kamer komen voorafgaand aan de waterschapsverkiezingen op 15 maart 2023. En dan zitten we weer vier jaar vast aan de huidige situatie. Dat vinden we nog vervelender dan het compromis dat nu voorligt.
  • This commment is unpublished.
    Jan Coppes · 2 months ago
    Wat in de discussie steeds vergeten wordt (of bewust ontkend wordt) is dat het waterschap een functionele democratie is. Anders dus dan een provincie of gemeente. Het waterschapsbestuur is gebaseerd op stakeholdersparticipatie, waarbij 4 belangengroepen vertegenwoordigd zijn in het bestuur: boeren, bedrijven, bos-en natuurterreinen en burgers. De eerste drie belangengroepen selecteren hun vertegenwoordigers door sollicitatie, de vierde (de burgers) doen dat door verkiezingen. De huidige verdeling van het aantal zetels is ongeveer naar rato van de financiële bijdrage van de belangengroepen, waarbij de burgers verreweg de meeste zetels hebben (23 van de 30).
    Het nieuwe wetsvoorstel is echt vlees noch vis. De zetels van het bedrijfsleven worden afgeschaft, terwijl de bedrijven 25 tot 30 % van de waterschapsbegroting financieren. Absoluut onlogisch.
    Hopelijk doet de Eerste Kamer waar ze voor op aarde zijn: wetten toetsen op consistentie, juridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid. Dan zijn er maar twee smaken: 1. Handhaven van het waterschap als functionele democratie en dus het systeem van geborgde zetels houden. 2. Afschaffen van de functionele democratie van het waterschap en het bestuur organiseren als een gemeente of provincie, dan ook afschaffen van alle geborgde zetels.
    • This commment is unpublished.
      Hans Middendorp · 2 months ago
      Ik snap dat je dat zegt, en dit punt wordt ook steeds door de tegenstanders van afschaffing geborgde zetels benadrukt. De AWP vindt dat de waterschappen door hun huidige omvang en hun toenemende maatschappelijke relevantie (klimaatverandering!) de facto al lang geen functionele democratie meer zijn. En nee, de huidige verdeling van geborgde zetels weerspiegelt niet meer de financiële bijdrage van de geborgde zetels aan de watersysteemheffing. In Delfland zijn er nog 50 boeren met 4 geborgde zetels, die samen 1% van de watersysteemheffing opbrengen. Natuurterreinen brengen in Delfland samen 0,25% op van de watersyteemheffing. Ook over de recrutering van mensen op de geborgde zetels kunnen we kort zijn: zelfs prof. Elzinga merkte tijdens de hoorzitting op dat er eigenlijk verkiezingen zouden moeten worden gehouden binnen de geboprgde categorieën. Voor de boeren lukt dat misschien nog wel, maar wie van de bedrijven mag dan stemmen voor de categorie Gebouwd? En waarom zijn huiseigenaren niet vertegenwoordigd, die op dezelfde manier belast worden als bedrijven?