Nederland heeft de afgelopen jaren twee opvallende omslagen gemaakt in de strijd tegen het water, zegt de Amerikaanse professor Simon Richter. “De knop is omgezet om mee te bewegen met het water en er is meer ruimte voor nature based solutions.”
Professor Simon Richter is een vreemde eend in de bijt van het watermanagement. Van huis uit is hij hoogleraar germanistiek (Duitse taal en cultuur) aan de University van Pennsylvania in de Verenigde Staten. Gaandeweg ging hij zich interesseren voor water en voor bomen. Het leidde ertoe dat hij op zijn universiteit collegereeksen geeft over beide onderwerpen. Tegenwoordig neemt hij zijn studenten mee naar Nederland om hen te laten kennismaken met het wereldwijd geroemde wonder van het Nederlandse waterbeheer.
Zijn vader werd geboren in Jakarta en zijn moeders is Nederlands. Ze emigreerden samen naar Canada. Zo komt het dat Richter nog altijd de Nederlandse taal machtig is. Bovendien is hij gefascineerd door de eeuwenlange Nederlandse strijd tegen het water.
Hij bouwde een breed netwerk op in de waterwereld. De vriendelijke Amerikaanse professor is een graag geziene gast, omdat hij als relatieve buitenstaander onbevangen kan bespiegelen op wat hij ziet gebeuren in het denken over de toekomst van een waterveilig Nederland.
Meebewegen
In de H2O-podcast De Toekomst van ons Water geeft Richter een uitleg over zijn kijk op het Nederlandse waterbeheer. Hij was afgelopen voorjaar een maand lang in ons land en sprak met talloze onderzoekers en bestuurders in de waterwereld. Wat valt hem op?
"Zeven jaar terug proefde ik veel verdeeldheid in Nederland over welk toekomstscenario verstandig is met het oog op de zeespiegelstijging", vertelt hij. “Nu zie ik dat er meer eensgezindheid is ontstaan. Namelijk de knop is omgezet voor dit scenario: We gaan onze kust verdedigen tegen de zeespiegelstijging, door zoveel mogelijk mee te bewegen met het water. Die optie van meebewegen was aanvankelijk veel weerstand tegen. Ik stel nu vast dat er veel consensus is over meebewegen. Die omslag vind ik een enorme prestatie. Het gevecht tégen het water heeft in Nederland plaats gemaakt voor meebewegen mét het water.”
Doem-ontwerpen
Volgens Simon Richter heeft het programma NL2120 van Wageningen Universiteit bijgedragen aan die omslag. “Er lagen allemaal angstscenario’s dat half Nederland verdwijnt als gevolg van de zeespiegelstijging. Tim van Hattum laat met zijn schetsen over Nederland in 2120 zien hoe groen en mooi het kan zijn als je het water meer ruimte geeft. Zijn reactie op de doem-ontwerpen is enorm aangeslagen en dat beschouw ik als een doorbraak. Mede door NL2120 sloten natuurorganisaties als ARK Rewilding en het Wereld Natuur Fonds coalities met meer klassieke wateringenieurs die vanouds voor technologische oplossingen kiezen.”
Daar ligt in de ogen van Richter de tweede wissel die is omgezet in de Nederlandse waterwereld. “Het geloof in puur technologische oplossingen heeft plaats gemaakt voor meer samenwerken met de natuur bij het zoeken naar oplossingen voor de zeespiegelstijging en de problemen met de grote rivieren. Het bewijs daarvan is dat nature based solutions meer geaccepteerd zijn. Dat zie je terug in het consortium dat werkt aan plannen voor weerbaarheid bij 5 meter zeespiegelstijging.”
De Grote Aarzeling
Simon Richter typeert de afgelopen 40 jaar als ‘De Grote Aarzeling’ in het Nederlandse watermanagement. “Er zijn veel vingeroefeningen gedaan, maar geen echte keuzes gemaakt. Die talloze studies, debatten, opiniestukken en rapporten zijn overigens heel waardevol. Een van de meest bijzondere staat op naam van de Getijdendienst van Rijkswaterstaat die al in 1985 als een van de eerste met een studie kwam met de titel ‘Worstelend met wassend water’. Daarin verkenden ze hoe Nederland een zeespiegelstijging van 5 meter aankan. Ze waren koploper met het durven stellen van die vraag.”
Nederland moet keuzes maken over de inrichting van het land en hoe we dit land voorbereiden op de onvermijdelijk stijging van de zeespiegel, benadrukt Richter. “Ik wens het Nederland niet toe, maar soms kan een ramp daarbij helpen. Natuurrampen gaan vaak samen met kennis, kunde en geld, zodat je als land een sprong naar voren maakt. Dat is gebeurd na de stormvloed van 1953.”
Beluister het volledige gesprek van Wim Eikelboom met Simon Richter in de H2O-podcast ‘De Toekomst van Ons Water’.