Mare de Wit heeft sinds mei 2025 de functie van Toekomst-Ambassadeur voor Water en Klimaatadaptatie bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat en de Deltacommissaris. Wat houdt dat in? “Ik ben geen waakhond die zegt wat goed of fout is voor de toekomst.”
Ze heeft een vrije, onafhankelijke rol en mag in de volle breedte meepraten. Dat doet Mare de Wit (30) met deskundigheid. Aansluitend op haar studies communicatiewetenschap en environment and resource management, werkte ze vijf jaar als adviseur klimaatbestendig waterbeheer bij Rijkswaterstaat. Nu heeft ze de taak om ambtelijke en bestuurlijke besluitvorming te verrijken. Ze vertelt gedreven over haar aanpak.
“Ik ben geen vertegenwoordiger van de toekomst”, benadrukt Mare de Wit tijdens een wandeling langs het IJ met Wim Eikelboom in de podcast De Toekomst van Ons Water. “Wij zijn namelijk allemaal vertegenwoordigers én verantwoordelijk voor de toekomst, want onze keuzes van nu bepalen de toekomst. Ik ben in functie geroepen om dit zichtbaar te maken en zo te helpen bij het maken van juiste keuzes in beleid en besluitvorming. Ik ben daarin niet een scheidsrechter, maar ik probeer afwegingen tussen nu en later op tafel te krijgen. En zo de gevolgen van besluitvorming te duiden op punten als afwenteling op toekomstige generaties: Wat schuiven we aan problemen door naar de toekomst bij de keuzes van vandaag?”
Afwentelen
Of besluitvorming leidt tot afwenteling op komende generaties kan aan het licht komen met een methode die Mare de Wit heeft ontwikkeld, in samenwerking met een groep jonge professionals, ambtenaren en wetenschappers. Die methode heet Toekomst aan Tafel.
“Met de Toekomst aan Tafel hebben we een methodiek gemaakt waarmee je die afwenteling op de toekomstige generaties inzichtelijk en bespreekbaar kunt maken. We doorlopen daarin stappen waarbij we de toekomst als stakeholder zien in het proces; onder meer met een rollenspel en een generatietoets. Ook hebben we een Toekomst Effect Rapportage ontwikkeld, met een knipoog naar de Milieu Effect Rapportage. Daarin schrijven we op tot welke inzichten en adviezen de methodiek leidt, wat de concrete toekomstige effecten zijn en hoe we daarmee omgaan.”
Gevraagd naar een concreet voorbeeld van het afwentelen van problemen op een toekomstige generatie, noemt Mare de Wit de plannen voor Ruimte voor de Rivier 2.0 en de aanpak van de zeespiegelstijging. “In beide plannen is er een enorm grote zandbehoefte om de kust en dijken te verstevigen en om de Waal te verondiepen. Dat is spannend, want de mogelijkheden voor zandwinning in de Noordzee zijn beperkt. Een zandtekort dreigt. Dus daarmee ontstaat een grote disclaimer bij zo’n existentieel thema voor ons Deltaland. Ik zie het als mijn rol om zo’n disclaimer verder te doorleven en erover in gesprek te gaan.”
Pompcapaciteit
“We werken richting de toekomst aan een nieuw hoofdstuk in de watertraditie, waarin het accent ligt op meebewegen met het water en ruimte voor water. Tegelijkertijd zie ik ook dat in het hoofdwatersysteem de grootste inspanningen, waar het meeste geld naartoe gaat, dijkversterkingen en het vergroten van de pompcapaciteit in IJmuiden en op de Afsluitdijk zijn. Dat is logisch en begrijpelijk, maar soms ben ik bang dat we daarmee het verkeerde signaal geven. Namelijk: Overal in het land is het adagium om het water vast te houden, maar tegelijkertijd wordt de eindkraan vergroot en worden de dijken steeds verder verhoogd en verbreed. Dat vind ik ingewikkeld. Ik snap dat vanuit het perspectief van piekbuien en extreme rivierafvoeren. Tegelijkertijd wil ik hier wel graag vragen bij stellen. De aandacht voor dijken en pompcapaciteit mag ons niet afleiden van het feit dat we echt anders met water om moeten gaan in Nederland omwille van een leefbare toekomst.”
“Waar ik me ook zorgen over maak, is het gemak waarmee we denken dat we met het vergroten van pompcapaciteit Nederland in de toekomst droog kunnen houden. Je houdt daarmee het systeem in stand waarin polders telkens dieper verzakken. Dan zetten we onszelf vast. Ik stel dan de vraag: Hoe lang gaan we daarmee door? Lukt het ons om uit die wurggreep te komen van het telkens opvoeren van pompcapaciteit met onze gemalen en wanneer moeten we daarmee starten?”
Waar veel onderwerpen in het heden vandaag de dag leiden tot polarisatie, lijkt de toekomst te verbinden, merkt Mare de Wit. “Bijna iedereen wil graag een wereld achterlaten die mooier is. Hoe die wereld eruitziet is subjectief en dat kan schuren; al zie je veel gedeelde overeenkomsten. Juist daarom is het belangrijk om daar vroegtijdig over in gesprek te gaan. Met Toekomst aan Tafel bied ik daarvoor ruimte. Daarom vinden mensen het heel hoopvol om in gesprek te gaan over een bijdrage aan een gezonde toekomst. Onze grootste erfenis is niet wat van ons achterblijft, maar wat we voor de toekomst achterlaten.”
Het volledige gesprek van Wim Eikelboom met Mare de Wit is te beluisteren in onze podcast De Toekomst van ons water.