Met de droogte en waterschaarstecycli van de laatste jaren schuift industrieel waterbeheer razendsnel omhoog op de prioriteitenlijst van mogelijkheden om water her te gebruiken. Binnen Water Alliance werkt de Expertgroep Industrial Water aan praktische antwoorden: slimmer meten, meer hergebruiken en integraler samenwerken tussen technologiebedrijven. “We moeten afvalwater niet meteen zien als afvalwater”, zegt Marit van Veen, voorzitter van de expertgroep.
Deze content is een productie van Water Alliance
Van sensorleveranciers en analyseteams tot integrators en uitvoerders; de expertgroep bundelt leden die actief zijn in industriële (afval)waterketens. De missie? Kennis uitwisselen, trends duiden en bedrijven en overheden actueel informeren over wet- en regelgeving, zodat innovaties sneller landen in de praktijk. Leden spreken elkaar enkele keren per jaar, staan samen op beurzen, verzorgen presentaties en zoeken actief de dialoog met beleidsmakers en de markt. Die combinatie moet vooral buiten de eigen kring voelbaar worden: de expertgroep wil het totaalbeeld laten zien van wat er technisch en organisatorisch al kan, en hoe dat concreet in fabrieken werkt.
‘Zorg dat je goed weet wat er in de stromen zit’
Marit van VeenAl enkele jaren is waterschaarste ook in de industrie watersector een hot topic. (Afval)waterhergebruik kan een belangrijke rol gaan spelen in de toekomstige watervoorziening. De lijn moet eenvoudig en pragmatisch worden: eerst precies weten wat er door de leidingen gaat, dan pas zuiveren en hergebruiken. Desalniettemin hebben industriebedrijven volgens Van Veen, naast voorzitter van de expertgroep sales manager bij CirTec B.V., specialist in het scheiden van vaste stoffen en vloeistoffen onder andere in (afval)waterbehandeling, vaak geen scherp beeld van hun eigen stromen. “Zorg dat je goed weet wat er in de stromen zit. Dan kun je beter beoordelen: heb ik een extra zuiveringsslag nodig, kan ik zo hergebruiken of gebruik ik het elders in het proces?”
In sectoren zoals kunststofrecycling betekent dat bijvoorbeeld spoelwater vaker laten circuleren, maar alleen als je de kwaliteit continu volgt en het proces slim bijstuurt met meet- en regeltechniek. In de rioolwaterpraktijk wijst ze op het vroegtijdig verwijderen van vezels (wc-papier) als illustratief bronmaatregelprincipe. “Tijdig scheiden levert grondstof op en vergroot benedenstrooms de capaciteit van de zuivering doordat slib- en energiebelasting dalen. Zulke ‘watermining’-oplossingen vragen om data: weten hoeveel, wanneer en hoe vuil influent binnenkomt, maakt bufferen, moduleren en deels afschakelen mogelijk.”
'Detectie van enkele zware metalen, zoals zink en chroom, is al binnen bereik'
Operationele winst
In de expertgroep zijn diverse leveranciers van sensortechnologie vertegenwoordigd. Een techniek die steeds belangrijker wordt, zegt Van Veen. “Dankzij de brede expertise binnen de groep op het gebied van waterzuivering - zowel industrieel als communaal - en de beschikbaarheid van geavanceerde meet- en regelapparatuur, zijn wij uitstekend in staat om de waterverbruikende en waterzuiverende sector te voorzien van deskundig advies. Dit stelt ons in staat hun watergerelateerde processen optimaal te monitoren, te sturen en te verbeteren.”
Art LobsDe innovaties in de meettechniek ontwikkelen zich snel. “Metingen van macroparameters zoals CZV/COD en debieten zijn breed beschikbaar en betrouwbaarder dan voorheen”, zegt Art Lobs, lid van de expertgroep en algemeen directeur bij Verhoeve Nederland B.V., dat oplossingen voor water en bodem biedt. “Detectie van enkele zware metalen, zoals zink en chroom, is al binnen bereik, al blijven voor ZZS (zeer zorgwekkende stoffen) vaak laboratoriumanalyses nodig en is beleidsmatige duiding van grens- en streefwaarden essentieel.” Data moeten niet alleen compliance voordeel bieden, maar vooral operationele winst: betere sturing, voorspelbaar onderhoud en adaptieve zuiveringsstrategieën.
“AI zou daarbij kunnen helpen om patronen in tijdreeksen te herkennen en processen te stabiliseren. In de dagelijkse werkelijkheid van een zuivering of fabriek is ook het ritme van de dag doorslaggevend: ’s nachts komt wellicht een andere mix aan dan in de ochtendspits. Wie dat weet en meet, kan installaties doelgericht opschalen, bufferen of juist even temporiseren”, zegt Lobs.
'Meet wat nodig is, houd regie over opslag en toegang en koppel extern alleen als het moet'
Achterste benen
Cybersecurity is binnen de expertgroep een ander actueel onderwerp. Zodra installaties data extern ontsluiten, gaan bedrijven ‘op de achterste benen’ staan, vertelt Van Veen. “Het antwoord is pragmatisch: security by design en data-minimalisatie. Meet wat nodig is, houd regie over opslag en toegang en koppel extern alleen als het moet. Zo blijft veiligheid geborgd en profiteren operators van dashboards, alarmen en trending zonder onnodige risico’s.”
Wat houdt een brede implementatie van sensoren, AI en cybersecurity nog tegen? Niet de techniek, zeggen de leden, maar de manier waarop we projecten organiseren en borgen. “De watermarkt kent het ‘wc-eend-syndroom’”, zegt Lobs. “Iedereen levert een toeter of een bel, maar integrale ontwerpers en ontzorgers zijn schaarser. We willen daarom de samenwerking tussen sensorleveranciers, data-specialisten en integrators bevorderen: consortia die van pilot naar plant kunnen schalen en verantwoordelijkheid nemen voor performance.” En referentieprojecten moeten laten zien hoe sensoring, modellen en AI in een lijn kunnen landen.
'Er mag best politieke druk of koers komen om anders naar water te kijken'
Politieke boodschap
Ook ligt er een taak voor de politiek, denkt Van Veen. De politieke boodschap van de expertgroep: maak van hergebruik in de industrie de standaard. Dat begint volgens Van Veen met heldere spelregels. “Wij zijn voorstanders van het stimuleren - en waar passend verplichten - van online monitoring van kritieke parameters bij lozingen en interne hergebruikstrajecten, zodat bedrijfsvoering en vergunningverlening op feiten kunnen steunen in plaats van alleen steekproeven.” Daarnaast blijkt het versoepelen en versnellen van procedures rond einde-afvalstatus cruciaal; circulaire businesscases lopen nu te vaak vast in juridisch grijs gebied, terwijl herwonnen stromen aantoonbaar schoon en toepasbaar zijn.
“Er mag best politieke druk of koers komen om anders naar water te kijken”, zegt Van Veen. Het relatief lage prijsniveau van drinkwater speelt volgens haar nog altijd mee. Zolang de drinkwaterprijs laag blijft en handhaving op continue monitoring beperkt is, wint volgens haar de laagste offerte het vaak van de slimme, datagedreven oplossing met een betere total cost of ownership. “Juist daarom vinden wij dat een gelijkspeelveld nodig is: duidelijke kaders voor monitoring en hergebruik, zodat kwaliteit en toekomstbestendigheid meewegen in plaats van alleen aanschafprijs.”
Water Alliance is een netwerkorganisatie die samen met onderzoekstinstituut Wetsus, het CEW en CIV Water een innovatieketen voor de watertechnologie vormt op de WaterCampus in Leeuwarden
