Een gevleugelde uitspraak. De kunstmatige intelligentie van mijn zoekmachine leert dat hij afkomstig is van de filosofen Kant en Popper. Het idee is dat we actief moeten geloven dat we de toekomst met onze inspanningen kunnen verbeteren. Voor moedeloosheid is geen plaats. Een goede leidraad wat mij betreft.
Geschreven door Harrie Timmer
Er zijn veel redenen voor doemdenken. Het gemak waarmee de Verenigde Staten klimaatdoelen aan de kant schuiven, bestaande windparken afbreken en volledig kiezen voor fossiele, per definitie eindige, energiebronnen kiezen, is schokkend. Minstens zo opmerkelijk zijn de landgenoten die meters onder zeeniveau wonen en klimaatbeleid en zeespiegelstijging beschouwen als onzin van groene gekkies. ‘Tegen domheid strijden zelfs de goden tevergeefs’, zei mijn moeder altijd.
Eenzelfde doembeeld kun je zien rond Europese milieudoelen. Decennialang is er gestaag gewerkt aan wetgeving die de industriële ontwikkeling stimuleert door een gezamenlijke markt met eenduidige regels. Tegelijk was de afspraak dat daarbij ook de gezondheidsrisico’s voor de bevolking afnamen via aangescherpte milieuregels en emissie-eisen. Heel redelijk.
Nu de wind wat anders waait, zien we opeens in Brussel vele ‘omnibussen’ verschijnen met het doel veel van deze milieuregels af te bouwen. Dit wordt geframed als noodzakelijk omdat deze regels de mondiale concurrentiepositie verzwakken. Zonder tegengeluid wordt in een jaar afgebroken wat in 10 tot 20 jaar zorgvuldig en evenwichtig is opgebouwd. ‘Na ons de zondvloed’ lijkt inmiddels een geaccepteerde bestuursfilosofie. Het onvermogen en soms de botte onwil om beleid te voeren dat noodzakelijk is voor een langere termijn dan een gemiddelde regeerperiode (met wat geluk 4 jaar) neemt toe.
Na ons de zondvloed’ lijkt inmiddels een geaccepteerde bestuursfilosofie
Toch is er geen reden tot wanhoop. Als we over meerdere decennia kijken, zien we dat overheden en instituties echte uitwassen effectief bestrijden. We lozen geen ongezuiverd rioolwater meer, PCB’s zijn uitgebannen nadat de zeehondjes stierven en de ozonlaag bestaat ook nog door het Montreal protocol, dat chloor-fluor-koolwaterstoffen (CFK’s) wereldwijd verbiedt.
Ook in Brussel zelf zien we weerstand tegen de afbraak van milieuregels. Een omnibus-voorstel van eind 2025 om de regels voor de Kaderrichtlijn Water open te breken om mijnbouw eenvoudiger te maken, zal niet zonder slag of stoot worden overgenomen. Er is in mei 2026 vanuit de burelen van de Commissie een richtsnoer gepubliceerd dat vaststelt dat er ruimte genoeg zit in de bestaande wetgeving, en in juni 2026 hebben ook een aantal lidstaten zich publiekelijk tegen het voorstel gekeerd. Er zijn dus ook Europese krachten die het eerder zorgvuldig besproken evenwicht bewaken.
We hoeven dus niet meteen bevreesd te zijn dat alles van waarde wordt afgebroken. Het is wel onze taak en verantwoordelijkheid om hoop te blijven bieden en ons daarvoor in te zetten. Hoop zonder handeling is immers leeg en nutteloos, schreef Mara van der Lugt in Het Parool. Daar zit wat in.
Om te voorkomen dat we onze leefomgeving steeds verder vervuilen en onze achterkleinkinderen door zeespiegelstijging Duits moeten leren, moeten we ons nu dus actief inzetten voor het goede. De goed opgeleide, invloedrijke en verstandige H₂O-lezers voorop. Aan de slag. Wir schaffen das!
Harrie Timmer is geohydroloog