Podium

Natuur en techniek hebben elkaar nodig. Om te voorkomen dat tal van pogingen tot natuurherstel mislukken en dat natuurwetgeving noodzakelijke klimaatmaatregelen blokkeert, is het van belang dat betrokken partijen spoedig op één lijn komen. Dit is nodig om te komen tot uitvoerbare plannen voor het duurzaam samengaan van stroming, natuur en klimaatbestendigheid.

Om het kajak vaardigheidsbewijs te halen moet je op 10 meter van de rivieroever omslaan met je spatzeil dicht en een succesvolle ‘zelfredding’ inzetten. Na de uitleg zijn mijn zeven medecursisten ineens druk met het controleren van de treklus, het voelen aan brillenkoordjes, het herschikken van iets dat al goed zat en naast me wordt nogmaals een neusklem aangedrukt. Ik peddel een beetje weg uit de krib van de Rijn om te controleren of er geen boot aankomt. Alsof ik nobel onze vaarleider ontlast, roep ik royaal dat de rivier ‘vrij’ is. 

Op 29 oktober worden we weer in het stemhokje verwacht. Een nieuw electoraal verdict moet een uitweg bieden uit de impasse in het landelijke politieke bestuur. Het in de zomer van 2024 aangetreden kabinet Schoof, dat permanent in crisis verkeerde en twee keer viel, brak veel af en bouwde niets op. Belangrijke dossiers bleven liggen, structurele problemen werden niet aangepakt - bestuurlijk onvermogen leidde tot bestuurlijke stilstand. Ook op belangrijke waterthema’s.

Weerbaarheid was een woord dat tot enige jaren terug een nostalgisch gevoel gaf. Er is een Amsterdamse korfbalvereniging van ver voor de Tweede Wereldoorlog die ‘Allen Weerbaar’ heet en waarvan de uitslagen vroeger regelmatig op de radio langskwamen. Allen Weerbaar – Fortuna: 9-13.

Er zijn mogelijkheden om de verbinding tussen de zee en de grote rivieren alsnog te herstellen als we zouden kiezen voor een meer oorspronkelijke, natuurlijke en robuuste kustlijn. Dit past bij een langetermijnvisie en bij samenwerken met water (Building with Nature, Nature Based Solutions), betoogt Wil Borm. "Laten we die kans grijpen."

Sinds Darwin weten we: wat zich niet snel genoeg aanpast, is kwetsbaar. Geldt dat ook voor de drinkwatersector? Is deze klaar voor de toekomst? Er moet iets veranderen. Tegelijkertijd is de sector het braafste jongetje van de klas: binnen de lijntjes kleuren, verdrietig zijn dat de bronnen verslechteren, vriendelijk vragen om vergunning, blijven waarschuwen dat het fout gaat.

Terwijl je dit leest, houden duizenden Nederlanders zich bezig met waterbeheer. Sommigen staan met hun laarzen in het veen, anderen buigen zich over complexe hydrologische berekeningen achter een beeldscherm. 

“We moeten ons in de sociale woningbouw veel meer voorbereiden op de klimaatverandering”, zegt Marike Bonhof, bestuurder van de Amsterdamse woningcorporatie Ymere, in H₂O september. Ze was bestuurder van Vitens en kreeg te maken met de impact van klimaatverandering: in de kurkdroge zomer van 2018 kon het bedrijf de drinkwatervraag niet meer aan. De klimaatlessen die ze toen leerde, klinken nu door in het beleid van de woningcorporatie.

Sinds ik lid ben van Trouw, is het lastig om niet te verdrinken in het wereldnieuws. Dreigende rampen, rampen, ramp-herstellenden en crisissen wisselen elkaar af. Ik was dan ook blij met de regionale reddingsboei die rivierjournalist Wim Eikelboom me toewierp. Wim verhaalde over een dijk van een beverdam, notabene in de IJssel, mijn blauwe achtertuin. Uit mijn lijf ontsnapte een diepe expeditiezucht. Erop af.

Bij het drinkwaterbedrijf waar ik lang werkte, was het gebruikelijk elke 3 tot 5 jaar de Missie en Visie te herzien. Mooie processen waarbij de bedoeling was wat extra aandacht aan A of B te geven. Procesbeheersing, klant (in plaats van afnemer), financiën, innovatie, omgeving. Elke zoveel jaar een ander accent.

In 1985 werden ze voor het eerst waargenomen. We zijn 40 jaar verder en de Amerikaanse uitheemse rivierkreeft heeft zich wijdverspreid in de Nederlandse wateren. In concentratiegebieden wemelt het ervan, in andere regio’s groeien de aantallen snel.

Wanneer ik voor vrienden of familie een avondje de zorg der kabouters waarneem, begint het echt leuke gedeelte voor mij pas wanneer alle boekjes zijn voorgelezen en de minimensjes in hun minipyjamaatjes in bed liggen. Bestaan er immers leukere wedstrijdjes tegen de klok, dan het binnen een onbekende doch beperkte hoeveelheid tijd zo schoon mogelijk krijgen van de ontplofte keukens van vermoeide zussen en vrienden die op stap zijn voor hun jaarlijkse avondje uit?

Tien jaar geleden plaatste mijn netbeheerder een slimme energiemeter. Niet om gevraagd, maar reuzeblij mee. Met ook zonnepanelen halveerde mijn energieverbruik. Meterstanden hoef ik niet meer door te geven.

Stel je voor: onze Afsluitdijk is niet alleen een dijk, maar ook een wezen met een eigen, passende persoonlijkheid. De EC-meters in onze duinen: geen zielloze sensoren, maar daadwerkelijke wachters van het zout, beschermers die onze zoetwaterbronnen voor verzilting behoeden. En de lenteglinstering in het water als de zon weer hoger staat? Een reflectie van de waternimfen die door onze delta stromen om in het groeiseizoen water naar onze boeren en telers te leiden.