Natuur en techniek hebben elkaar nodig. Om te voorkomen dat tal van pogingen tot natuurherstel mislukken en dat natuurwetgeving noodzakelijke klimaatmaatregelen blokkeert, is het van belang dat betrokken partijen spoedig op één lijn komen. Dit is nodig om te komen tot uitvoerbare plannen voor het duurzaam samengaan van stroming, natuur en klimaatbestendigheid.
door Wil Borm
Wil BormTerwijl het Hoogwaterbeschermingsprogramma en het Integraal Riviermanagement onverminderd doorgaan, bezint Nederland zich op de toekomst. Klimaat en zeespiegelstijging worden op tal van punten 'game-changers' en dat vraagt naast opschaling van ons watersysteem tevens om grote structurele maatregelen.
De provincie Zeeland richt zich op verandering en wil in 2050 de eerste klimaatbestendige regio zijn. Nu is 2050 niet het eindpunt. Het is eerder een beginpunt waarop de gevolgen van klimaat echt voelbaar worden, de eindigheid van vele waterwerken in zicht komt en de strategie voor de lange termijn gereed zal moeten zijn.
Het is een gegeven dat bij de langetermijnvisies waarbij Zeeland in zijn geheel behouden blijft, de binnenwateren op termijn zoet worden. Zonder zoet water geen later. Zodra een zuidwestelijke zoetwatervoorraad in het mondingsgebied van de grote rivieren op orde is, hoeft geen enkele sector zich nog aan te passen aan zoetwaterschaarste. Verzoeten van de Grevelingen is inmiddels nader onderzocht en blijkt haalbaar.
Natuur 2000-gebieden | Graphic Rijkswaterstaat
Het is daarbij mogelijk om nieuwe natuur aan de zeezijde optimaal te ontwikkelen in samenspel met de toenemende kustaanwas. Dit in de vorm van geleidelijke overgangen van land naar water en van zout naar zoet aan de kust en in de Voordelta.
De Vlakte van de Raan en de Slikken van Voorne zijn grote oppervlakten die zich lenen voor estuariene milieus en migratierivieren. Daar zou nu al constructief aan gewerkt kunnen worden door de aanleg van riffen en strekdammen in samenspel met de zeestroming.
Ook al verandert er momenteel niks aan de opdracht om de huidige natuurdoeltypen te beschermen, in de waterwereld groeit de overtuiging dat het monitoren van richtlijnsoorten en habitattypen en dit vervolgens vastleggen in instandhoudingsdoelen en streefdoelen weinig toevoegt aan beheer. Vaak blijken doelen onrealiseerbaar of niet te sturen. Natura 2000 loopt daarmee het risico om onbedoeld een klimaatbestendig Zeeland te frustreren.
Dit omdat Nederland zich moet houden aan verplichtingen die Natura 2000-wetgeving met zich meebrengt. Met de kennis van nu mogen we constateren dat zowel de Natura 2000-gebieden als de Programmatische Aanpak Grote Wateren niet genoeg rekening hebben gehouden met de lange termijn.
De beheerplannen van de Zeeuwse wateren en van de Natura 2000-gebieden Voordelta en Vlakte van de Raan lopen af in 2028.
Verschillende toekomstvisies en oplossingen zijn ontwikkeld. We mogen ons echter niet in ons eigen gelijk ingraven. Samenhang is te prefereren boven een verbeterplan voor elk binnenwater. Dat is nodig om maatregelen te kunnen nemen voor waterkwaliteit, verbinding, verversing en doorstroming. Waar mogelijk gaat dit gepaard met opheffing van compartimentering.
De invulling van elk biotoop met levende organismen is geheel aan de natuur en niet aan het ‘top-down’ redeneren van sommige biologen vanuit de gewenste flora en fauna.
De Natura 2000-gebieden aan de zeezijde | Graphic Rijkswaterstaat
Ook al is het moeilijk om veranderingen en onzekerheden te accepteren, het is onvermijdelijk dat de Natura 2000-gebieden van de Zuidwestelijke Delta fluïde moeten kunnen meebewegen met de evoluerende natuur.
Het is voor mens en natuur aan te bevelen te kiezen voor een flexibel beleid dat kan inspelen op de ontwikkelingen naar klimaatbestendigheid, meervoudig ruimtegebruik en een natuurinclusieve samenleving. Dit zonder angst voor ecologische veranderingen. Wat betreft herstel: het verleden komt niet terug, benut het voordeel van de noodzaak.
De herijking van het Deltaprogramma, de herziening van de beheerplannen van betreffende Natura 2000-gebieden en de samenstelling van de Integrale Voorkeursstrategie Zuidwestelijke Delta zijn onlosmakelijk met elkaar verweven. Het is van groot belang om spoedig om de tafel te gaan zitten om op één spoor te komen in de richting een klimaatbestendige regio. Zonder een duidelijke stip op de horizon wordt het klimaatbeleid stuurloos. Alleen door samenwerking komt planvorming voor Zeeland tijdig op één lijn en heeft de transitie een kans van slagen.
Het initiatief ligt op de eerste plaats bij de regio’s en vervolgens bij het Deltaprogramma. De Provincie Zeeland geeft in december met het concept Voorkeursstrategie ZWD al een eerste aanzet.
Wil Borm is verbonden aan de Adviesgroep Borm & Huijgens
In Nederland zijn er een aantal bedrijven die dezelfde technolgie leveren.
Waarom wordt er niet samengewerkt met Nederlandse bedrijven?