secundair logo knw 1

Ons landschap met landbouw, natuur, infrastructuur, mest en water - het is een leefomgeving met veel samenhang in termen van leefbaarheid en kwaliteit. Zoals de samenhang tussen onze waterhuishouding en stikstof in mest, bodem en water.

door Gé van den Eertwegh

Ge van den Eertwegh Gé van den Eertwegh Ik was eind vorige week in De Peel en zag in het veld de droogte in de gewassen, wetende dat het droog is qua bodemvocht, grondwaterstanden en beekafvoeren (te zien op www.droogteportaal.nl). Buiten stonden voedergewassen als gras en snijmaïs te lijden door het droge weer en de lage grondwaterstanden (weet u nog, die regenval in tweede helft van februari 2022? Water vasthouden, daar waar het als neerslag valt…). Ik zag ook stallen met vee en (beregende) groenere velden.

Ook al is het droog, het vee blijft elke dag mest produceren en de mestkelder wordt gevuld. Het vee wordt gevoerd en de gewassen beregend met grondwater. Op vele plekken staan haspels met sproeibomen, een deel staat aan, een ander deel morgen weer. De grondwateronttrekkingen worden gemeld, vergund en geregistreerd; bij navraag blijkt de administratie echter veelal niet op orde, zo blijkt uit een IPO-UvW rapport uit 2021.

De freatische grondwaterstanden dalen verder, waardoor er nog meer behoefte aan beregening ontstaat, want de capillaire nalevering van grondwater bereikt de plantenwortels niet meer. Ondertussen wordt er dierlijke mest uitgereden, met extra (grond)waterbehoefte voor beregening tot gevolg. En dat in de hoop dat de meststoffen effectief worden benut en in de gewassen terechtkomen, dat ze niet uitspoelen naar het grondwater of door vervluchtiging de lucht bereiken.

Gelukkig pleitte recent ook het Planbureau voor de Leefomgeving voor het meenemen van waterkwaliteit in de stikstofplannen die in de maak zijn. Voeg daarbij alstublieft ook de waterkwantiteit

Begin deze week kwam het nieuws dat de Europese Commissie besloten heeft dat vanaf 2026 Nederlandse boeren geen uitzondering meer krijgen om meer mest uit te rijden dan 170 kg per hectare, de zogenoemde derogatie. Dat betekent dus dat boeren straks minder mest per hectare uitrijden dan de afgelopen jaren nog kon. De gevolgen van het afbouwen van de derogatie zijn groot voor (melk)veehouders. De Europese Commissie wilde al langer af van de uitzonderingspositie van Nederland en nu gelden vanaf 2026 voor ons land dezelfde regels als voor andere EU-landen.

Elders in De Peel worden ondertussen melkveehouderijen o.a. bij gebrek aan bedrijfsopvolgers vervangen door bedrijven met kapitaalintensieve vollegrond-teelten met intensieve drainage én dito beregening. Van grasland en snijmaïs naar vollegrond-teelt: waterhuishouding en stikstof in samenhang beschouwen..?

De toestand van onze waterhuishouding kunnen we mijns inziens niet per thema (o.a. droogte, wateroverlast, waterkwaliteit) duiden en verbeteren. Mede met het oog op de (nabij) toekomstige klimaatveranderingen moeten we de thema’s integraal beschouwen. Het voorbeeld van De Peel hierboven illustreert de nauwe samenhang tussen het stikstofdossier, de effecten van droogte en de verdrogingsproblematiek.

Het gebruik van kunstmest en dierlijke meststoffen heeft invloed op de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater en het behalen van KRW-doelen voor ons water, binnen vijf jaar in 2027. Productie van land- en tuinbouwgewassen verbruikt water via verdamping van de planten (350 à 500 mm per jaar), ondersteund door beregening in droge tijden (50 à 100 mm per jaar), én door ontwatering/afwatering (250 à 300 mm per jaar). Daartegenover staat: water vasthouden, daar waar het als neerslag valt…

Gelukkig pleitte recent ook het Planbureau voor de Leefomgeving voor het meenemen van waterkwaliteit in de stikstofplannen die in de maak zijn. Voeg daarbij alstublieft ook de waterkwantiteit, anders krijgen we in Nederland de grondwaterstanden niet omhoog en spannen we het ‘stikstofpaard’ achter de ‘waterwagen’. Dat werkt averechts en blijft averechts werken.

Gé van den Eertwegh is hydroloog (KnowH2O) 

Typ je reactie...
Je bent niet ingelogd
Of reageer als gast
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Laat je reactie achter en start de discussie...

h2ologoprimair    PODIUM

Podium is een platform voor opinies, blogs en door waterprofessionals geschreven artikelen (Uitgelicht). H2O draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van deze bijdragen, maar bepaalt wel of een bijdrage in aanmerking komt voor plaatsing. De artikelen mogen geen commerciële grondslag hebben.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

@Hans MiddendorpHoi Hans, beetje makkelijke reactie van het waterschap ('eerst moeten de waterbedrijven wat doen, tot die tijd kunnen wij niks doen'). De Waprog plaatste in 1986, in één jaar tijd, meer dan 100.000 watermeters bij gezinnen thuis. Dat kostte toen maar 150 gulden (!) per watermeter. Als de waterpartners echt zouden willen samenwerken, kan dit zo zijn opgelost. Dus ja, bureaucratie zegeviert. Niet iets om trots op te zijn.
@Gert Timmerman Eens. We moeten met al ons water zuinig omgaan (en het niet verontreinigen) zeker met zoet grondwater en met drinkwater.
@JanEens Jan, maar mijn opiniestuk gaat over hoe slimme bemetering en beprijzing het waterverbruik van huishoudens beïnvloeden. Dat er geen BOL is voor grootverbruik, helpt bedrijven inderdaad niet om slim met water om te gaan.   
Waarom de belasting op leidingwater (BOL) alleen voor de eerste 300m3? (€ 0,50 per m3 incl BTW). Beter is om een BOL te hebben voor het waterverbruik boven de 300m3. Politiek ligt dit moeilijk voor wat ik begreep.  
Of de waterkwaliteit wel 100% blijft onder deze oppervlakte heeft te maken met de normen die men hiervoor gebruikt. Bij eutrofiëring ontstaat wat groenalg en gelijk vliegt in de beoordeling de waterkwaliteit omlaag. Komt dat omdat anderen dit veroorzaken?