WATERBLOG - Gemeenten spelen een sleutelrol in het waterbeheer. Dat was altijd al zo omdat de riolering de schakel vormt tussen gebouw en watersysteem. Maar met de klimaatverandering komt daar nog wat bij: het klimaatbestendig maken van de leefomgeving is een samenspel tussen de overheid en de gebruikers en dat geldt des te meer voor de energietransitie die er aan komt.
door Eilard Jacobs
Eilard JacobsVan beheerder van wat ondergrondse buizen is de gemeente een regierol toegeworpen, waarbij misschien wel de belangrijkste opgave is om de gebruikers het spel te laten meespelen.
Eens per jaar verzamelen de rioleurs van Nederland zich in Utrecht op de Rioneddag. Gezien de klimaattaken die de gemeente op zich moet nemen, is rioleur natuurlijk een te beperkte benaming geworden. Als je bij de stresstest klimaatverandering naar het effect van zware neerslag kijkt, wordt al gauw duidelijk dat de riolering nog maar een beperkte rol speelt.
De inrichting van het maaiveld en de bebouwing spelen een veel grotere rol in de klimaatbestendigheid (Gert Dekker, Ambient). Als je dan een wijk klimaatbestendig wil maken kan dat alleen maar met de bewoners en bedrijven samen. Maar zitten die daar dan op te wachten? Soms wel, zoals in het Spijkerkwartier in Arnhem nadat de wijk ondergelopen was, maar doorgaans niet.
Must
“En gaat de gemeente dat dan niet voor ons oplossen?”, was een vraag. Zou mooi zijn natuurlijk, maar met alleen maatregelen in de openbare ruimte kom je er vaak niet (en bovendien is het vaak duur). Participatie van de gebruikers van het gebied, die ook zelf maatregelen treffen op eigen terrein, is dan ook een must.
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar er zijn in elk geval wel mooie voorbeelden zoals bijvoorbeeld het straatberaad in het genoemde Spijkerkwartier (Jolanda van Looij, zelfstandig adviseur). Eigenlijk is bewonersparticipatie bij maatregelen voor extreme neerslag niet veel meer dan een mooie vingeroefening voor wat gemeente en gebruikers nog te wachten staat als de energietransitie in volle hevigheid losbarst en de wijk van het gas af gaat.
De riolering, maar eigenlijk het hele systeem van watervoorziening en waterhuishouding, kan ook zélf een bijdrage leveren aan de energietransitie; er is vooral veel warmte uit te halen (Reinier Romeijn, Unie van Waterschappen). Die ontwikkeling staat nog maar in de kinderschoenen en ook juridisch moet nog het nodige geregeld worden voordat een overheidsorgaan energieleverancier kan worden.
Objectbeheer
Gelukkig ging het voor de massaal aanwezige technici ook gewoon over objectbeheer, namelijk de toepassing van de Europese en Nederlandse normen voor rioolinspectie. Dan blijkt de rioleringswereld toch nog best terughoudender bij het oppakken van maatschappelijke tendensen, dan bij klimaatverandering.
Waar we op dit moment in de samenleving (bijvoorbeeld in de zorg), langzaam doorkrijgen dat zorgvuldige en dus arbeidsintensieve administratie van alle handelingen uiteindelijk ten koste gaat van het werk waar het om gaat, kiest de inspectienormenring juist voor het heel precies vastleggen en classificeren van schade.
Ongetwijfeld in de veronderstelling dat iedereen dit dus ook zo gaat doen en je zo mooie uniforme data krijgt met keurig vergelijkbare resultaten en dat de extra administratieve kosten uiteindelijk worden terugverdiend...
Maar al met al is de sector, met Rioned als centrale koepel, wel uitgegroeid tot serieuze maatschappelijke speler. Zozeer zelfs dat toen de minister bij het in ontvangst nemen van een kadootje (het nieuwe Rionedlogo) zei: ‘meestal krijg ik een wensenlijstje’, de voorzitter zich niet geroepen voelde op deze hint te reageren.
Eilard Jabobs blogt op H2O
