Het doel is in de weg

Bij het drinkwaterbedrijf waar ik lang werkte, was het gebruikelijk elke 3 tot 5 jaar de Missie en Visie te herzien. Mooie processen waarbij de bedoeling was wat extra aandacht aan A of B te geven. Procesbeheersing, klant (in plaats van afnemer), financiën, innovatie, omgeving. Elke zoveel jaar een ander accent.

door Harrie Timmer

Harrie TimmerAandachtspunt was altijd om het kerndoel in de gaten te houden: 24/7 goed en voldoende drinkwater maken. Daar moest het wel aan bijdragen. Het accent was geen doel op zich. Als het klaar was waren de neuzen weer gericht, ging het plan in de lade en ging iedereen weer aan het werk. Idealiter iets beter en dat was vaak ook zo.

Tijdens zo’n traject in de jaren 90 werd een Vlaamse spreker uitgenodigd die ons inspireerde met het motto: ’het doel is in de weg’. Het doel is niet het doel, maar de beweging ernaartoe. Voor een jong technische onderzoeker was dit onbegrijpelijk, maar omdat het zo’n mooie zin was, is het altijd blijven hangen. Iets ouder en actief in de wereld van het beleid, helpt dit credo om de wereld beter te begrijpen. Het klopt ook: veel beleidsdoelen zijn geen echte doelen, maar inspiratie tot handelen. Een richting.

Zo classificeren we stoffen in emissies van onschuldige, via zorgwekkende naar zeer zorgwekkende stoffen (ZZS), waarbij voor de laatste vanuit beleid en regelgeving moet worden gestreefd naar een nullozing. Dit klinkt logisch. Iets wat Zeer Zorgwekkend is, wil je niet in het milieu.

Het kwaad zit hem soms niet in slechte intenties, maar in hele zorgvuldige procedures waar je 15 jaar over kan doen

Helaas is de boze werkelijkheid dat emissies tóch mogen als je maar de Europees afgesproken Best Beschikbare Techniek (BBT) gebruikt. Dat lijkt dan weer behoorlijk streng. ‘Best Beschikbaar’ klinkt immers als het beste wat er is. Mis. BBT betekent in de praktijk dat het ook in Roemenië toepasbaar en kostenefficiënt moet zijn. Dat is niet per se het beste.

Erger nog: voor emissies van PFAS is na 15 jaar na de vaststelling van de Europese Richtlijn Industriële Emissies (RIE) nog steeds geen dekkende BBT-conclusie vastgesteld, waardoor overheden met droge ogen kunnen stellen dat ze formeel geen beperkingen kunnen opleggen aan deze ultieme ZZS, want het handvat ontbreekt.

Het beoogde doel, de nullozing, wordt dus nooit een nullozing. Zelfs de weg ernaartoe is vooral geplaveid met goede voornemens. Net als het pad naar de hel. Het kwaad zit hem soms niet in slechte intenties, maar in hele zorgvuldige procedures waar je 15 jaar over kan doen.

‘The way Forward’ uit het Europese jargon, is dus vaker een Roemeense kasseienstrook dan een snelweg. Je gaat vooruit, maar heel, heel erg langzaam. Het doel is in de weg, maar wat meer vooruitgang zou soms wel fijn zijn. Die kant moeten we dus maar op.

 Harrie Timmer is geohydroloog

LEES OOK VAN HARRIE TIMMER

- Zoekt en gij zult vinden
- De kracht van zacht
- Denken vanuit de bedoeling is pas echt SMART
- PFAS en gele briefjes: 3M als boosdoener in de KRW-problematiek
- DELLE en de kunst van het uitstellen
- De geest is gewillig, maar het vlees is zwak
- HUP OSOA!
- 'Aan het bevoegde gezaag'
- Nee, ik wil geen transitie
- De feiten en de waarheid
- Hoe dan wel?
- Voorbij het stofje van het jaar
- Bestuurders en Ingenieurs 
- Leve Europa
- Don’t look down
- De disfunctionele kringloop van rijksbeleid en regionale regie
- We zijn ze, en ze doen het best goed
- Een geborgde zetel voor de regenboogforel
- Doen is het nieuwe denken
- Het parallelle universum van de waterwereld
- Nader onderzoek wordt niet aanbevolen
- Een wet op de milieudoelen
- U drinkt uw eigen gezeik