h2ologoprimair


knw uitgever h2o

H2O nieuws


Duizenden kinderen deden mee (foto: M. Oomens / IVN)

Waterkwaliteit van sloten houdt niet over

De waterkwaliteit van sloten is voldoende maar ook niet meer dan dat. De gemiddelde score is een 6,3, bleek bij het voor het eerst gehouden nationale slootjesonderzoek. Het bootsmannetje is het waterdiertje dat het vaakst werd aangetroffen.

Het onderzoek vond plaats tijdens de door IVN Natuureducatie georganiseerde slootjesdagen van 8 tot en met 10 juni. Er deden duizenden kinderen - vooral basisscholieren in de bovenbouw - , ouders en andere belangstellenden mee. Zij telden op meer dan honderdtwintig plekken waterdiertjes door die te vangen met schepnetten. Ook voerden ze proefjes in sloten uit om de helderheid van het water vast te stellen.

Het is een mooi voorbeeld van burgerwetenschap, zegt Froukje Rienks. “De IVN Slootjesdagen bestaan al vijf jaar, maar voor het eerst hebben de deelnemers de gevangen diertjes geteld. De drie dagen hebben een groot aantal op hetzelfde moment verzamelde gegevens opgeleverd. Ook een voordeel is de landelijke spreiding. Dit meetnetwerk is een goede aanvulling op de al bestaande, meer grofmazige metingen van waterkwaliteit in ons land.” Rienks is hoofd wetenschapscommunicatie van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), dat verantwoordelijk is voor de opzet van het onderzoek.

Registratie op waterdiertjes.nl
De gemiddelde landelijke score voor de waterkwaliteit in de sloten is een 6,3. Dit blijkt uit een snelle berekening, vertelt Rienks. “Op basis van de aangetoonde diersoorten per waarneming kun je een redelijke inschatting maken van de kwaliteit van het water. Het gaat dus om de specifieke soorten en de diversiteit.” De gegevens van de slootjesdagen zijn geregistreerd op de nieuwe website waterdiertjes.nl. Deze site is een initiatief van onder andere de waterschappen en STOWA en wordt gefinancierd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Het cijfer voor de waterkwaliteit is een beetje teleurstellend, erkent Rienks. “IVN zoekt de mooiere slootjes uit, omdat dit leuker is voor de deelnemers. Dan valt een krappe voldoende wat tegen. Maar we waren er al op voorbereid dat het cijfer niet zo hoog zou zijn, want de waterkwaliteit staat in Nederland onder druk. Er is wel een duidelijke variatie. Zo scoort een aantal sloten in Zuid-Limburg erg goed.”

Het bootsmannetje is het meest geteld. Daarna volgen de vlokreeft en de poelslak. De deelnemers zagen ook regelmatig meer bijzondere soorten zoals de kokerjuffer, libellenlarve en geelgerande watertor. Dat het bootsmannetje op één staat, is geen verrassing voor Rienks. “Dit diertje gedijt in water dat niet van de allerbeste kwaliteit is en is gemakkelijk te herkennen.”

Andere metingen
Volgens Rienks is het erg moeilijk om alleen op basis van soorten een echt goed beeld te vormen van waterkwaliteit. “Je moet dan vaak wel tot op soortniveau de diertjes determineren. Dat is voor een leek te veel gevraagd. Daarom hebben de deelnemers extra metingen uitgevoerd met de bekende Secchi-schijf. Hiermee is de helderheid van het water in de sloten bepaald. Ook is de Secchi-schijf gebruikt om de slibdikte te meten. Dit levert een maat op van de hoeveelheid organisch materiaal op de bodem van de sloot en dat is weer een indicatie van de waterkwaliteit.”

De bedoeling is om de metingen de komende jaren tijdens de slootjesdagen te herhalen, zodat er een volledig beeld van de gezondheid van de sloten ontstaat. NIOO-KNAW en IVN willen in 2019 ook nieuwe proefjes introduceren. Daarvoor wordt deze zomer een pilot gehouden. “Wij plaatsen dan met vrijwilligers in een tiental sloten een datalogger die langere tijd temperatuur en lichtinval meet. Ook passen we het ‘theezakjesonderzoek’ toe. Daarbij hang je echte theezakjes in het water om meer te weten te komen over de afbraakprocessen in de sloot.”

Als de pilot succesvol verloopt, worden deze metingen vanaf 2019 opgenomen in het nationale slootjesonderzoek. Maar eerst worden de uitkomsten van dit jaar goed onder de loep genomen, zegt Rienks. “Wij brengen in het najaar een rapport uit waarin de resultaten gedetailleerd worden beschreven.”

Lees ook de berichten op de site van IVN Natuureducatie en NIOO-KNAW.

 

Waternetwerk maakt gebruik van coockies om de gebruikerservaring te verbeteren. Als u onze site bezoekt, gaat u akkoord met het gebruik hiervan. Ik snap het