h2ologoprimair


knw uitgever h2o

  • Home
  • H2O nieuws
  • Meer ruimte voor water biedt Friese veengebied perspectief

H2O nieuws

veenweide atelier places of hope
De presentatie over het Friese veenweidegebied.

Meer ruimte voor water biedt Friese veengebied perspectief

Er gloort een hoopvolle toekomst voor het kwetsbare Friese veenweidegebied, maar dan moet er wel wat gebeuren. Een collectief van architecten, ambtenaren en wetenschappers ontwikkelde een plan met de waterhuishouding als uitgangspunt.

Net als andere veengebieden in Nederland dreigt het Lage Midden van Friesland in snel tempo te verdwijnen. Het gaat om de langgerekte cirkel tussen de hogere zandgronden van Drenthe en de opgeslibde klei aan de Friese kust: een ‘badkuip’ waar zich van oudsher water verzamelde en veengroei kon plaatsvinden.

Oorzaken zijn eerst de turfwinning en later de ruilverkaveling en de bouw van nieuwe gemalen om het gebied geschikt te maken voor landbouw. ''De ooit zo natte veenspons verdroogt en verschrompelt in rap tempo en het maaiveld daalt hierdoor met enkele centimeters per jaar’’, schrijft landschapsarchitect Peter de Ruyter in de brochure ‘Weerbaarder, guller en attractiever’. Daarin ontvouwt hij samen met de andere plannenmakers hun visie voor het gebied.

De afgelopen maanden werkten zij daaraan in een ‘atelier’ van het project Places of Hope, onderdeel van Leeuwarden Fryslân Culturele Hoofdstad 2018. Dat moet inspiratie bieden voor de toekomst van Nederland. Onder andere Wetterskip Fryslân, de provincie en drie ministeries betaalden mee aan het atelier en de bijbehorende tentoonstelling. Die werd gisteren in de Kanselarij in Leeuwarden geopend.

Sponswerking

Dat het probleem urgent is, werd daarbij wel duidelijk. Niet alleen de dalende bodem en de gevolgen daarvan voor de waterhuishouding, maar ook de klimaatverandering nopen tot actie. Wat betekenen de stijgende zeespiegel, de nattere winters en steeds drogere zomers voor het gebied, vroegen de onderzoekers zich af. En moeten we het waterbergende vermogen van het veen – de sponswerking – juist niet weer omarmen in deze tijd?

Centrale vraag daarbij was of het mogelijk is op basis van een ‘volhoudbaar watersysteem’ te komen tot vormen van landgebruik die in balans zijn met de bodem, de boer een goed belegde boterham opleveren en waarbij natuur een landschap er op vooruitgaan. Het gebied telt achthonderd tot duizend landbouwbedrijven.

Onderzoeker Theo Vogelzang van Wageningen University meent van wel. ''Wij hebben een goed verhaal naar de landbouw in dit gebied’’, zei hij. Vier verschillende aangepaste bedrijfssystemen zijn daarvoor doorgerekend. Ook is er met een aantal boeren gesproken. ''Zij snappen wel dat het anders moet. Er zijn nu al plekken op het land waar het altijd nat blijft.’’

Fries veenfonds

De berekeningen laten zien dat de bedrijfsresultaten vergelijkbaar zijn met het huidige niveau. Voor de noodzakelijke aanpassingen wil het atelier een Fries veenfonds in het leven roepen, dat wordt gevoed vanuit de compensatiegelden voor de vermeden CO2-uitstoot. Dat zou jaarlijks minstens 30 miljoen euro kunnen opleveren.
Verhogen van het waterpeil, waarmee provincie en waterschap al begonnen zijn, is volgens het atelier onvermijdelijk om de CO2-uitstoot door de oxidatie van het veen te beperken. Ook moet er meer ruimte komen om het gebiedseigen zoetwater langer vast te houden en vertraagd af te voeren en meer water om het verzakken van huizen en wegen tegen te gaan.

Daarvoor ontwikkelde het atelier drie verschillende manieren: uitbreiding van boezemvaarten en –landen en zomerpolders, het natuurlijker maken van het beeksysteem en het vernatten van diepe veenpolders.

Weidevogels

Door al deze maatregelen ontstaat er ook nog eens een veel aantrekkelijker natuurgebied, waar niet alleen weidevogels maar ook recreanten uit omliggende stedelijke gebieden als Drachten, Heerenveen, Sneek en Leeuwarden graag vertoeven, verwachten de onderzoekers.

Voor het waterschap en de provincie blijft de Veenweidevisie uit 2015 het vertrekpunt voor het beleid, zei bestuurder Jan van Weperen van Wetterskip Fryslân. Daarover worden ook in Provinciale Staten pittige discussies gevoerd. ‘’Maar initiatieven als dit verrijken die. Ik hoop dat veel mensen naar de Kanselarij komen om de tentoonstelling te bekijken en in discussie te gaan. Bewoners, boeren en ja, ook minister Schouten, dat kan haast niet anders.’’

Lees hier de brochure met de uitkomsten van het atelier.

Lees hier meer over het project Places of Hope en de tentoonstelling in Leeuwarden. 

Op 25 mei is de University of Hope gewijd aan de toekomst van het veenweidegebied.

 

Waternetwerk maakt gebruik van coockies om de gebruikerservaring te verbeteren. Als u onze site bezoekt, gaat u akkoord met het gebruik hiervan. Ik snap het