De Universiteit van Utrecht nam het initiatief om met specialisten van over de hele wereld in kaart te brengen hoe delta’s beschermd kunnen worden tegen zeespiegelstijging. “We hebben manieren gevonden, dat is het goede nieuws, maar om delta’s te beschermen zullen gecontroleerde overstromingen in een of andere vorm nodig zijn.’

De stijging van de zeespiegel zorgt ervoor dat rivierdelta’s kunnen verdrinken. Dat kan worden voorkomen door de bodem van de delta op te hogen met sediment. “Maar de aanvoer van zand en modder uit rivieren neemt af en komt niet meer aan in delta's. Dat leidt tot overstromingen en landverlies”, zegt Jaap Nienhuis, Universitair Docent aan de Universiteit Utrecht en hoofdonderzoeker van het project.

Jaap NienhuisJaap Nienhuis“Met collega’s kregen we de middelen om een workshop te organiseren waarbij we bestaande en geplande projecten om land te verhogen wilden analyseren. In eerste instantie wilden we dat in Nederland, Duitsland en misschien België doen, maar omdat alles sowieso online moest vanwege corona lukte het wonderwel om er echt een globaal onderzoek van te maken,” vertelt Nienhuis. Hij vroeg de experts naar hun ervaringen ter plaatse. “Dat was heel nuttig, want veel strategieën zijn goed wetenschappelijk omschreven, maar lang niet allemaal. Nu kregen we de kans experts te vragen naar hun aanpak, hun ervaringen, de gemeten effectiviteit en de kosten.”

In totaal werden 21 strategieën vergeleken. De meeste van deze interventies vonden plaats in de Verenigde Staten, Europa, Bangladesh en China. “Van deze 21 strategieën was goede data beschikbaar. We hebben onderzocht of deze aanpakken nu werken, maar we hebben vooral gekeken of ze ook zullen werken als de zeespiegel tegen het einde van de eeuw met 10 millimeter per jaar stijgt.”

De strategieën vallen uiteen in vier categorieën. Ten eerste rivierverleggingen, waarbij een deel van het water en sediment van het hoofdkanaal wordt omgelegd naar een rivier met aangrenzende uiterwaarden. Als tweede mogelijkheid noemen de onderzoekers getijdenoverstromingen. Hierbij wordt een bestaande dijk doorbroken, daardoor worden water en sedimenten door de getijden afgevoerd naar aangrenzende uiterwaarden. Sedimentatie-constructies, zoals in de Noord Nederland al eeuwen bekende hekjes in het landschap, vormen de derde mogelijkheid. In het water aanwezig sediment wordt door constructies in rivierkanalen opgevangen. De vierde optie om het land op te hogen, is de aanplant van extra vegetatie. Sediment wordt vervolgens in de wortels vastgehouden.

Nienhuis en zijn collega’s constateerden dat heel veel projecten effectief waren in het ophogen van de deltabodems. “Dat is het goede nieuws. Maar we zullen wel af moeten stappen van het idee dat dijken ons altijd zullen beschermen en toe moeten naar een vorm van gecontroleerde overstromingen. Daar wordt ook in Nederland al over gepraat. Denk aan het concept van de dubbele dijk. Vaak wordt gedacht dat land definitief wordt opgegeven als er een dijk wordt doorgebroken.”

Dat hoeft, zo denkt Nienhuis, niet zo te zijn. “In Bangladesh zie je dat land na een dijkdoorbraak na tien jaar weer gebruikt kan worden voor akkerbouw. Dus er zijn mogelijkheden, maar we moeten wel anders gaan kijken naar ons landgebruik.”

Volgens Nienhuis is er in Nederland, maar ook in andere delta’s, nog te weinig aandacht voor de gevolgen van zeespiegelstijging. “De beleidsmakers zullen zo snel mogelijk moeten beginnen met het testen, plannen en uitvoeren van projecten. Die projecten hebben een lange looptijd en het zal een combinatie van kleinere en grotere interventies vragen om de bodem dusdanig op te kunnen hogen dat we de zeespiegelstijging compenseren.”

 

MEER INFORMATIE
Naar aanleiding van het onderzoek verscheen een artikel in het tijdschrift Global and Planetary Change: ‘A global synthesis of the effectiveness of sedimentation-enhancing strategies for river deltas and estuaries’

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
People in conversation:
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • This commment is unpublished.
    Stefan Flos · 6 months ago
    10 jaar geleden heb ik voor het KNW op het AIWW de conclusie van het Young Scientists Workshop opgenomen en daar noemde ze het concept van gecontroleerde overstromingen: Happy Flooding.
    Die Young Scientists staan nu aan de lat!
    Bekijk 't hier terug: https://youtu.be/krMwpIT4b38
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Lastig dat consequenties van prijsstijgingen per DW-bedrijf steeds anders worden uitgedrukt. Kan dat nog genormaliseerd worden? Bijv. Differentiatie naar en procentuele prijsstijgingen van DW-vastrecht? Dan wordt de interessante vergelijking eenvoudiger. Dank alvast.
Johan Raap Een stout biertje
Heel leuk initiatief, maar helaas is vergeten dat het flesje van statiegeld moet zijn. Natuurlijk brengen wij het allemaal braaf naar de glasbak, maar je moest eens weten hoeveel mensen / jongelui misschien die dat niet doen. Overal vind ik die krengen, met name desperado flesjes en van die twist off flesjes. Vanuit LCIA is al lang bekend dat statiegeld een goede wijze is om te besparen op energie, grondstoffen en water, binnen een straal van (en hier mag ik geen verantwoording nemen) 400 km. Dus mijn stelling is 'geef het goede voorbeeld en blijf bij aankoop weg van statiegeld loze flesjes'. Succes allemaal en proost
Laat ik eerlijk zijn, de afgelopen drie jaar heb ik met vele mensen over dit thema gesproken. En elke keer valt mij 2 dingen op A) veel mensen weten niet echt wat waterschappen zijn en wat ze doen B) als je uitlegt dat het ook een overheidsorganisatie is op nivo van gemeente en met bestuursverkiezingen, dan fronst men de wenkbrauwen eerst, maar dan vindt men het tevens vreemd dat er ook niet-politieke organisaties in meedoen. Dus samengevat, gemiddelde snapt men er niks van maar we hebben wel een mening, over politisering in dit geval. Realiseer aub dat mensen überhaupt komen stemmen op deze functionele overheid omdat het tegenwoordig tegelijkertijd uitgevoerd wordt met de verkiezingen voor de provincies. Maak ik me zorgen, jazeker. Het is functionele overheid dus dat vraagt ook een zekere mate van inhoudelijke kennis van de specifieke taken van de waterschappen. Ik geef dus graag de suggestie om nu echt door te jassen en het waterschap (-sbestuur) op te heffen, de kennis te borgen, het watersysteembeheer onder provincie te zetten (politiek) en het zuiveringsbeheer apart te zetten als nutsbedrijf, zoals bijvoorbeeld de drinkwaterbedrijven, met functioneel toezicht. Alleen dan kan ook de vergunningverlening en handhaving van rwzi’s –en misschien ook wel van riooloverstorten- eindelijk eens zuiver gaan geschieden. Succes.
Het Wetterskip stapt uit het project 'Holwerd aan Zee'. Gevolgd door een lange toelichting dat eigenaarschap (lees: beheer & onderhoud) nog steeds niet zijn geregeld. Maar helemaal onderaan sluit de journalist af met: "Er ligt een positief advies over Holwerd aan Zee en in het eerste kwartaal van volgend jaar zullen provinciale staten, de gemeenteraad en het bestuur van het waterschap zich over de voorstellen buigen." Dus project Holwerd gaat door zonder financiële bijdrage van het Wetterskip? En de bestuurder zegt: “Wij dragen zeker de natuurdoelstellingen uit het project een warm hart toe. Wij staan klaar om advies te geven als dat gevraagd wordt". Hoe zit het nu?
@Hetty AdamsHetty, ik ben het niet met je oneens dat de voorgestelde ingrepen waarschijnlijk zinvol zijn, en waarschijnlijk "no regret". En een fijn klusje voor vrijwilligers om sleuven door het bos te trekken met aan de zijkant een mini-dijkje. Mijn vraag betreft vooral de opzet van het onderzoek. Want als er "bijna nooit" een hoosbui valt, dan voegt zo'n minidijkje ook bijna nooit iets toe. Bij goed onderzoek hoort ook een discussie over de conclusies en aanbevelingen. Anders gaan allerlei clubjes straks "sleuven trekken". Een kans op een hoosbui op een perceel kleiner dan bijv. 5% betekent een kans van 1x in de twintig jaar. Met een spreiding tussen 1 jaar en 80 jaar. Of zoiets. En daarvoor ga je het oude oppervlak van de Veluwe over een grote oppervlakte verstoren?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!