Waterschappen, provincies en gemeenten scharen zich achter de oproep van deltacommissaris Co Verdaas om fors meer te investeren in een klimaatbestendige Nederlandse delta. Volgens Verdaas is jaarlijks 2 procent van het bruto binnenlands product nodig voor waterveiligheid en waterbeschikbaarheid. Dat komt neer op zo’n 10 miljard euro extra per jaar.
Met die terloopse financiële bijsluiter presenteerde deltacommissaris Co Verdaas maandag 7 september in Den Haag de herijking van het Nationaal Deltaprogramma. Het moment was strategisch gekozen, kort voor Prinsjesdag. Ter vergelijking: Nederland steekt 3,5 procent van het bruto binnenlands product in uitgaven voor defensie.
Normaal gesproken is het Deltaprogramma onderdeel van de rijksbegroting die op Prinsjesdag openbaar wordt. Vanwege de zesjaarlijkse herijking was er een officieel overhandigingsmoment aan minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat.
Om zijn boodschap kracht bij te zetten kreeg de deltacommissaris daarbij gezelschap van een vertegenwoordiger van de Unie van Waterschappen (Vincent Lokin), de provincies (gedeputeerde Has Bakker) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (wethouder Gerdien Rots).
Het Nationaal Deltaprogramma heeft drie doelen: bescherming van Nederland tegen overstromingen, het waarborgen van voldoende zoetwater en het bijdragen aan een klimaatbestendige inrichting van Nederland. In het bijgestelde Deltaprogramma ligt een accent op het inspelen op dreigende zoetwatertekorten en de omslag naar het accepteren van een beperkte mate van wateroverlast of een tekort aan zoetwater.
Als alle adviezen uit het herijkte Deltaprogramma worden opgevolgd, is er 11 miljard euro extra nodig, bovenop de huidige begroting. Het huidige Deltafonds beschikt over een kleine 2 miljard euro per jaar. De waterschappen investeren jaarlijks zo’n 8 miljard euro in waterbeheer.
Omslag
Zowel de deltacommissaris als de waterschappen verkondigen al enige tijd de boodschap dat er een grens is bereikt aan technische oplossingen die het hoofd moeten bieden aan waterproblemen. “De sterk veranderende omstandigheden vragen om een omslag van naast strijden tegen het water ook leven en meebewegen mét het water”, stelt Verdaas in een toelichting op het herijkte Deltaprogramma. Dat vraagt volgens hem van de bewoners van Nederland een andere houding ten opzichte van het waterbeheer.
“Wij zijn wereldkampioen waterbeheer, maar moeten ons blijven aanpassen om op de lange termijn veilig en prettig te kunnen blijven wonen en werken in deze zompige delta onder zeeniveau. We zijn eigenlijk met 18 miljoen deltawerkers in dit land”, aldus Verdaas. Hij doelt erop dat individuele Nederlanders steeds meer de verantwoordelijkheid hebben om te kijken wat ze zelf kunnen doen in de omgang met water. Bijvoorbeeld zuinig zijn op watergebruik in droge tijden, het accepteren van waterschade of het weghalen van tuinverharding om regen in de bodem te laten sijpelen.
Bondgenoten
Vincent Lokin van de Unie van Waterschappen benadrukt dat waterschappen tegen grenzen aanlopen en dat daarom integrale samenwerking nodig is om Nederland klimaatbestendig te maken. “Dat vraagt om extra investeringen op korte én lange termijn. Klimaatadaptatie moet een integraal onderdeel zijn van de energie-, woningbouw-, landbouw- en natuuropgaven, zodat we door het nemen van maatregelen de gevolgen van klimaatverandering zo goed mogelijk kunnen opvangen.”
Gedeputeerde Has Bakker van de provincie Utrecht ondersteunt de boodschap van de deltacommissaris dat klimaatverandering om een andere aanpak vraagt. “Deze zomer drukte ons met de neus op de feiten dat extremen in het weer extremer worden in droogte en overvloed aan water. Weerbaarheid is het woord dat voor mij centraal staat in ons waterbeheer.”
Gerdien Rots – wethouder in de gemeente Zwolle – erkent dat het voor bewoners van ons land moeilijk is om het water niet enkel te zien als vijand, maar ook als bondgenoot. “Dat vraagt om het loslaten van vertrouwdheid en dat is spannend. Maar het is beslist nodig, omdat technische maakbaarheid niet alles meer kan oplossen.” Eerder sprak Gerdien Rots hierover in de podcast De Toekomst van Ons Water.
Als-dan-scenario’s
Het herijkte Deltaprogramma vraagt ook aandacht voor zogeheten als-dan-scenario’s, om rekening te houden met ontwikkelingen die nog onzeker zijn. Het gaat onder meer om het inspelen op oorlogsdreiging, waarbij de drinkwatervoorziening in gevaar kan komen door sabotage van vitale infrastructuur.
Ook vraagt het Deltaprogramma aandacht voor de gevolgen van het stilvallen van de oceaanstroming AMOC, waardoor kou, droogte en stormen kunnen toenemen. En er is een mogelijkheid dat de zeespiegel sneller stijgt dan gedacht, tot zelfs 2,5 meter in 2100. In dat geval loopt de Nederlandse kust veel risico’s en komt de veiligheid van de Randstad in het geding.
LEES OOK
H2O Actueel: Deltacomissaris: doorgaan op de huidige koers is geen optie
