Waterschap Rivierland gaat de komende jaren elf slimme visliften plaatsen in het oostelijk deel van de Linge. Hierdoor kunnen vissen de hele rivier afzwemmen. Tegelijkertijd zet het waterschap een stap vooruit bij de digitalisering.

Het gaat om de Smart Vislift, waarbij een grote rol is weggelegd voor data science. Het bedrijf Vislift bv heeft deze ‘zelfdenkende’ vispassage ontwikkeld in samenwerking met Waterschap Rivierenland. Het eerste exemplaar hiervan is een jaar geleden geplaatst langs de Midgraaf in de buurt van de Brabantse plaats Almkerk. De innovatie wordt nu op grotere schaal toegepast bij de Boven-Linge, gelegen tussen het Pannerdensch Kanaal (vlak bij de Duitse grens) en Tiel. Hier komen op zeven locaties elf slimme visliften te liggen.

Bjorn PrudonBjorn Prudon

In de eerste planperiode van de Kaderrichtlijn Water zijn al vispassages aangebracht in de Beneden-Linge, vertelt Bjorn Prudon, adviseur innovatie en energie bij Waterschap Rivierenland. “Dat is het deel van de Linge tussen Gorinchem en Tiel. Nu komt in de tweede planperiode de vismigratie in het oostelijk deel van de rivier aan de beurt. Als hier alle visliften zijn geplaatst, kunnen vissen zwemmen over het hele traject naar de Merwede.”

Beter inzicht in vismigratieroutes
Het wordt volgens Prudon interessant om te zien welke vissoorten dat ook inderdaad doen. “Gaan zij van a naar b naar c en verder? Of nemen vissen een afslag en zien we ze niet meer terug? We hebben keurig vismigratieroutes op papier gezet, maar werken ze ook? Dat is een vraag die bij alle waterschappen speelt. De slimme visliften brengen het inzicht hierover een stuk dichterbij.”

John van BoxelJohn van Boxel

Met behulp van de digitale snufjes in de passages wordt een online systeem in de Linge gecreëerd, waardoor de gang van vissen door de rivier op de voet te volgen is. Ook verzamelen de visliften veel informatie over onder andere waterkwaliteit en -temperatuur. Bedenker John van Boxel van Vislift bv spreekt van een primeur. “Zoiets bestaat wereldwijd nog niet. Het wordt feitelijk een systeem met meetstations dat een enorme bijdrage levert aan het voldoen van de monitoringsverplichting in de Kaderrichtlijn Water.”

Voor Waterschap Rivierenland is dit een stap vooruit bij de digitalisering, merkt Prudon op. “Ik zeg wel tegen collega’s: de vislift is een slimme stuw die ook aan vismigratie doet. Het is voor ons als waterbeheerder erg interessant dat we op verschillende plekken in een rivier automatisch allerlei gegevens kunnen verzamelen. Hiermee kunnen wij voorspellend te werk gaan. Dit kan een vliegwiel zijn voor het ‘zoveel meer’ met data.”

Soort wenteltrap voor vissen
De Smart Vislift heeft een ronde ufo-achtige vorm en is gemaakt van gerecycled kunststof materiaal. Vissen gaan via een soort wenteltrap naar boven en komen er dan weer uit. De passage is volgens Van Boxel geschikt voor alle soorten vissen, van kleine poldervisjes tot grote soorten. “We zagen deze week in Almkerk veel possen en bittervoorns tegelijk voorbijkomen. Dat is echt nieuw met de huidige wateromstandigheden. Door de kunstmatige intelligentie in de vislift wordt de stroomsnelheid periodiek aangepast aan langzame en snelle zwemmers. Maar het belangrijkste is dat er ook met fluctuerende waterstanden altijd de juiste stroomsnelheid in de vispassage aanwezig is. Tevens heeft de vislift een waterbesparende functie. Daarom kan er in droge tijden toch migratie plaatsvinden zonder water te verspillen.”

Van Boxel wijst nog op een ander pluspunt. “Waterschappen leggen veel natuurvriendelijke oevers in polderhabitats aan. Vissen moeten die plekken wel kunnen bereiken. De slimme vislift maakt dat mogelijk omdat die eenvoudig te plaatsen is.”

Werking vislift

Nieuwe standaard?
Anderhalf jaar geleden stond de innovatie nog in de kinderschoenen, vertelt Prudon. “Toen John met het idee bij mij aanklopte, was dit niet veel meer dan een schets op papier. We hebben toen snel een pilot bij Almkerk gerealiseerd. Binnen een paar weken konden we zien dat er vis doorheen kwam en niet zo’n klein beetje ook. De grootste uitdaging in mijn job is om een innovatieproject als dit te verheffen tot de nieuwe standaard.”

Van Boxel heeft daar vertrouwen in. “Wij hebben vijfhonderd testen gedaan, waarbij we vooral nog hebben gesleuteld aan de online meetmethoden en het schoonhouden van de sensoren. Externe onderzoekers zeggen dat dit de beste vispassage op de markt is. Ik durf nu wel te zeggen dat bestaande vispassages onvoldoende presteren.” Het was volgens Van Boxel zeker niet steeds een succesverhaal. “Er waren genoeg momenten dat het even niet leek te gaan lukken. Het hielp dat behalve Waterschap Rivierenland ook Aa en Maas en Scheldestromen inmiddels een vislift hebben geplaatst.”

De Smart Vislift is een van de drie genomineerde projecten in de nieuwe categorie Digitale transformatie van de Waterinnovatieprijs. De uitslag wordt morgen tijdens het Waterinnovatiefestival bekendgemaakt. “Spannend”, bekent Van Boxel. “Winst zou voor mij als uitvinder de kroon op het werk zijn.” De innovatie heeft nu al niet te klagen over een gebrek aan belangstelling, zegt Prudon. “Als we samen de prijs winnen, zal de interesse alleen nog maar toenemen.”

Update
De Smart Vislift is in de smaak gevallen bij de jury van de Waterinnovatieprijs. Vislift bv en Waterschap Rivierenland wonnen in de categorie Digitale transformatie.

 

MEER INFORMATIE
Bericht Waterschap Rivierenland
Werking van Smart Vislift
Plaatsing van vislift bij Almkerk
Nominaties voor Waterinnovatieprijs 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Zijn waterschappen nog wel van deze tijd?
Interessant artikel van Stephan Kuks over de toekomst van de waterschappen. Zelf vraag ik mij af of de waterschappen wel in staat zijn om antwoord te geven op de grote maatschappelijke vragen, die ook hij noemt. Hij zegt: "Nu wordt het tijd dat waterschappen duidelijk maken dat er vanuit water en bodem grenzen zijn, en dat de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van Nederland hierop moeten worden aangepast.” Dat lijkt op het oog een logische uitspraak, maar de grote vraag is of het huidige waterschap deze vraag wel inhoud kan geven. En niet vanwege dat het waterschap niet deskundig zou zijn, maar meer vanwege de samenstelling van het bestuur en dat het mandaat op de genoemde onderwerpen zeer beperkt is.
En natuurlijk, prachtig als Kuks vindt dat de waterschappen duidelijk stelling moeten nemen in het maatschappelijk debat over de toekomst van ons land, maar welke stelling dan? Het belang van de boeren? Het belang van de natuur? Het belang van woningbouw? Deze discussie hoort in eerste instantie thuis op het allerhoogste politieke niveau. Daar heeft men het de afgelopen decennia lelijk laten liggen, maar dat betekent niet dat nu het waterschap aan bod is. En natuurlijk voor het waterbeheer zijn de waterschappen de ogen en de oren van de samenleving. De waterschappen zijn bij uitstek degenen die van onderop knelpunten en ideeën kunnen aandragen om het beleid op provinciaal en nationaal niveau effectief vorm te geven. Maar ik moet er niet aan denken dat de waterschappen dat in die breedheid zelf zouden moeten gaan oppakken.
En om dan ook maar tegelijk tegen een heilig huis aan te schoppen, we zouden ons zelfs kunnen afvragen of waterschappen en het functioneren ervan nog wel van deze tijd is. Zeker als het gaat om ruimtelijke ordening en klimaat heeften provinciaal bestuur veel meer mandaat en dus veel meer slagkracht. Wat mij betreft zou het waterbeheer zo overgeheveld kunnen worden naar de provincie en zouden waterschappen omgevormd kunnen worden tot uitvoeringsorganisaties die het dagelijks waterbeheer doen. De RWZI’s zouden nutsbedrijf kunnen worden. Zeker zij zouden daarmee grote stappen kunnen maken in de efficiency van de waterzuivering.
Wat bedoel ik daarmee? In de afgelopen 10 tot 20 jaar zijn de RWZI ’s zich steeds meer gaan toeleggen op terugwinning van grondstoffen(fosfaat, cellulose, biogas, etc). Maar een grote doorbaak met substantieel resultaat heb ik tot nu toe niet echt gezien, misschien met uitzondering van een aantal initiatieven, zoals Waterstromen. Het succes van een goede afzet van reststromen wordt bepaald door kwantiteit en kwaliteit.
Eind vorige eeuw werd in de autobranche de organisatie Autorecycling Nederland opgericht. Ik was daarbij betrokken. Doel was om een hoger hergebruik te realiseren bij demontage van auto’s. Voor het ophalen een paar rubber strips per bedrijf was namelijk nooit veel belangstelling vanwege de geringe baten. Maar als je als verwerkingsbedrijf bij alle autodemontagebedrijven rubber kan ophalen, wordt het ineens interessant. Ook voor het autodemontage bedrijf, sommig restafval kreeg ineens een positieve geldwaarde.
Dat kan ook zomaar voor de RWZI’s gelden. Als ze met z’n allen gaan samenwerken en op landelijk niveau collectief contracten gaan afsluiten met afnemers dan kan dat voor beide partijen interessant worden. Bijvoorbeeld voor struviet. Zeker nu de totale gevolgen van kunstmest steeds meer onder het vergrootglas komen, zou struviet een geweldige vervanger kunnen zijn.
En een centrale organisatie, zoals ARN bij de autosector heeft nog meer voordelen. Je kunt een veel directere samenwerking met partijen als Wetsus en KWR tot stand brengen, waarbij uit een deel van de opbrengsten van de restproducten onderzoek gefinancierd kan worden om nog effectiever en efficiënter te worden met de terugwinning. Je zou dan ook kunnen kijken in hoeverre je samenwerkingen zou kunnen aangaan met bedrijven, die nu hun afvalwater moeten voorzuiveren. Bij Waterstromen werd zo’n samenwerking al tot stand gebracht met een voedselproducent en een leerlooier.
En als het echt succesvol zou worden, zou het zelfs kunnen leiden tot lagere belastingen(verontreinigingsheffing). Wat mij betreft is er wel één belangrijke voorwaarde aan verbonden, namelijk dat het zuiveren van communaal afvalwater altijd een publieke aangelegenheid blijft.
Klinkt goed! Maar waarom wordt dit niet bij alle waterschappen ingevoerd? Dan ontstaan er meer mogelijkheden tegen lagere prijzen.
Afsluiten van de Nieuwe Waterweg met zeesluizen (Plan Spaargaren) zal de riviersedimentstroom naar het zuidwesten voeren. Daar is behoefte aan sediment. Het baggeren in de binnengelegen (oude) Rotterdamse havens wordt daardoor tot een minimum beperkt. Zeewaartse afhandeling van schepen (containertransferia) op de Maasvlakten maken tevens dat de Nieuwe Waterweg mag verondiepen. Binnenvaartschepen hebben immers een geringe diepgang. Bovendien wordt het rivierpeil dankzij zeesluizen meer beheersbaar.

Wil Borm
Adviesgroep Borm & Huijgens - integraal waterbeheer
Interessant artikel en mooi initiatief.. wel jammer dat er meerdere keren over waterpomp gesproken wordt terwijl het warmtepomp is.
Redactie: dank, is gecorrigeerd.
Energetisch mooi maar hoe worden de kosten binnen de perken gehouden, zodat de “gewone” burger het nog kan betalen? Hoe bedrijfszeker is de installatie en het net?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!