Waterschap Limburg: herstel van natuur grootste zorg na afkondiging code rood

Een week nadat Waterschap Limburg code rood afkondigde, houdt de droogte de provincie nog altijd in haar greep. Volgens het waterschap zijn vooral Noord- en Midden-Limburg kwetsbaar en is het herstel van de natuur en de grondwaterstand inmiddels een van de grootste zorgen.

Voor de afkondiging van code rood hanteert het waterschap verschillende criteria. Zo bedraagt het neerslagtekort in Limburg inmiddels meer dan 350 millimeter. Daarnaast is de afvoer in 80 procent of meer van de referentiebeken lager dan de basisafvoer. Ook staan 80 procent of meer van de grondwaterbollen op het niveau geel of rood, of bevindt minimaal 40 procent zich op het hoogste waarschuwingsniveau: rood.

Hoewel de droogte de hele provincie treft, zijn de zorgen niet overal even groot. "Op dit moment is het code rood voor heel Limburg. Maar, met name in Noord- en Midden-Limburg maken wij ons het meeste zorgen", zegt een woordvoerder. Door de opschaling heeft de crisisorganisatie van het waterschap de regie over de bestrijding van de droogtecrisis gekregen. Vanuit die organisatie is inmiddels een algeheel onttrekkingsverbod in heel Limburg ingevoerd.

"Vanuit de crisisorganisatie is een algeheel onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater uit beken en sloten in heel Limburg ingesteld. De crisisorganisatie kan verder maatregelen nemen en/of voorstellen die zij nodig acht om de gevolgen van de droogtecrisis te beperken." Volgens het waterschap zijn de huidige maatregelen vooralsnog voldoende. Wel wordt de situatie dagelijks beoordeeld. "Op dit moment zijn de genomen maatregelen voldoende. We bekijken van dag tot dag of er aanvullende maatregelen nodig zijn. Daarbij is onder meer van belang of er neerslag valt en hoeveel verdamping er optreedt."

Dode vissen en blauwalg
De droogte laat inmiddels ook duidelijke sporen na in de natuur. Exacte cijfers over de schade heeft het waterschap nog niet, maar de eerste signalen stapelen zich op. "We hebben geen exacte aantallen op dit moment. Er zijn wel meerdere meldingen van drooggevallen beken, dode vissen en blauwalg. Dan denken we aan tientallen. Van botulisme is nog geen sprake, maar er lopen wel onderzoeken naar mogelijke gevallen."

Ondanks het ingrijpende onttrekkingsverbod ervaart het waterschap vooralsnog weinig weerstand vanuit de landbouw en industrie. "Over het algemeen wordt het onttrekkingsverbod oppervlaktewater goed nageleefd en is er begrip voor de genomen maatregel. We hebben enkele reacties gekregen, waarbij wij proberen zoveel als mogelijk te luisteren of naar een mogelijke oplossing te zoeken", aldus een woordvoerder.

Vijf jaar na de overstromingen van de zomer van 2021 heeft Limburg nu te maken met het tegenovergestelde extreme weerbeeld. "De uitzonderlijke droogte van deze zomer laat zien hoe kwetsbaar ons watersysteem kan zijn. Bij de aanpak van beken en stroomgebieden gaan maatregelen tegen wateroverlast en voor water langer vasthouden hand in hand."

Verhoogd grondwaterpeil
De huidige maatregelen zijn volgens het waterschap vooral bedoeld om de acute gevolgen van de droogte te beperken. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een structurele aanpak. "De maatregelen die we nu nemen zijn kortetermijnmaatregelen. Binnen het convenant voldoende zoetwater, dat 47 Limburgse partijen eerder dit jaar ondertekenden, wordt gewerkt aan een langetermijnaanpak richting 2050 met twee belangrijke doelen: het grondwaterpeil met 10 tot 50 centimeter verhogen waar dat mogelijk is en 20 procent waterbesparing."

Voor aanvullende maatregelen, zoals beperkingen op grondwateronttrekkingen, noemt het waterschap geen vaste grens. "We bekijken de situatie van dag tot dag. Daarbij is onder meer van belang of er neerslag valt en hoeveel verdamping er optreedt. We kunnen geen harde grens aangeven wanneer we zulke besluiten nemen. Als er aanvullende maatregelen nodig zijn, communiceren wij die direct in onze liveblog."

De grootste zorg van het waterschap ligt inmiddels niet alleen bij de huidige droogte, maar ook bij het herstel dat daarna moet volgen. "Een van onze grootste zorgen is de mate van herstel van de natuur (en de grondwaterstand). Dat moet in de ‘natte’ periode gebeuren, maar het is ongewis of dan voldoende neerslag valt."