De Houtribdijk is na een ingrijpende versterkingsoperatie opgewassen tegen een uitzonderlijk zware storm. De dijk tussen Lelystad en Enkhuizen heeft een nieuwe steenlaag en brede zandoevers gekregen. Rijkswaterstaat spreekt van een wereldprimeur met zand. Ook is het natte natuurgebied Trintelzand aangelegd.

De Houtribdijk is de 26 kilometer lange dam tussen het IJsselmeer en Markermeer, waarover auto’s tussen Enkhuizen en Lelystad rijden. De waterkering is de afgelopen drie jaar versterkt. Het is een van de eerste grote projecten van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) dat is afgerond. 

De dijk kan nu stormen aan die gemiddeld eens in de tienduizend jaar voorkomen en voldoet zo aan de nieuwe veiligheidsnorm in de Waterwet. Hiermee zijn de omwonenden van het IJsselmeergebied beschermd tegen hoogwater.

Meer dan alleen bescherming
Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat verrichtte gisteren de officiële opleveringshandeling. Op een stukje strand bij Trintelhaven onthulde zij een bord met een toelichting op het project. De Houtribdijk kan er volgens haar na de opknapbeurt weer decennia tegenaan. “De dijk biedt niet alleen bescherming tegen de weersextremen waar we meer mee te maken krijgen. Ook is er natuur bijgekomen ter grootte van ruim negenhonderd voetbalvelden en is er meer plek voor recreatie, zoals een nieuw watersportstrand bij Lelystad.”

Volgens Erik Wagener, directeur van het Hoogwaterbeschermingsprogramma, is er veel tijd en energie gestoken in de planuitwerking met belanghebbenden. Dat heeft een duidelijke meerwaarde gehad. “Door de handen ineen te slaan zijn we gekomen tot een veilige dijk met ruimte voor natuur, recreatie en beleving van het water. We hebben deze aanpak dan ook meegenomen en toegepast bij andere HWBP-projecten, zoals Meanderende Maas en Grebbedijk.”

Op twee manieren versterkt
De Houtribdijk is op twee verschillende manieren aangepakt. Langs het tien kilometer lange stuk tussen Enkhuizen en Trintelhaven waar het water relatief ondiep is, zijn zandige oevers aangelegd. Dat was bij de rest van de dijk niet mogelijk; hier is gebruikgemaakt van breuksteen en gietasfalt.

De werkzaamheden zijn uitgevoerd door de Combinatie Houtribdijk, een samenwerkingsverband van de aannemers Boskalis en Van Oord. Rijkswaterstaat meldt dat ondanks de coronatijd het project op tijd en binnen budget is afgerond.

Wereldprimeur met zand
In verband met de zandige oplossing aan de kant van Enkhuizen spreekt Rijkswaterstaat over een wereldprimeur. Voor het eerst zijn brede zandoevers toegepast in een zoetwatergebied zonder eb en vloed. Hiervoor is 10 miljoen kubieke meter zand gebruikt. Deze hoeveelheid wordt normaal gesproken in een jaar toegevoegd langs de hele Nederlandse kust. Het zand is in enkele maanden tijd opgespoten uit het Markermeer en daarna als enorme zandpakketten tegen de dijk gelegd.

Volgens Rijkswaterstaat biedt deze vorm van bouwen met de natuur verschillende voordelen. Het aanleggen van zandoevers is milieuvriendelijker en goedkoper dan traditionele oplossingen. Ook zorgt dit voor een betere waterkwaliteit en meer biodiversiteit.

De methode is eerst vier jaar lang getest in een proefvak bij Trintelhaven. De zandige oever bleef tijdens de pilotperiode goed liggen ondanks soms zware stormomstandigheden met hoge golven. Dat gaf het vertrouwen om ermee door te gaan. Bij de aanleg van de oevers waren er wel een aantal keer zandverstuivingen waardoor de dijk moest worden afgesloten voor het verkeer. Om dit probleem te verhelpen, is er tussen juni en september 2019 een dekkende grondlaag plus een nieuw grasmengsel aangebracht.

Tijdens het Waterinnovatiefestival van de Unie van Waterschappen in december kreeg de zandmethode bij de Houtribdijk de publieksprijs. Rijkswaterstaat en TU Delft onderzoeken de komende jaren hoe de oevers zich ontwikkelen. De opgedane kennis kan dan nationaal en internationaal breder worden toegepast. Bij een aantal andere projecten is de kennis al gebruikt, zoals de dimensionering van de zandige buitenranden van de Marker Wadden en de versterking van de Markermeerdijken tussen Hoorn en Edam.

Nieuwe steenlaag
Voor de Houtribdijk aan de kant van Lelystad is een veelbeproefde techniek toegepast. Hier heeft de dijk een nieuwe, zeer sterke steenlaag gekregen. Deze bestaat uit 1,2 miljoen ton breuksteen en 100 duizend ton gietasfalt.

De kering is hier nu zo sterk dat golven bij een superstorm zonder probleem over de dijk kunnen slaan, aldus Rijkswaterstaat. Er is duurzaam en circulair gewerkt. De oude stenen die al op de dijk lagen, zijn zorgvuldig gekeurd en waar mogelijk hergebruikt.

Nat natuurgebied
Het overtollige slib dat vrijkwam bij de zandwinning voor de oevers, is gebruikt om bij Enkhuizen het natte natuurgebied Trintelzand te maken. Dit is vijfhonderd hectare groot en vormt een onderdeel van Nationaal Park Nieuw Land. Het gebied bestaat uit lange, gekromde dammen met daartussen zandplaten, ondieptes en moerasgebieden.

Hierdoor ontstaat onder water een nieuw leef- en paaigebied voor vissen en andere waterdieren. Boven water is Trintelzand een nieuwe, voedselrijke foerageerplek voor vogels in het IJsselmeergebied. Zo is er al een flamingo gesignaleerd.

Aanvulling 23-6 om 15.00 uur: link naar spreektekst van minister toegevoegd.



MEER INFORMATIE
Rijkswaterstaat over afronding van project
Projectsite versterking Houtribdijk
Spreektekst van minister voor oplevering
H2O-bericht: Zandoevers langs helft dijk
H2O-interview: Erik Wagener over HWBP-projecten in coronatijd
H2O-bericht: publieksprijs voor zandoplossing Houtribdijk

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Het is mijn ervaring dat als je de dikke stengels onder een knoop op zeg 30 cm hoogte afknipt, de stengel opvult met paar procentige glyfosaat, alles in de directe omgeving aan plant mee gaat. Je dood dan via de wortel ipv het blad en er naast spuiten...
Heet water, electrocutie, afdekken, allemaal leuk, maar beperkt effectief en mega duur.
Over zulke grote hoeveelheden gif hebben we het nou ook weer niet......
De zeespiegelstijging is onder de 20 cm per eeuw.
Er is geen reden aan te nemen dat hier een versnelling in gaande is. Artikel lijkt iets verergering te suggereren. Dat lijkt dan dus niet zo.
Oprukkend zout blijft daarmee een belangrijk aandachtspunt, geen reden tot paniek.
Dries Buitenwerf Eindelijk, het d-woord viel
Watertekort: In Nederland is het de gewoonte om water altijd vanaf oppervlakte te infiltreren in de bodem, nu weten we als we altijd een richting door een filter gaan dat dit filter dichtslaat en we steeds minder water via deze route naar het diepere grondwater zullen stromen. Als we willen voorkomen dat het diepere zoete grondwater vervolgens door zeewater wordt aangevuld zullen we dus in Oost Nederland het grondwater van onderaf moeten aanvullen cq ipv 100 m boven afpomphoogte infiltreren op 100 m onder afpomp hoogte in moeten pompen. Water dat onder druk op deze diepte (boven het zoute grondwater) wordt toegevoerd zal geen verstopping creëren en zout water wegdrukken. De weg naar boven gaat heel traag omdat het water afhankelijk van de soortelijke massa verschillen meest horizontaal zal bewegen. Als er vervolgens 100 m hoger water wordt opgepompt, zal er minder zeewater naar binnen worden getrokken.
STELLING: We zijn veel te laat, lopen achter de feiten aan en de klimaatverandering komt echt op stoom. Waar halen we de mankracht vandaan om er wat aan te doen? Op naar Duitsland.
In een interessant artikel in The Guardian wordt het succes gedeeld van onder andere De Grensmaas:
https://www.theguardian.com/environment/2022/sep/20/dutch-rewilding-project-turns-back-the-clock-500-years-aoe
Wat opvalt is de lange termijn waarin dat project zich afspeelt: de planfase begon in 1990.
Nu zijn de grenzen van ons watersysteem bereikt. Maar niet alleen van het water systeem: de biodiversiteit staat onder druk, overal speelt milieuvervuiling: in de lucht, de bodem, het water en de het diepere grondwater. Er zit een grote energietransitie aan te komen en er wordt geroepen om een systeemverandering (het werkelijke probleem is onze engineerings-maatschappij). Daarnaast staan alle sectoren te spingen om mensen: de grenzen zijn bereik van wat in Nederland uitgevoerd kan worden.
Op de achtergrond speelt de exponentiele ontwikkeling van de klimaat verandering: hitte, droogte, extreme neerslag, stormen en extreem weer: ze worden heftiger, talrijker en duren langer. Zo komt ook onze voedselvoorziening (en die van de gehele wereld) onder druk.
Een hybride giga crisis dreigt: alles klapt in een keer om. Zoals een helder meertje in een keer troebel wordt, a la migraine aanval. https://www.delta.tudelft.nl/article/spinoza-winnaars-gaan-migraine-te-lijf
We wisten in 1972 - met het uitkomen van het rapport: Grenzen aan de Groei (MIT - Club van Rome) - dat het deze kant uit zou gaan. We zitten precies op het voorspelde scenario.
Dat betekent voor ons Deltalandje: houd sterk rekening met plan D.
Zowel voor mitigatie (bovenstrooms investeren en voorkomen) als voor de meerslaagse veiligheid liggen veel van de toekomst scenario's buiten Nederland... in Duitsland. Daar ligt een deel van onze onvoorkoombare toekomst.
Nederland kan geen zeespiegelstijging voorblijven. De Waddenzee verdrinkt bij meer dan 3mm/jr. Hoe graag we dat ook zouden willen. Dat beeld moet nu eens duidelijk worden. We zijn kwetsbaar, we blijven kwetsbaar en we worden steeds kwetsbaarder. En we hebben niet de menskracht om te 'dweilen'.
Dat betekent bv: stop de Zuid-plaspolder. Het geeft een compleet verkeerd beeld en een vals signaal van veiligheid.
https://www.waterforum.net/geen-land-ter-wereld-zou-onder-9-meter-nap-bouwen/
Voorkomen is beter dan niet te genezen: maar we zijn 50 jaar te laat om klimaatverandering te voorkomen. De klimaatverandering is een feit. Multi-stress de norm. Het gaat nu voor NEDERland om de vraag waarop we inzetten voor 2100: Ik stel: op naar hoger Nederland en richting Duitsland.
Plaatje: Eindhoven was vroeger een bloeiende badplaats - toneelstuk uit 1982 - toen was het gevoel van urgentie veel hoger dan nu.
https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Eindhoven_was_vroeger_een_bloeiende_badplaats_-_Zuidelijk_Toneel_Globe_-_1982-02-06
Dit artikel presenteert resultaten gebaseerd op onderzoek dat van den Akker ruim vijf jaar geleden heeft gepubliceerd in Stromingen. Op zijn methodiek is destijds van diverse kanten inhoudelijke kritiek geleverd (Olsthoorn, 2014a,b,c; Leenen, 2014). Hieraan gaat hij nu volledig voorbij. Ook negeert hij dat zijn aanpak fysisch-wiskundig gezien aantoonbaar onjuist is (Zaadnoordijk, 2017) en ontkent hij het inzicht van de NHV-werkgroep Achtergrondverlaging (van Bakel e.a., 2017).

- Bakel, J. van, E. Querner, G. Rot, G. Schouten, N. Straathof, W. Vaarkamp, J.P. Witte, W.J. Zaadnoordijk (2017) Zicht op Achtergrondverlaging, rapport van de Werkgroep Achtergrondverlaging van de Nederlandse Hydrologische Vereniging, Wageningen, mei 2017.
- Leenen, H. (2014) Reactie op artikel "Tussen Theis en Hantush"van Cees van den Akker, Stromingen, 20, nummer 3, p.65-69.
- Olsthoorn, T. (2014a) De dynamica van de verlaging van Terwisscha of in vergelijkbare situaties, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p15-33.
- Olsthoorn, T. (2014b) Tussen De Glee en Dupuit, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p35-55.
- Olsthoorn, T. (2014c) De fysische onderbouwing van de overdrachtsfactor nader bekeken, Stromingen, 20, nummer 3, p.11-25
- Zaadnoordijk, W.J. (2017) Kanttekeningen bij gebruik van differentiaalvergelijking van v/d Akker, notitie 7 maart 2017, beschikbaar op: http://www.debakelsestroom.nl/kennisbank/attachment/memobijdiffvergvdakker_v4_opm-jvb-20-maart-2017/.

Willem Jan Zaadnoordijk, Flip Witte en Jan van Bakel

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!