In de zoektocht naar alternatieven voor demontabele keringen is Waterschap Limburg uitgekomen bij de glazen waterkering. Het idee is niet nieuw, de toepassing wel. In de Deltagoot van onderzoeksinstituut Deltares wordt de kering getest. Als deze de proeven doorstaat, wordt de glazen dijkversterking in Neer geplaatst over een lengte van in totaal zo’n 80 meter.

Het waterschap trekt in het project samen op met de aannemerscombinatie Van den Herik/Strukton, die de kering heeft ontworpen en gaat plaatsen. De partijen gaven donderdag een toelichting bij Deltares, waar de kering in de Deltagoot al de eerste testen heeft doorstaan.

Guido Toirkens 180 vk vrij Guido ToirkensGuido Toirkens van Waterschap Limburg legde uit waarom er is gekozen voor de glazen kering. Het waterschap wil af van de demontabele keringen, die bij hoog water in korte tijd moeten worden opgebouwd. Risicovol (‘je moet op tijd zijn’) en bewerkelijk, aldus Toirkens. “Ze moeten binnen 48 uur worden geplaatst. Die opbouw is een enorme logistieke operatie en dat kunnen we niet volhouden. Daarom is het besluit genomen: we willen geen uitbreiding van demontabele schotten. En daar waar mogelijk gaan we ze saneren.”

Goede ruimtelijk inpassing
Dat besluit had als consequentie dat het waterschap op zoek moest naar alternatieve keringen. De vraag daarbij was: hoe gaan we dijken versterken met aandacht voor een goede ruimtelijke inpassing?

In Neer roerden de dorpsbewoners zich, toen de optie van een demontabele kering door het waterschapsbesluit verviel. De verhoging van de keermuur met 70 centimeter, zoals voorgeschreven in het hoogwaterbeschermingsprogramma Maaswerken van Rijkswaterstaat, mocht niet ten koste gaan van het zicht op de rivier, zo maakte de gemeenschap duidelijk, zelfs tijdens het carnaval.

Een kwestie die op meer plaatsen speelt in Limburg, omdat op tal van plekken bebouwing kort op de rivier staat, zo legde Toirkens uit. “En als je dat zicht op de Maas en tegelijk de verbinding met de rivier wilt behouden, dan moet je naar een ander systeem.”

'We hebben in Nederland niet het recht op uitzicht,
maar in Neer zouden bewoners achter een muur terechtkomen'

Er werden meerdere opties bekeken, zoals de flexibele kering die bij hoog water omhoogkomt, maar deze waren ‘te duur of niet bewezen’, aldus Toirkens. Zo kwam het waterschap uit bij de glazen kering, hoewel deze ook duurder is dan een conventionele dijkversterking. Toirkens: “We hebben in Nederland niet het recht op uitzicht, maar in Neer zouden bewoners achter een muur terechtkomen. Daarom hebben we besloten tot het plaatsen van een glazen kering.”

Eisen
De combinatie Van den Herik/Strukton vof kreeg de opdracht om de kering te ontwerpen en te realiseren. De eisen die het waterschap daarbij stelde: de kering moet worden getest in de Deltagoot, er moet een positief advies komen van het Expertise Netwerk Waterveiligheid (ENW) en de kering moet voldoen aan de eisen van de welstandcommissie.

Het concept van de glazen kering is niet nieuw. Twintig jaar geleden kwam de doorzichtige kering ook al in beeld, maar toen durfde waterschap Rivierenland het uiteindelijk niet aan, vertelde Jan Huijbers van Van den Herik. “Nu wordt het wel omarmd. Een memorabel moment.”

Opstelling in de Deltagoot Mark Klein Breteler van Deltares legt de proef met de glazen waterkering uit

De test in de Deltagoot is bepalend voor het project. Mark Klein Breteler van Deltares legde de opzet van de proef uit. In de goot wordt een glazen paneel op ware grootte getest. Het glas bestaat uit vijf lagen glas met daartussen een folie. Glasleverancier Scheuten gaf desgevraagd aan dat er geen speciaal glas is ontwikkeld voor de kering, wel is deze voorzien van waterbestendig folie van 1,5 mm dik.

Hufterproof
En ook is er een anti-grafitti coating aangebracht, hoewel het de vraag is of deze maatregel volstaat om de kering ‘hufterproof’ te maken. De glazen kering is ontwikkeld om opzwepend water te weerstaan, maar is ze ook bestand tegen vandalisme, zoals een bewerking met een tikhamer, zo werd gevraagd tijdens de toelichting op de proef in de Deltagoot. Het antwoord was ‘nee’. Maar Waterschap Limburg verwacht deze problemen niet in Neer, omdat de kering dicht op de bebouwing staat en daardoor moeilijk toegankelijk voor mensen met kwade bedoelingen.

In de goot moet de kering in meerdere testen golven weerstaan met oplopende sterkte. Om te bepalen of de wand ook bestand is tegen ronddrijvend materiaal en vuil, wordt in de goot een proef uitgevoerd met een boomstam van 6 meter lang en 800 kg zwaar, die tegen de kering botst. De weerstand van de kering wordt gemeten met behulp van draden, lasers en camera’s. 

De boomstam botst tegen de glazen kering. Tijdens de demonstratie werd de wand belast met watergolven van 0,5 meter hoogte en botste de boomstam met een snelheid van 2 meter per seconde.

Langzaam afpellen
De belasting van de glazen kering wordt in de proef opgevoerd. Klein Breteler: “Uiteindelijk willen we ‘m kapot hebben.” Als de kering onder de golfbelasting en de impact van de botsende boomstam niet bezwijkt, gaan de onderzoekers een van de vijf lagen glas kapot maken, andere volgen, net zo lang tot de kering het begeeft. “We gaan ‘m langzaam afpellen. En zelfs als al het glas stuk is, willen we zien of de kering door het folie nog het water keert.”

Het paneel dat wordt getest is even groot als de panelen die worden geplaatst in de kering in Neer. Dat zijn er in totaal 32, die over een totale lengte van 80 meter worden geplaatst. Het is de bedoeling dat de glazen kering in het najaar van 2020 staat.

Het glas staat in stijlen, waarin het kan bewegen. Dat blijkt al in de proeven, aldus Klein Breteler. Het glas buigt onder de kracht van de boomstam, maar er zit ook beweging in de sponning. “Sterkte en stijfheid is heel belangrijk, maar er moet ook speling inzitten”, aldus de onderzoeker.

Andere taludomstandigheden
De test in de Deltagoot wordt gehouden onder verantwoordelijkheid van de aannemerscombinatie. Als de proef klaar is, gaat Deltares op verzoek van het Waterschap Limburg aansluitend de glazen kering in andere taludomstandigheden testen. Het waterschap wil zo bepalen of de kering ook kan worden geplaatst op locaties in Arcen en Well, aldus Toirkens. “Dan hebben we het over andere hoogtes, tot wel 1,5 meter.”

De kennis die het waterschap vergaart over de glazen kering kan worden gebruikt in toekomstige projecten, ook buiten Limburg, vertelde Toirkens. “Dit project is een grote sprong voorwaarts voor een bredere toepassing.”

Update: 3 lagen glas gewijzigd in 5 lagen. De kering is 6,5 centimeter dik.

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

@Hetty AdamsHetty, ik ben het niet met je oneens dat de voorgestelde ingrepen waarschijnlijk zinvol zijn, en waarschijnlijk "no regret". En een fijn klusje voor vrijwilligers om sleuven door het bos te trekken met aan de zijkant een mini-dijkje. Mijn vraag betreft vooral de opzet van het onderzoek. Want als er "bijna nooit" een hoosbui valt, dan voegt zo'n minidijkje ook bijna nooit iets toe. Bij goed onderzoek hoort ook een discussie over de conclusies en aanbevelingen. Anders gaan allerlei clubjes straks "sleuven trekken". Een kans op een hoosbui op een perceel kleiner dan bijv. 5% betekent een kans van 1x in de twintig jaar. Met een spreiding tussen 1 jaar en 80 jaar. Of zoiets. En daarvoor ga je het oude oppervlak van de Veluwe over een grote oppervlakte verstoren?
@Hans Middendorp AWPHans, het water van kleinere buien wordt dan ook vast gehouden. Ik vind dit een mooie ingreep, die meteen ook mogelijkheden biedt om de kleine waterkringloop te herstellen. Mits dat er naast de slootjes meerjarig oogstbaar/eetbaar groen wordt geplaatst, dat helpt dan weer met verdamping waardoor de temperatuur daalt juist door de verdamping. De regentrigger bij herstel van de kleine waterkringloop, waardoor die buien zich niet meer samenpakken maar gelijkmatig verdeelt uitregenen ook achter de veluwe op de hoge zandgronden. Oogstbaar is b.v. voederbomen als veevoer.
Mooie studie en uitkomsten die goed passen met wat je zou verwachten. Maar... er is gerekend met hoosbuien van 60 mm in één uur. Dan snap ik dat afstroming over het oppervlak plaats vindt. Maar negentig procent van de buien is minder dan 10 of 20 mm en dan is er gewoon inzijging van hemelwater in de bodem en helemaal geen oppervlakkige afstroming. Hoosbuien komen weliswaar steeds vaker voor, maar zijn toch vooral zeer plaatselijk. Het kan dus jaren duren voor een bepaald perceel door een hoosbui wordt getroffen. Toch?
Bedankt voor deze aanvullende opinie op ons artikel. Wij hebben als auteurs vanuit TAUW en HDSR uw opinie met interesse gelezen en willen graag een reactie geven.
De aanleiding van het onderzoek waren klachten die HDSR ontving van omwonenden over overstortlocaties. Naast een feitelijke weergave van de situatie van de watergang en de ecologische toestand, was de beleefwaarde van omwonenden een belangrijke component in het onderzoek. We hebben er voor gekozen het onderzoek en artikel verder neutraal te houden en onze mening als onderzoekers en initiator van het onderzoek buiten beschouwing te laten.
Natuurlijk zijn wij het met u eens dat doekjes en vuil in het water onwenselijk zijn. In het uitgebreidere online artikel gaan we wel in op de nodige verbeterpunten om effecten die nu buiten het onderzoek zijn gevallen, beter in beeld te krijgen. Daaronder benoemen wij ook een manier om de hoeveelheid doekjes en vuil in het water beter te monitoren.
Uw grootste zorg over dat we geen heftige zomerse onweersbui in het onderzoek meenemen, erkennen wij. De zomer van 2021 was niet extreem warm, waardoor de zuurstofloosheid na een overstort niet direct heeft geleid tot vissterfte. Hierdoor lijkt het alsof het effect beperkt is. Maar we zien wel dat overstorten gedurende de zomer tot zuurstofarme condities leiden. Dit is ecologisch gezien zeer onwenselijk.
Dat dit niet direct naar voren komt in de titel, is een keuze. Daarin is de aanleiding van het onderzoek als uitgangspunt genomen, wat heeft geleid tot een onverwacht inzicht: namelijk dat omwonenden van de onderzochte locaties over het algemeen beperkt hinder ondervinden van overstorten. Dit betekent dus niet dat er geen effect is.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!