De zeespiegel stijgt sneller dan de zeebodem van getijdenbekkens voor de Duitse kust, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek van het Helmholtz-Zentrum Hereon. Waar de kustbaaien voorheen nog met de zeespiegel meegroeiden, blijkt dit aanpassingsvermogen in recente jaren ‘aanzienlijk afgenomen’. De oorzaak is nog onbekend. Consequentie van de bevinding is volgens het onderzoeksinstituut dat ‘maatregelen op het gebied van kustbescherming en klimaatadaptatie aanzienlijk uitgebreider en ambitieuzer moeten zijn’.
De getijdenbekkens vervullen een belangrijke functie door het Duitse vasteland te beschermen tegen overstromingen. Het vermogen om deze rol te (blijven) vervullen is sterk afhankelijk van de hoogteligging van deze bekkens, die bepaald wordt door de hoeveelheid aangevoerd sediment. De bekkens vullen zich bij vloed en lopen bij eb weer leeg. Door (onder andere) deze getijdenbewegingen wordt sediment afgezet, waardoor de zeebodem stijgt.
Onderzoekers van Hereon, een instituut dat Duitse politieke, economische en maatschappelijke instellingen ondersteunt en zich richt op ‘het behoud van een leefbare wereld’, analyseerden bathymetrische data (metingen van de topografische hoogte van de zeebodem) van getijdebekkens in de Duitse Bocht over de afgelopen 25 jaar. De meeste bekkens, blijkt daaruit, bevatten niet langer voldoende sediment om de stijgende waterstand te compenseren. Slechts 9 van de 24 onderzochte bekkens blijken zodanig in hoogte te zijn gestegen dat sedimentatie de relatieve zeespiegelstijging over de periode van 1998 tot 2022 overtrof. Over het afgelopen decennium ligt dit aantal nog lager, op slechts 4 bekkens.
Completer en zorgwekkender beeld
De hoogtegroei van de bekkens blijkt in het verleden onjuist te zijn ingeschat. Kleinschalige waterlichamen zoals kreken en geulen zijn voorheen onvoldoende geregistreerd, wat in eerdere studies geleid heeft tot statistisch significante vertekeningen in de trend van de gemiddelde hoogte. Sedimentatie in de getijdenzone werd vaak overschat, terwijl erosie in diepere gebieden juist werd onderschat.
De onderzoekers schoonden de datasets daarom op en corrigeerden eerdere schattingen. Het resultaat hiervan schetst volgens Hereon een ‘veel duidelijker en zorgwekkender beeld dan voorheen in de wetenschap werd aangenomen’, en impliceert ‘dat huidige en toekomstige maatregelen op het gebied van kustbescherming en klimaatadaptatie aanzienlijk uitgebreider en ambitieuzer moeten zijn’.
De onderzoekers willen nu uitzoeken waaróm de sedimentatie in het gebied is afgenomen. Verschillende factoren kunnen hier volgens hen een rol in spelen, zoals een versnelde zeespiegelstijging, verstoringen van het ecosysteem, verminderde sedimentaanvoer vanuit rivieren en antropogene invloeden zoals de aanleg van havens.
LEES OOK
H2O Actueel: Delta’s compenseren effecten afdamming. Maar hoe lang?
H2O Opinie: 'Slib en zoet water naar de Waddenzee voor behoud van de Wadden in de Nederlandse delta'
H2O Premium: Katja Philippart (NIOZ): ‘Gun de Waddenzee haar deel van het zoete water’
