De biologische waterkwaliteit in slootjes krijgt het voorlopige rapportcijfer van 6,1 na het onderzoek dat kinderen en andere vrijwilligers hebben uitgevoerd tijdens de Slootjesdagen. Dit cijfer is beduidend lager dan het definitieve cijfer van 6,9 in 2018. De droge zomer van afgelopen jaar en een aantal extreme regenbuien hebben mogelijk een flinke impact op het waterleven gehad.

Duizenden kinderen, familieleden en andere belangstellenden deden tijdens de Slootjesdagen rond het weekend van 14 tot en met 16 juni mee aan het nationale slootjesonderzoek. Zij telden waterdiertjes en voerden helderheidsproefjes uit op zo’n honderdvijftig plekken in het hele land. Het door IVN Natuureducatie en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) georganiseerde onderzoek vond voor de tweede keer plaats.

Froukje Rienks vk 180 Froukje RienksHet voorlopige cijfer voor de biologische waterkwaliteit in de slootjes is 6,1. Een jaar geleden scoorden de slootjes gemiddeld nog een 6,9. Froukje Rienks, hoofd wetenschapscommunicatie van NIOO-KNAW, vindt het verrassend dat het cijfer ditmaal zoveel lager uitvalt. “Wij hadden dit niet direct verwacht. Want de 6,9 van 2018 vinden we voor een gemiddelde ook niet erg hoog, omdat over het algemeen de mooie slootjes voor het onderzoek worden uitgekozen. Kinderen kunnen daar meer zien.”

Veel gelijktijdige waarnemingen
Rienks wil hieraan echter geen verreikende conclusies verbinden. “Het is nu nog niet vast te stellen of het om een toevallige schommeling of een echte trend gaat. Daarvoor moeten we over meer jaren onderzoek doen.” Zij wijst nog op een ander aspect. “Het is heel mooi dat we het ‘citizen science’ project in het kader van de Slootjesdagen van IVN kunnen organiseren. Dat levert veel interessante gelijktijdige waarnemingen door het hele land op. Maar een deel van de locaties is anders dan vorig jaar, dus is enige voorzichtigheid geboden.”

In 2018 was het voorlopige cijfer 6,3 en werd toen uiteindelijk naar boven bijgesteld naar definitief 6,9. Een dergelijke aanpassing valt deze keer niet te verwachten, vertelt Rienks. "Het voorlopige cijfer in 2018 is meteen na de Slootjesdagen gepubliceerd en was gebaseerd op een nog onvolledige set van registraties op de site waterdiertjes.nl. Dit jaar hebben we een week gewacht, zodat we konden gebruikmaken van een vrijwel volledige set van waarnemingen bij nagenoeg alle locaties. De 6,1 zal dus ongeveer zo blijven.”

 'De droogte heeft waarschijnlijk een behoorlijke impact op het waterleven gehad'

In het najaar zijn de definitieve resultaten bekend. Eerst doet NIOO-KNAW samen met vrijwilligers van IVN een vervolgonderzoek in een aantal sloten. “Gedurende de zomermaanden worden de lichtinval en temperatuur in het water gemeten met behulp van loggers. De gegevens hierover worden gekoppeld aan waarnemingen van waterdieren en -planten en de helderheid. Zo krijgen we extra informatie voor het onderzoek.”

Invloed van extreem weer
Als de biologische waterkwaliteit in slootjes inderdaad afneemt, wat zouden daarvoor verklaringen kunnen zijn? Rienks wijst op bekende langjarige factoren als vervuiling, verstoring en eutrofiëring; een teveel aan voedingsstoffen. Ook extreem weer heeft invloed. “In de zomer van 2018 stonden verschillende slootjes droog of bijna droog. Dat heeft waarschijnlijk een behoorlijke impact op het waterleven gehad. Hetzelfde geldt voor extreme regenbuien waarvan er dit voorjaar enkele zijn geweest. Bij zo’n bui spoelen voedingsstoffen van het land en ook veel stof en vuil. Daardoor wordt bijvoorbeeld de helderheid van sloten minder of de vervuiling groter.”

Bij het kantoor van NIOO-KNAW in Wageningen was er ook een meetlocatie. Hier was het cijfer voor de waterkwaliteit eveneens lager dan een jaar geleden. Rienks: “We misten een aantal groepen van waterdieren die er toen wel waren. Het is opvallend dat er geen kokerjuffers, waterkevers en haften en maar één libelle zijn geregistreerd.”

Het bootsmannetje is het diertje dat de deelnemers aan het slootjesonderzoek het meest telden (944), gevolgd door de watermijt (824). Op de derde plaats in de voorlopige uitslag staat de poelslak. “Dat is een veger teken dan de cijfers van de eerste twee diertjes”, besluit Rienks. “De poelslak hoort bij troebeler water.”


MEER INFORMATIE
NIOO-KNAW over voorlopig cijfer
Bericht bij start slootjesonderzoek

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Het belangrijkste staat onderaan: toestaan van kunstmestvervangers op basis van dierlijke mest. De milieu-impact kan nauwelijks worden overschat: er is minder kunstmest nodig (veel energie nodig, dus veel CO2) en via de erts komen er sporen van giftige zware metalen mee in de bodem. En er ontstaat een toepassing voor eindproducten van mestverwerking. Zo kun je regionaal de kringloop beter sluiten.
Er moet veel gebeuren, niet alleen grenzen markeren, maar actief het waterbeheer in het buitengebied naar de nieuwe inzichten herstellen. Daarbij moet ieder waterschap ruimte vrijhouden om initatieven vanuit het veld actief op te pakken en niet in een stilzwijgende welwillendheid laten sneuvelen.
Waarom niet een waterfabriek bouwen van zout naar zoet, zo een als in Israël gr marco
Weten waterschappen wel waar hun grenzen zijn?
De legger is het kroonjuweel van het waterschap. Zoals een gemeente de bebouwde kom markeert met een bord, zo staan de waterschapsgrenzen beschreven in de legger. Dit is niet een eenvoudige grens met het buur-waterschap, maar een complex stelsel van waterstaatswerken met de bijbehodende invloedszoneringen. Alleen binnen die zoneringen heeft het (klassieke) waterschap zeggenschap (klassiek: gericht op waterbeheer (watergangen) en waterveiligheid (dijken) ex waterzuivering).
Alles begint en houdt op bij de invloedszones - de grenzen - van het waterschap. En laat het nou toch heel eenvoudig zijn die grenzen kleiner te maken (dus de invloedszones in nieuwe leggers te verkleinen) maar zo goed als onmogelijk om deze weer groter te maken. Het ene is n weggevertje en het andere is landje pik - dus betalen.
Dus voor een strategische herorientatie van de waterschappen is een strategische herwaardering van het kroonjuweel - de waterschapslegger en het gehele bijbehorende invloeds-spel van essentieel belang.
De waterschappen zijn de afgelopen jaren ver in de marge gedrukt want invloedszones met gemeenten, het rijk en andere belanghebbenden zijn aan het verschuiven. (En waar is de wet PUBERR gebleven?)
Dus eerst herwaarderen van waterschapsgrenzen, dan weten waar de grenzen zijn en vervolgens deze met een (dijk)leger gaan verdedigen ! ;-)
https://sjfsupport.com/mmi.html
Zijn waterschappen nog wel van deze tijd?
Interessant artikel van Stephan Kuks over de toekomst van de waterschappen. Zelf vraag ik mij af of de waterschappen wel in staat zijn om antwoord te geven op de grote maatschappelijke vragen, die ook hij noemt. Hij zegt: "Nu wordt het tijd dat waterschappen duidelijk maken dat er vanuit water en bodem grenzen zijn, en dat de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van Nederland hierop moeten worden aangepast.” Dat lijkt op het oog een logische uitspraak, maar de grote vraag is of het huidige waterschap deze vraag wel inhoud kan geven. En niet vanwege dat het waterschap niet deskundig zou zijn, maar meer vanwege de samenstelling van het bestuur en dat het mandaat op de genoemde onderwerpen zeer beperkt is.
En natuurlijk, prachtig als Kuks vindt dat de waterschappen duidelijk stelling moeten nemen in het maatschappelijk debat over de toekomst van ons land, maar welke stelling dan? Het belang van de boeren? Het belang van de natuur? Het belang van woningbouw? Deze discussie hoort in eerste instantie thuis op het allerhoogste politieke niveau. Daar heeft men het de afgelopen decennia lelijk laten liggen, maar dat betekent niet dat nu het waterschap aan bod is. En natuurlijk voor het waterbeheer zijn de waterschappen de ogen en de oren van de samenleving. De waterschappen zijn bij uitstek degenen die van onderop knelpunten en ideeën kunnen aandragen om het beleid op provinciaal en nationaal niveau effectief vorm te geven. Maar ik moet er niet aan denken dat de waterschappen dat in die breedheid zelf zouden moeten gaan oppakken.
En om dan ook maar tegelijk tegen een heilig huis aan te schoppen, we zouden ons zelfs kunnen afvragen of waterschappen en het functioneren ervan nog wel van deze tijd is. Zeker als het gaat om ruimtelijke ordening en klimaat heeften provinciaal bestuur veel meer mandaat en dus veel meer slagkracht. Wat mij betreft zou het waterbeheer zo overgeheveld kunnen worden naar de provincie en zouden waterschappen omgevormd kunnen worden tot uitvoeringsorganisaties die het dagelijks waterbeheer doen. De RWZI’s zouden nutsbedrijf kunnen worden. Zeker zij zouden daarmee grote stappen kunnen maken in de efficiency van de waterzuivering.
Wat bedoel ik daarmee? In de afgelopen 10 tot 20 jaar zijn de RWZI ’s zich steeds meer gaan toeleggen op terugwinning van grondstoffen(fosfaat, cellulose, biogas, etc). Maar een grote doorbaak met substantieel resultaat heb ik tot nu toe niet echt gezien, misschien met uitzondering van een aantal initiatieven, zoals Waterstromen. Het succes van een goede afzet van reststromen wordt bepaald door kwantiteit en kwaliteit.
Eind vorige eeuw werd in de autobranche de organisatie Autorecycling Nederland opgericht. Ik was daarbij betrokken. Doel was om een hoger hergebruik te realiseren bij demontage van auto’s. Voor het ophalen een paar rubber strips per bedrijf was namelijk nooit veel belangstelling vanwege de geringe baten. Maar als je als verwerkingsbedrijf bij alle autodemontagebedrijven rubber kan ophalen, wordt het ineens interessant. Ook voor het autodemontage bedrijf, sommig restafval kreeg ineens een positieve geldwaarde.
Dat kan ook zomaar voor de RWZI’s gelden. Als ze met z’n allen gaan samenwerken en op landelijk niveau collectief contracten gaan afsluiten met afnemers dan kan dat voor beide partijen interessant worden. Bijvoorbeeld voor struviet. Zeker nu de totale gevolgen van kunstmest steeds meer onder het vergrootglas komen, zou struviet een geweldige vervanger kunnen zijn.
En een centrale organisatie, zoals ARN bij de autosector heeft nog meer voordelen. Je kunt een veel directere samenwerking met partijen als Wetsus en KWR tot stand brengen, waarbij uit een deel van de opbrengsten van de restproducten onderzoek gefinancierd kan worden om nog effectiever en efficiënter te worden met de terugwinning. Je zou dan ook kunnen kijken in hoeverre je samenwerkingen zou kunnen aangaan met bedrijven, die nu hun afvalwater moeten voorzuiveren. Bij Waterstromen werd zo’n samenwerking al tot stand gebracht met een voedselproducent en een leerlooier.
En als het echt succesvol zou worden, zou het zelfs kunnen leiden tot lagere belastingen(verontreinigingsheffing). Wat mij betreft is er wel één belangrijke voorwaarde aan verbonden, namelijk dat het zuiveren van communaal afvalwater altijd een publieke aangelegenheid blijft.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!