“De beste manier om PFAS uit de lucht, water en bodem te krijgen, is het aanpakken van de vervuiling”, zegt Maarten van der Ploeg van RIWA-Maas. “De vervuiling aanpakken begint bij weten wie en waar er PFAS loost. Daar is geen centraal overzicht van, daarom hebben wij nu een eerste voorzet gedaan.”
“Drinkwaterbedrijven halen goede resultaten bij het zuiveren van PFAS uit het water”, stelt Maarten van der Ploeg, directeur van RIWA-Maas (de vereniging van drinkwaterbedrijven in het Maasstroomgebied). “Maar PFAS zijn zo wijdverspreid dat het voorkómen van uitstoot de enige manier is om het probleem op te lossen.”
In Europees verband wordt gesproken over een verbod op PFAS-gebruik. “Dat juichen we natuurlijk toe en dat verbod moet er zeker komen. Maar dat is een proces van de lange adem. Dat betekent niet dat we daarop kunnen blijven wachten. Bij de Kaderrichtlijn Water zag je ook dat we heel lang bezig zijn geweest met voorbereidingen en het identificeren van de meest vervuilende stoffen. Bij PFAS hoeven we daar niet op te wachten, want we willen alle vormen van PFAS uit het milieu krijgen.”
Dat begint volgens Van der Ploeg met het weten waar lozingen van PFAS plaatsvinden. “Daar ontbreekt nu een centraal beeld van. Door verschillende datasets te combineren, onder andere die uit de Schone Maas Atlas en een dataset die door MOB uit een WOO-verzoek is verkregen, hebben we nu voor het eerst een schifting gemaakt van bedrijven die direct en indirect afvalwater via de riolering lozen. Daaruit is gekomen dat er 600 bedrijven zijn, maar vermoedelijk meer, met een lozingsvergunning in het voor ons relevante gebied. Deze exercitie laat zien dat het dus wel degelijk mogelijk is om een compleet beeld te krijgen van het aantal en soort lozingsvergunningen. Vanuit een dergelijk overzicht kan vervolgens gericht naar bronnen van PFAS en andere schadelijke stoffen gezocht worden.”
“Vervuilingen komen op vele manieren in het water”, vervolgt Van der Ploeg. “Bij de monitoring van Maaswater zien we dat veel schadelijke stoffen vanuit de industrie komen. Wij roepen bedrijven daarom op om goed te weten wat er in hun afvalwater zit en zich actief in te zetten om emissies van schadelijke stoffen te voorkomen. Daaraan gekoppeld hoort natuurlijk ook dat er monitoring en handhaving moet komen om te weten waaruit de afvalwaterstromen precies bestaan.”
En dat is een taak van de overheid. Nederland heeft 21 waterschappen, 26 omgevingsdiensten, meer dan 300 gemeenten, 12 provincies en verschillende diensten van Rijkswaterstaat die lozingsvergunningen afgeven. “Voor het Maasstroomgebied gaat het om ruim tien bevoegde gezagen. Die kunnen niet bij elkaar in de systemen kijken. Door informatie over lozingen met elkaar te delen kan bij het verstrekken van een vergunning zodoende beter rekening gehouden worden met de totale belasting van een waterlichaam.”
Het is nu aan de Rijksoverheid, vindt Van der Ploeg, om de regie te pakken. “We moeten in Nederland echt ambitieuzer zijn bij het identificeren en aanpakken van de vervuiling. Dat wil de maatschappij ook. Omdat PFAS overal in zit, heeft iedereen er immers mee te maken.”
