Rijnland zet polder onder water in strijd tegen de droogte: ‘We zitten echt op het randje’

Het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft een waterberging in de Nieuwe Driemanspolder de afgelopen dagen deels onder water gezet om zoet water te bufferen. Hiermee wil het waterschap zo’n 7 à 10 dagen tijd kopen, voordat het mogelijk moet overgaan tot het inlaten van verzilt water om uitdroging van dijken te voorkomen. 'Als ik moet kiezen tussen schade aan bollen en planten of doorbrekende dijken, kies ik voor sterke dijken', aldus de dijkgraaf.

De Nieuwe Driemanspolder is een gebied van ruim 300 hectare, gelegen tussen Zoetermeer, Leidschendam en Den Haag. Tot 2017 was het een agrarische polder, maar tussen 2017 en 2020 is het gebied omgevormd tot een waterberging en natuur- en recreatiegebied. De waterberging is eigenlijk primair aangelegd als piekberging, bedoeld om extreme regenval op te vangen. Het is voor het eerst dat de ruimte nu gebruikt wordt om juist droogte te bestrijden. 

Laatste redmiddel
Het gaat om de laatste mogelijkheid om zoet water te bufferen in het beheergebied, meldt het hoogheemraadschap. Eind juli was de Rijnafvoer nog zodanig dat het waterschap voldoende water tot zijn beschikking had om een buffer mee op te bouwen. Vanaf deze week verwacht Rijnland die mogelijkheid niet meer te hebben. 

Met de buffer hoopt het hoogheemraadschap zo’n 7 à 10 dagen te kunnen uitstellen dat het mogelijk moet overgaan tot het inlaten van verzilt water om dijken voldoende nat te houden. Deze maatregel wil het waterschap zo lang mogelijk uitstellen omdat het gepaard gaat met zoutschade aan landbouwgewassen en natuur. 

Klimaatbestendige Wateraanvoer
Het in de Nieuwe Driemanspolder gebufferde water komt deels uit eigen boezem, en deels uit de Klimaatbestendige Wateraanvoer (KWA). De KWA is een gezamenlijke maatregel van de waterschappen en Rijkswaterstaat, oorspronkelijk naar aanleiding van de extreme droogte van 1976. Met de KWA wordt extra water vanuit het Amsterdam-Rijnkanaal via de Leidse- en Oude Rijn naar West-Nederland geleid, om het waterpeil en zoutgehalte in de regionale watersystemen op orde te houden. Sinds 16 juli wordt de maximale capaciteit van de KWA (aanvoer van 15 m³ per seconde) benut, voor het eerst sinds de KWA beschikbaar is. 

“In juli zijn we heel zuinig omgegaan met het KWA-water dat we binnenkrijgen”, schrijft het waterschap op zijn website. “Zo spoelen we het boezemsysteem niet meer door, waardoor we al ons water zoveel mogelijk vasthouden. Het waterpeil stond daarom in juli hoger dan normaal (zomerpeil+).”

Donderdag stond de Rijn bij Lobith op het laagste punt ooit gemeten. Verwacht wordt dat de Rijnafvoer in augustus nog verder afneemt. De kans bestaat dat de Rijn zo laag komt te staan dat de KWA moet worden teruggeschroefd, omdat andere delen van het land het Rijnwater óók hard nodig hebben. 

2 miljoen m³ water
Daarom wordt in de Nieuwe Driemanspolder nu tijdelijk zo’n 2 miljoen m³ water opgeslagen. Woensdag 29 juli is het waterschap begonnen met het inlaten van water, via de sluis bij Stompwijk. Het waterpeil in de berging is tot nu toe met 1 meter gestegen, van -4,76 meter NAP naar -3,76 meter NAP. Wandelpaden die onder water zijn komen te staan, zijn afgesloten. 

Zondagmiddag is het waterschap (voorlopig) gestopt met het inlaten van extra zoet water in de polder. Er kan nog ongeveer 36 centimeter water bij voordat het maximale peil van -3,40 meter NAP is bereikt. Tot nog verdere verhoging van het waterpeil gaat Rijnland voorlopig echter niet over, omdat het waterpeil in de boezem, grote vaarten en plassen anders te ver daalt. 

Zo'n 30 kilometer verderop heeft Rijnland ook in de Reeuwijkse Plassen extra zoetwater gebufferd. Daar gaat het om circa 250.000 m³, waarmee het waterpeil van de plassen 3 centimeter is verhoogd. De komende dagen zal het waterschap in de gaten houden of het nodig en mogelijk is om nog meer zoet water op te slaan in de Nieuwe Driemanspolder en de Reeuwijkse Plassen. 

Bollenteelt
“Als ik moet kiezen tussen schade aan bollen en planten of doorbrekende dijken, kies ik voor sterke dijken”, legde dijkgraaf Rogier van der Sande vorige week uit aan de Bollenstreek Omroep. 

“Het houdt een keer op, de situatie begint echt zorgelijk te worden”, zei de dijkgraaf ook tegen Omroep West. “Milde schade is beter dan grote schade, zoals het doorbreken van de dijken. Daarvoor hebben we wel water nodig, desnoods zeewater. We zitten echt op het randje.”

Volgens bollenkweker Simon Pennings zou het “echt een negatief historisch moment zijn als er zout water wordt ingelaten”, aldus De Telegraaf, die kopte dat bollentelers vrezen voor “opzettelijke verzilting door [het] hoogheemraadschap”. Pennings is regiovoorzitter bij de Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur (KAVB). 

Hoewel het tulpenseizoen voorbij is, staat volgens Pennings zo’n 80 procent van de Bollenstreek nog vol met andere bloemen of groenbemesters. “De tranen schieten in mijn ogen als ik daaraan denk. Alles gaat dan verpieteren. De wortels zijn heel teer. Als daar zout bij komt, verbrandt het wortelpuntje en dan stagneert de wateropname. Dat geldt voor bloembollen, bomen en ook al het openbare groen. Het is dus een breed maatschappelijk probleem.”

“Ik begrijp het, want de dijken gaan voor alles”, zegt Pennings. “Maar het is wel een paardenmiddel. [..] Als er snel veel regen komt, spoelt alles wel weer schoon. Maar als er zoutrestanten blijven zitten, dan hebben we er bij de teelt van volgend jaar weer last van.”

Denktanks
Om de gevolgen van droogte en verzilting te beperken, heeft Rijnland de agrarische sector en natuurorganisaties gevraagd om mee te denken. Hiervoor zijn inmiddels twee ‘denktanks’ opgezet. 

LEES OOK
H₂O Actueel: Droogte raakt ieder waterschap: van droogvallende beken tot oprukkend zout