Nederland zal de komende jaren ingrijpend verbouwd moeten worden om grote opgaven als de energietransitie ruimtelijk een plek te kunnen geven. De huidige aansturing is daarvoor echter ontoereikend, concludeert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in een adviesrapport. Meer regie van het Rijk en meer uitvoeringskracht bij provincies, gemeenten en waterschappen zijn nodig.

In het rapport ‘Geef richting, maak ruimte!’ analyseert de raad waar de ruimtelijke sturing tekortschiet en geeft hij zes adviezen hoe het beter kan. Het rapport is gisteren aangeboden aan de bewindspersonen van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Economische Zaken en Klimaat, Infrastructuur en Waterstaat en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Dat die vier ministeries allemaal iets te maken hebben met de inrichting van ons land, is gelijk al een van de problemen. Volgens de Rli moet er een minister voor ruimtelijke ordening die de ruimtelijke opgaven en keuzes in het kabinet agendeert en de samenwerking tussen de ministeries intensiveert.

Het kabinet heeft in de afgelopen twintig jaar minder gestuurd op de ruimtelijke ordening van Nederland dan daarvoor, analyseert de raad. Provincies, regio’s en gemeenten hebben onvoldoende kennis, financiën en capaciteit om grote ruimtelijke opgaven adequaat op te pakken.

NOVI-plus
Voor die opgaven op het gebied van klimaat, energie, wonen, natuur en landbouw is een sterkere regierol van het Rijk wel nodig, aldus de Rli. De huidige Nationale Omgevingsvisie (NOVI) biedt daarvoor onvoldoende basis. Die moet uitgebreid worden tot een NOVI-plus, waarin nationale doelen en keuzes in hun onderlinge samenhang worden opgenomen, met ruimte voor regionale uitwerking.

Ook moet het kabinet extra budget ter beschikking stellen aan provincies en gemeenten voor de uitvoering van bijvoorbeeld het Klimaatakkoord. De raad pleit voor het ‘ontschotten’ van rijksbudgetten voor opgaven in de regio, zodat er per regio één budget beschikbaar komt.

De provincies dienen eveneens meer regie te nemen en opdrachtgever te worden voor een nieuwe ‘landinrichtingsronde’. Die zou aan een ‘regiotafel' gestalte moeten krijgen. Waterschappen kunnen hierbij een interessante rol spelen, aldus het advies, omdat zij de nodige uitvoeringservaring in huis hebben.

"Met hun agenda voor een duurzaam water- en bodemsysteem hebben waterschappen tevens een natuurlijke, verbindende rol in het organiseren van samenhang tussen de ruimteclaims (en wensen) van diverse partijen die actief zijn in het buitengebied, van terreinbeherende organisaties tot landbouw- en drinkwaterbedrijven."

Water sturend
In een reactie zegt de Unie van Waterschappen de oproep voor meer regie van het Rijk rond de grote opgaven te ondersteunen. "Daarbij zouden water en bodem meer sturend moeten zijn in de ruimtelijke inrichting, zodat ons land klimaatbestendig wordt ingericht. Dat betekent bijvoorbeeld klimaatbestendig bouwen en de waterbeheerder vanaf het allereerste idee bij ruimtelijke plannen betrekken."

Dat is ook waarvoor de Unie samen met andere partijen pleit in de ‘Verkenning klimaatadaptatie bij grootschalige woongebieden’, die eerder deze week werd gepresenteerd.

De Unie verwijst nog naar het manifest ‘Krachtig groen herstel’, waarin zij vlak voor de verkiezingen in maart van dit jaar samen met de koepels IPO en VNG stelde dat voor een gezamenlijke aanpak in de regio meer ondersteuning van het Rijk nodig is.

 

MEER INFORMATIE
Ilr-rapport ‘Geef richting, maak ruimte!’
Reactie Unie van Waterschappen
H2O-bericht: Verkenning: betrek waterschappen eerder als partner bij woningbouw
H2O-bericht: ‘Laat water leidend zijn bij de herinrichting van ons land’
H2O-redactioneel: Dringend behoefte aan slagvaardige regie

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Zijn waterschappen nog wel van deze tijd?
Interessant artikel van Stephan Kuks over de toekomst van de waterschappen. Zelf vraag ik mij af of de waterschappen wel in staat zijn om antwoord te geven op de grote maatschappelijke vragen, die ook hij noemt. Hij zegt: "Nu wordt het tijd dat waterschappen duidelijk maken dat er vanuit water en bodem grenzen zijn, en dat de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van Nederland hierop moeten worden aangepast.” Dat lijkt op het oog een logische uitspraak, maar de grote vraag is of het huidige waterschap deze vraag wel inhoud kan geven. En niet vanwege dat het waterschap niet deskundig zou zijn, maar meer vanwege de samenstelling van het bestuur en dat het mandaat op de genoemde onderwerpen zeer beperkt is.
En natuurlijk, prachtig als Kuks vindt dat de waterschappen duidelijk stelling moeten nemen in het maatschappelijk debat over de toekomst van ons land, maar welke stelling dan? Het belang van de boeren? Het belang van de natuur? Het belang van woningbouw? Deze discussie hoort in eerste instantie thuis op het allerhoogste politieke niveau. Daar heeft men het de afgelopen decennia lelijk laten liggen, maar dat betekent niet dat nu het waterschap aan bod is. En natuurlijk voor het waterbeheer zijn de waterschappen de ogen en de oren van de samenleving. De waterschappen zijn bij uitstek degenen die van onderop knelpunten en ideeën kunnen aandragen om het beleid op provinciaal en nationaal niveau effectief vorm te geven. Maar ik moet er niet aan denken dat de waterschappen dat in die breedheid zelf zouden moeten gaan oppakken.
En om dan ook maar tegelijk tegen een heilig huis aan te schoppen, we zouden ons zelfs kunnen afvragen of waterschappen en het functioneren ervan nog wel van deze tijd is. Zeker als het gaat om ruimtelijke ordening en klimaat heeften provinciaal bestuur veel meer mandaat en dus veel meer slagkracht. Wat mij betreft zou het waterbeheer zo overgeheveld kunnen worden naar de provincie en zouden waterschappen omgevormd kunnen worden tot uitvoeringsorganisaties die het dagelijks waterbeheer doen. De RWZI’s zouden nutsbedrijf kunnen worden. Zeker zij zouden daarmee grote stappen kunnen maken in de efficiency van de waterzuivering.
Wat bedoel ik daarmee? In de afgelopen 10 tot 20 jaar zijn de RWZI ’s zich steeds meer gaan toeleggen op terugwinning van grondstoffen(fosfaat, cellulose, biogas, etc). Maar een grote doorbaak met substantieel resultaat heb ik tot nu toe niet echt gezien, misschien met uitzondering van een aantal initiatieven, zoals Waterstromen. Het succes van een goede afzet van reststromen wordt bepaald door kwantiteit en kwaliteit.
Eind vorige eeuw werd in de autobranche de organisatie Autorecycling Nederland opgericht. Ik was daarbij betrokken. Doel was om een hoger hergebruik te realiseren bij demontage van auto’s. Voor het ophalen een paar rubber strips per bedrijf was namelijk nooit veel belangstelling vanwege de geringe baten. Maar als je als verwerkingsbedrijf bij alle autodemontagebedrijven rubber kan ophalen, wordt het ineens interessant. Ook voor het autodemontage bedrijf, sommig restafval kreeg ineens een positieve geldwaarde.
Dat kan ook zomaar voor de RWZI’s gelden. Als ze met z’n allen gaan samenwerken en op landelijk niveau collectief contracten gaan afsluiten met afnemers dan kan dat voor beide partijen interessant worden. Bijvoorbeeld voor struviet. Zeker nu de totale gevolgen van kunstmest steeds meer onder het vergrootglas komen, zou struviet een geweldige vervanger kunnen zijn.
En een centrale organisatie, zoals ARN bij de autosector heeft nog meer voordelen. Je kunt een veel directere samenwerking met partijen als Wetsus en KWR tot stand brengen, waarbij uit een deel van de opbrengsten van de restproducten onderzoek gefinancierd kan worden om nog effectiever en efficiënter te worden met de terugwinning. Je zou dan ook kunnen kijken in hoeverre je samenwerkingen zou kunnen aangaan met bedrijven, die nu hun afvalwater moeten voorzuiveren. Bij Waterstromen werd zo’n samenwerking al tot stand gebracht met een voedselproducent en een leerlooier.
En als het echt succesvol zou worden, zou het zelfs kunnen leiden tot lagere belastingen(verontreinigingsheffing). Wat mij betreft is er wel één belangrijke voorwaarde aan verbonden, namelijk dat het zuiveren van communaal afvalwater altijd een publieke aangelegenheid blijft.
Klinkt goed! Maar waarom wordt dit niet bij alle waterschappen ingevoerd? Dan ontstaan er meer mogelijkheden tegen lagere prijzen.
Afsluiten van de Nieuwe Waterweg met zeesluizen (Plan Spaargaren) zal de riviersedimentstroom naar het zuidwesten voeren. Daar is behoefte aan sediment. Het baggeren in de binnengelegen (oude) Rotterdamse havens wordt daardoor tot een minimum beperkt. Zeewaartse afhandeling van schepen (containertransferia) op de Maasvlakten maken tevens dat de Nieuwe Waterweg mag verondiepen. Binnenvaartschepen hebben immers een geringe diepgang. Bovendien wordt het rivierpeil dankzij zeesluizen meer beheersbaar.

Wil Borm
Adviesgroep Borm & Huijgens - integraal waterbeheer
Interessant artikel en mooi initiatief.. wel jammer dat er meerdere keren over waterpomp gesproken wordt terwijl het warmtepomp is.
Redactie: dank, is gecorrigeerd.
Energetisch mooi maar hoe worden de kosten binnen de perken gehouden, zodat de “gewone” burger het nog kan betalen? Hoe bedrijfszeker is de installatie en het net?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!