Het moet de eerste emissieloze dijkversterking van Nederland worden: het project Sterke Lekdijk van het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR). Het startsein werd vanmiddag gegeven in de uiterwaarde Salmsteke, waar een waterstofkraan de eerste hap uit de grond nam.

Koen Mathot 180 vk kleur Koen MathotHet eerste deel van de versterking van de Lekdijk, tussen Lopik en Jaarsveld, wordt gecombineerd met de herinrichting van de uiterwaarde voor natuur en recreatie. Ook dat is uniek, zegt omgevingsmanager Koen Mathot van HDSR. "Het is een relatief kort traject, maar wel een postzegeltje waar alles samenkomt."

In 2017 begon het waterschap met het project Sterke Lekdijk, de dijkversterkingsoperatie tussen Amerongen en Schoonhoven in het kader van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Het gaat om 55 kilometer in totaal, opgedeeld in zes deeltrajecten, waarvan Salmsteke met 2 kilometer het kleinste is.

Deze uiterwaarde is nu al een druk recreatiegebied. De herinrichting moet zowel de natuur als de recreatie "een impuls" geven, verklaart Mathot. Dat gebeurt door de aanleg van een nevengeul, natuurlijke graslanden en moeras, een zwemplas, een nieuwe boothelling en een (verhoogde) plek voor horeca. Ook wordt het gebied beter toegankelijk gemaakt voor wandelaars.

Zelfde tempo
Door deze integrale manier van werken kunnen meerdere projecten in één keer worden uitgevoerd door één aannemer, aldus HDSR. "Dit is niet alleen praktischer en sneller, maar er is ook minder overlast voor de omgeving."

Voor de herinrichting van de uiterwaarde heeft het waterschap de afgelopen jaren samengewerkt met de provincie Utrecht, Rijkswaterstaat, Recreatieschap De Stichtse Groenlanden, Staatsbosbeheer, de gemeente Lopik en private partijen. Dat gebeurde onder de noemer ‘Salmsteke Ontkiemt!’

"Het is nog best een uitdaging geweest om iedereen in hetzelfde tempo te krijgen", erkent Mathot. "Ook voor ons als waterschap was het spannend. Hoe zet je zo’n samenwerking op poten? Hoe ontwikkel je innovaties samen met private partijen?"

Emissieloos
Zo heeft ‘innovatiepartner’ Mourik Infra speciaal voor dit project de eerste middelzware rupsgraafmachine op waterstof in Nederland ontwikkeld. HDSR streeft naar een volledig emissieloze dijkversterking in 2029. Voor het stukje Salmsteke bedraagt de score nu 40 procent.

Een andere innovatie is het Prolock Delta Filterscherm, een oplossing voor het faalmechanisme piping. De filterschermen laten kwelwater door, maar voorkomen tegelijk het wegspoelen van het zand, zodat de dijk zijn stabiliteit behoudt. Door de verticale plaatsing hebben de schermen weinig ruimte nodig en blijft de impact op de omgeving beperkt.

"Proeven hebben uitgewezen dat het werkt", vertelt Mathot. "Maar niet overal. Als er afritten naar tuinen zijn, komen ze niet op diepte. Daarom plaatsen we daar stalen damwanden."

Woningen
Met de bewoners van de zeventien huizen langs de dijk bij Salmsteke blijft het waterschap in gesprek, zegt de omgevingsmanager. HDSR heeft ook geleerd van de dijkversterking aan de overkant van de Lek. Daar kreeg verantwoordelijk Waterschap Rivierenland veel kritiek op de afhandeling van schade aan woningen. "Wij nemen als waterschap zelf de leiding, dat laten we niet over aan de aannemer."

De werkzaamheden in de uiterwaarden gaan door tot eind april volgend jaar. Daarna begint de dijkversterking, die begin 2024 moet zijn afgerond. Het gehele project Sterke Lekdijk loopt tot 2029.

 

LEES OOK
H2O-bericht: Bestuurders Rivierenland kritisch over schadeafhandeling Lekdijk
H2O-bericht: HDSR speelt met project Sterke Lekdijk in op vaker voorkomen hoogwater
H2O-bericht: HDSR in zee met drie innovatiepartners bij versterking Lekdijk 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Dries Buitenwerf Eindelijk, het d-woord viel
Watertekort: In Nederland is het de gewoonte om water altijd vanaf oppervlakte te infiltreren in de bodem, nu weten we als we altijd een richting door een filter gaan dat dit filter dichtslaat en we steeds minder water via deze route naar het diepere grondwater zullen stromen. Als we willen voorkomen dat het diepere zoete grondwater vervolgens door zeewater wordt aangevuld zullen we dus in Oost Nederland het grondwater van onderaf moeten aanvullen cq ipv 100 m boven afpomphoogte infiltreren op 100 m onder afpomp hoogte in moeten pompen. Water dat onder druk op deze diepte (boven het zoute grondwater) wordt toegevoerd zal geen verstopping creëren en zout water wegdrukken. De weg naar boven gaat heel traag omdat het water afhankelijk van de soortelijke massa verschillen meest horizontaal zal bewegen. Als er vervolgens 100 m hoger water wordt opgepompt, zal er minder zeewater naar binnen worden getrokken.
STELLING: We zijn veel te laat, lopen achter de feiten aan en de klimaatverandering komt echt op stoom. Waar halen we de mankracht vandaan om er wat aan te doen? Op naar Duitsland.
In een interessant artikel in The Guardian wordt het succes gedeeld van onder andere De Grensmaas:
https://www.theguardian.com/environment/2022/sep/20/dutch-rewilding-project-turns-back-the-clock-500-years-aoe
Wat opvalt is de lange termijn waarin dat project zich afspeelt: de planfase begon in 1990.
Nu zijn de grenzen van ons watersysteem bereikt. Maar niet alleen van het water systeem: de biodiversiteit staat onder druk, overal speelt milieuvervuiling: in de lucht, de bodem, het water en de het diepere grondwater. Er zit een grote energietransitie aan te komen en er wordt geroepen om een systeemverandering (het werkelijke probleem is onze engineerings-maatschappij). Daarnaast staan alle sectoren te spingen om mensen: de grenzen zijn bereik van wat in Nederland uitgevoerd kan worden.
Op de achtergrond speelt de exponentiele ontwikkeling van de klimaat verandering: hitte, droogte, extreme neerslag, stormen en extreem weer: ze worden heftiger, talrijker en duren langer. Zo komt ook onze voedselvoorziening (en die van de gehele wereld) onder druk.
Een hybride giga crisis dreigt: alles klapt in een keer om. Zoals een helder meertje in een keer troebel wordt, a la migraine aanval. https://www.delta.tudelft.nl/article/spinoza-winnaars-gaan-migraine-te-lijf
We wisten in 1972 - met het uitkomen van het rapport: Grenzen aan de Groei (MIT - Club van Rome) - dat het deze kant uit zou gaan. We zitten precies op het voorspelde scenario.
Dat betekent voor ons Deltalandje: houd sterk rekening met plan D.
Zowel voor mitigatie (bovenstrooms investeren en voorkomen) als voor de meerslaagse veiligheid liggen veel van de toekomst scenario's buiten Nederland... in Duitsland. Daar ligt een deel van onze onvoorkoombare toekomst.
Nederland kan geen zeespiegelstijging voorblijven. De Waddenzee verdrinkt bij meer dan 3mm/jr. Hoe graag we dat ook zouden willen. Dat beeld moet nu eens duidelijk worden. We zijn kwetsbaar, we blijven kwetsbaar en we worden steeds kwetsbaarder. En we hebben niet de menskracht om te 'dweilen'.
Dat betekent bv: stop de Zuid-plaspolder. Het geeft een compleet verkeerd beeld en een vals signaal van veiligheid.
https://www.waterforum.net/geen-land-ter-wereld-zou-onder-9-meter-nap-bouwen/
Voorkomen is beter dan niet te genezen: maar we zijn 50 jaar te laat om klimaatverandering te voorkomen. De klimaatverandering is een feit. Multi-stress de norm. Het gaat nu voor NEDERland om de vraag waarop we inzetten voor 2100: Ik stel: op naar hoger Nederland en richting Duitsland.
Plaatje: Eindhoven was vroeger een bloeiende badplaats - toneelstuk uit 1982 - toen was het gevoel van urgentie veel hoger dan nu.
https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Eindhoven_was_vroeger_een_bloeiende_badplaats_-_Zuidelijk_Toneel_Globe_-_1982-02-06
Dit artikel presenteert resultaten gebaseerd op onderzoek dat van den Akker ruim vijf jaar geleden heeft gepubliceerd in Stromingen. Op zijn methodiek is destijds van diverse kanten inhoudelijke kritiek geleverd (Olsthoorn, 2014a,b,c; Leenen, 2014). Hieraan gaat hij nu volledig voorbij. Ook negeert hij dat zijn aanpak fysisch-wiskundig gezien aantoonbaar onjuist is (Zaadnoordijk, 2017) en ontkent hij het inzicht van de NHV-werkgroep Achtergrondverlaging (van Bakel e.a., 2017).

- Bakel, J. van, E. Querner, G. Rot, G. Schouten, N. Straathof, W. Vaarkamp, J.P. Witte, W.J. Zaadnoordijk (2017) Zicht op Achtergrondverlaging, rapport van de Werkgroep Achtergrondverlaging van de Nederlandse Hydrologische Vereniging, Wageningen, mei 2017.
- Leenen, H. (2014) Reactie op artikel "Tussen Theis en Hantush"van Cees van den Akker, Stromingen, 20, nummer 3, p.65-69.
- Olsthoorn, T. (2014a) De dynamica van de verlaging van Terwisscha of in vergelijkbare situaties, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p15-33.
- Olsthoorn, T. (2014b) Tussen De Glee en Dupuit, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p35-55.
- Olsthoorn, T. (2014c) De fysische onderbouwing van de overdrachtsfactor nader bekeken, Stromingen, 20, nummer 3, p.11-25
- Zaadnoordijk, W.J. (2017) Kanttekeningen bij gebruik van differentiaalvergelijking van v/d Akker, notitie 7 maart 2017, beschikbaar op: http://www.debakelsestroom.nl/kennisbank/attachment/memobijdiffvergvdakker_v4_opm-jvb-20-maart-2017/.

Willem Jan Zaadnoordijk, Flip Witte en Jan van Bakel
Vanmorgen Noorderzeedijk tussen Roptazijl en Harlingen. Bijna dagelijkse realiteit.
Er wordt hier het nodige door elkaar gehaald. Jonge zalm migreert stroomafwaarts naar zee en hebben daarbij voornamelijk last van waterkrachtcentrales en niet van gemalen en maar in heel beperkte mate van stuwen (daar kunnen ze met het water overheen). Jonge paling migreert wel stroomopwaarts, in de eerste instantie als glasaal en later als gepigmenteerde juveniele aal. Maar stroomopwaarts migreren met de stroom mee? Dat is heel bijzonder. Schieraal migreert stroomafwaarts met de stroming mee, hoewel dat slechts een deel van de populatie betreft. Een deel van de schieraal migreert aanzienlijk langzamer dan de stroming en onderbreekt zelfs haar migratie voor langere perioden.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!