0
0
0
s2smodern

Jaarlijks komt een grote hoeveelheid röntgencontrastmiddelen in oppervlaktewater terecht. Dat kan waarschijnlijk voor een belangrijk deel worden voorkomen, als patiënten na een CT- of MRI-scan plaszakken meekrijgen. In zes ziekenhuizen is hiermee een landelijke proef gestart.

Volgens een recente studie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en Deltares belandt elk jaar minstens 190 ton medicijnresten via het riool in rivieren, meren en andere wateren. Los daarvan komt er ook nog eens dertig ton röntgencontrastvloeistoffen vrij. Het lastige is dat deze contrastmiddelen vrijwel ongehinderd de afvalwaterzuivering passeren.

Judith HoogenboomJudith Hoogenboom

Dat komt omdat ze slecht afbreekbaar en zeer mobiel zijn, vertelt Judith Hoogenboom, trekker van de proef namens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. “De middelen kunnen dus ophopen in het watermilieu. Voor zover we nu weten, hebben ze geen invloed op het ecosysteem. De contrastmiddelen komen echter wel terecht in drinkwaterbronnen. Om schoon en veilig drinkwater te kunnen blijven produceren, vragen deze bronnen bescherming en voortdurende aandacht.”

Daarom wordt nu in zes ziekenhuizen de proef met plaszakken gehouden. Deze worden uitgedeeld aan patiënten die na een CT-scan huiswaarts keren. De watersector doet volop mee aan de pilot, die wordt uitgevoerd in het kader van de Ketenaanpak Medicijnresten uit Water. Vewin is namens de drinkwaterbedrijven erbij betrokken. Verder zijn zes waterschappen van de partij: Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Waterschap Drents Overijsselse Delta, Waterschap Hollandse Delta, Waterschap Limburg en Wetterskip Fryslân.

Effectieve bronmaatregel
De contrastmiddelen worden voorafgaand aan röntgenonderzoek in het ziekenhuis ingespoten om bloedvaten en organen beter te onderscheiden. De grootste groep vormen de jodiumhoudende contrastvloeistoffen die bij CT-scans worden gebruikt, terwijl bij MRI-scans gadolinium-contrastvloeistoffen worden toegediend. Hoogenboom: “Ongeveer 50 tot 75 procent van de patiënten gaat daarna naar huis en plast het middel binnen 24 uur uit.”

In ziekenhuizen zelf zijn er mogelijkheden om het gebruik van deze middelen te verminderen door onder andere de dosering aan het gewicht van de patiënt aan te passen. Maar de grootste winst valt te behalen met het geven van waterdichte plaszakken aan patiënten die meteen vertrekken. “Binnen de ketenaanpak zijn voor sommige soorten medicijnresten maatregelen aan het einde bij de waterzuivering nodig, terwijl bij andere al effectieve bronmaatregelen mogelijk zijn om waterverontreiniging te voorkomen. In deze tweede categorie levert het afvangen van contrastmiddelen een grote bijdrage.”

 'Bij de proef kijken we naar praktische bezwaren van ziekenhuizen'

Patiënten zijn bereid om de plaszakken te gebruiken, stelt Hoogenboom. “Tijdens een eerdere kleine pilot in het Deventer Ziekenhuis stond 86 procent hier positief tegenover. De zak kan na gebruik bij het restafval. In een omvangrijk Duitse proefproject lag het percentage zelfs nog wat hoger. Daar is ook een aantoonbaar positief effect op het watersysteem gemeten.”

Bezwaren van ziekenhuizen
De al bewezen effectiviteit roept de vraag op: waarom krijgen patiënten niet gelijk in alle ziekenhuizen plaszakken mee? “Dat dachten we aanvankelijk ook”, zegt Hoogenboom. “Maar ziekenhuizen kwamen met allerlei praktische bezwaren. Zo zou het uitdelen van plaszakken medewerkers te veel tijd kosten. Een ander punt is de financiering. Het meegeven van plaszakken verbetert de kwaliteit van zorg niet en dat maakt het moeilijker hiervoor geld te krijgen. Het is belangrijk om te komen tot structurele financiering met ondersteuning vanuit de hele keten. Vanwege de bezwaren doen we eerst onderzoek naar de ervaringen in zes ziekenhuizen. Dat geeft een goed beeld, omdat zij verspreid zijn over het hele land en verschillen wat betreft omvang en aangeboden zorg.”

Hoogenboom verwacht dat de landelijke proef twee à drie maanden gaat duren, al is dit ook afhankelijk van wat er in coronatijd gebeurt. De kosten voor de proef worden gedragen door alle ketenpartners. Als de pilot een succes wordt, gaat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport overleggen met zorgverzekeraars over structurele financiering. “Die toezegging wilden we van te voren hebben”, zegt Hoogenboom. “Het is onze ambitie dat hierna in alle ziekenhuizen plaszakken worden verspreid.”

Bij de proef werken professionals uit de zorg en de watersector met elkaar samen. Dat gaat volgens Hoogenboom goed. “Deze groepen komen normaliter niet bij elkaar, maar beide zijn intrinsiek erg gemotiveerd om de schouders eronder te zetten. Ik vind de proef een mooi voorbeeld van samenwerking binnen de ketenaanpak Medicijnresten uit Water.”


MEER INFORMATIE
Website plaszak in ziekenhuis 
Vewin over de proef 
Ketenaanpak Medicijnresten uit Water 
H2O-bericht: onderzoek RIVM en Deltares 
H2O-vakartikel: MRI-contrastmiddelen in aquatisch milieu

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Bij de invoering van de WACC was destijds al bekend dat deze niet voldoende ruimte zou bieden bij een toename van de investeringsomvang. Dus de nu voorgestelde correctie is niet meer dan logisch. De noodzaak van een goede openbare drinkwatervoorziening voor de volksgezondheid staat immers niet ter discussie!
Op zichzelf zegt de overschrijding van risicogrenzen nog niets over de werkelijke risico's. Ook niet over cumulatie van risico's en wat voor effecten deze hebben op het aquatisch milieu. In zijn algemeenheid wordt verwezen naar onderzoek in het buitenland waaruit blijkt dat er effecten zijn op vissen (geslachtsverandering) en macrofaunagemeenschappen gerelateerd aan de aanwezigheid van effluent met medicijnresten. "Gezien de vergelijkbare gehalten van medicijnresten die in het Nederlandse oppervlaktewater worden gevonden, zijn die effecten ook in Nederland niet uit te sluiten". Zou juist daar niet meer onderzoek naar moeten worden gedaan?
In dit H2O-artikel staat inderdaad dat er liters zouden zijn vergeleken, maar dat klopt niet. In het RIVM-rapport is te lezen dat voor onkruidbestrijdingsmiddelen de hoeveelheid werkzame stof is vergeleken. Er is dus rekening gehouden met de hoeveelheid werkzame stof per middel en in het rapport kunt u per stof de ontwikkeling in de verkoopcijfers zien. Het klopt inderdaad dat je kg glyfosaat niet zomaar met kg organische zuren kunt vergelijken. Maar dat er een factor 16 over het hoofd is gezien, klopt niet.
Het rapport laat ook zien hoeveel verkochte eenheden er zijn per jaar per type middel. Hierin is er geen sterke afname in het aantal verkochte eenheden te zien. Maar ook hier geldt dat het middel met de ene werkzame stof mogelijk een andere verpakkingsgrootte heeft dan het middel met de andere werkzame stof. Kortom: zie voor meer details het RIVM-rapport. De reactie dat de toename van het gebruik aan insecticiden zou zijn veroorzaakt door de buxusmot is op basis van de beschikbare gegevens niet te onderbouwen, maar het zou best mee kunnen spelen. Mogelijk geeft een nader onderzoek hier meer duidelijkheid over.
Ik dacht dat dit al lang gebeurde bij 300+ zuiveringen in Nederland gebaseerd op het onderzoek van KWR? Is toch ook al een input voor het landelijke Corona Dashbord. Wat is hier anders aan ? Wordt er samengewerkt en voortgebouwd op het werk van KWR?
Te vrezen valt dat deze ideeën stranden op onbegrip en verwijten, want misschien zit alle benodigde kennis er in, maar het mist uiteindelijk draagvlak. De partijen achter de energie-ideeën in H2O zouden ook moeten kunnen melden dat intensief is meegedacht door de huidige gebruikers van het IJsselmeer. En dat is helaas niet het geval, en is ook niet simpelweg op te lossen door mee te liften op een natuurproject?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.