De eerste resultaten van de pilot bodemsanering op de Leeuwarder vliegbasis zijn ‘zeer succesvol’. Het met PFOS vervuilde grondwater is voor 99,9 procent gereinigd, zo meldt Defensie. Wetterskip Fryslân heeft intussen in kaart gebracht hoe groot het gebied is waar te veel PFAS/PFOS in de waterbodem zit.
In maart vorig jaar bleek de Jelsumer Feart ten noorden van Leeuwarden ernstig vervuild te zijn met PFOS, een zogenaamde ‘zeer zorgwekkende stof’ uit de PFAS-familie die schadelijk is voor mens en milieu. Uit brononderzoek van het waterschap kwam de nabijgelegen militaire vliegbasis, waar vroeger PFOS-houdend blusschuim werd gebruikt, naar voren als de bron.
De sanering begon uiteindelijk in februari van dit jaar met het verwijderen van een deel van de verontreinigde grond van het voormalige brandweeroefenterrein. De vraag is nu eerst wat daarmee moet gebeuren, voordat verder wordt gegraven.
Reinigingsrendement
Tegelijkertijd begon een proef om het grondwater, dat vanaf de vliegbasis naar de Jelsumer Feart stroomt, te zuiveren. Het reinigingsrendement van 99,9 procent is gebaseerd op relatief weinig onttrokken grondwater, verklaart Defensie in de laatste update.
Om een definitiever rendement te kunnen bepalen, moet er meer grondwater door het systeem worden gezuiverd. Daarvoor is echter wel nodig dat het onttrokken grondwater geloosd kan worden en de vraag is nog hoe en waar dat zou kunnen.
Welk systeem gebruikt is voor de pilot wordt in de update niet gemeld en Defensie was vandaag ook niet bereikbaar voor een toelichting. Eerder vertelde ondernemer Maurice Tax al dat hij mee zou doen met de zogenaamde plasmatechniek, die door Wetsus is ontwikkeld en door hem wordt vermarkt.
Waterbodemonderzoek
In de eerste fase van het zogenaamde waterbodemonderzoek heeft Wetterskip Fryslân intussen de omvang van het gebied met te veel PFAS/PFOS in de waterbodem in kaart gebracht. Het betreft circa 1100 hectare, waarvan zich circa 700 hectare buiten de vliegbasis bevindt.
Het gebied omvat de Jelsumer Feart en de Lytse Feart met hoge concentraties, de aanliggende hoofdwatergangen (Dokkumer Ie) en de aangrenzende schouw- en overige wateren en strekt zich uit tot de Leeuwarder wijken Bilgaard en Westeinde.
Deze uitkomst is voor het Wetterskip niet verrassend, zegt een woordvoerder. “Dit is hoe het watersysteem in elkaar zit. PFAS wordt via de stroming verspreid.” Alle perceeleigenaren met een sloot in het gebied is gevraagd om tot nader order geen planten of bagger uit de sloot te halen en op de kant te leggen.
Eelde
In de komende periode doet de gemeente Leeuwarden verder onderzoek naar onder andere de invloed van de PFAS-vervuiling op de landbodem nabij de Jelsumer Feart, de Lytse Feart en de eerste hoofdwatergang richting de Dokkumer Ie.
De sanering in Leeuwarden geldt, tegelijk met die in Soesterberg en Doetinchem, als landelijk voorbeeld voor de aanpak van vergelijkbare vervuilingen, zei René Zijlstra van het Rijksvastgoedbedrijf tegen Omrop Fryslân.
Eind vorige week werd bekend dat ook op en rond het luchthaventerrein in Eelde hoge concentraties PFAS waren aangetroffen. Volgens Drinkwaterbedrijf Groningen is het drinkwater in Eelde en elders in de regio veilig.
