Tijdens de voorjaarsmeting van het initiatief Schone Rivieren vonden vrijwilligers op 70 procent van de oevers stukjes piepschuim: gemiddeld 80 per honderd meter. Piepschuim is een van de drie afvalsoorten die het vaakst worden aangetroffen. IVN Natuureducatie, Stichting De Noordzee en Plastic Soup Foundation, de partijen achter Schone Rivieren, pleiten voor betere wet- en regelgeving.

Ruim duizend burgerwetenschappers trekken er tweemaal per jaar op uit om in het kader van Schone Rivieren afval op rivieroevers te meten. De meest recente ronde vond plaats tussen 15 februari en 15 maart en de resultaten van deze voorjaarsmeting zijn vandaag gepubliceerd in een factsheet. Het onderzoek is uitgevoerd langs alle grote rivieren van Nederland. In totaal zijn op 418 oevers bijna 127.000 stukken afval geregistreerd. 

Dat komt neer op gemiddeld 304 stuks per honderd meter. Het aantal is relatief laag vergeleken met wat bij eerdere voorjaarsmetingen is geconstateerd. Volgens de factsheet is hiervoor geen duidelijke oorzaak aan te wijzen. Zestien oevers worden als hotspot aangemerkt. Op deze locaties waarvan de meeste zich in Limburg en rondom Rotterdam bevinden, zijn meer dan 1.200 stuks afval per honderd meter aangetroffen.

Voornamelijk plastic afval
Bijna 91 procent van het afval bestaat uit plastic. Stukjes plastic – inclusief piepschuim – waarvan de bron onbekend is, worden het meest gevonden. Onherkenbare stukjes piepschuim komen op 70 procent van de onderzochte oevers voor en er zijn gemiddeld 80 stukjes op honderd meter oever aanwezig. De vrijwilligers registreerden op meer oevers stukjes zacht en hard plastic die kleiner zijn dan vijftig centimeter. De aantallen zijn echter gemiddeld lager dan bij piepschuim (zie tabel).

Piepschuim Schone rivierenGevonden piepschuim (foto: Schone Rivieren)

Ondefinieerbare stukken piepschuim staan sinds het begin van de metingen in 2018 in de top 15 van meest gevonden afvalsoorten en sinds het voorjaar van 2020 altijd in de top 3. Dat kan te maken hebben met de uitbreiding van het onderzoek, wordt aangegeven in de factsheet. Waar vroeger alleen metingen werden uitgevoerd bij de Maas en de Rijn, gebeurt dit de laatste twee jaar ook bij de andere grote Nederlandse rivieren. Daar spoelt mogelijk meer piepschuim aan.

Overal verspreiding van piepschuim
Piepschuim heeft officieel geëxpandeerd polystyreen (EPS) en wordt ook tempex genoemd. Het materiaal wordt onder andere gebruikt voor isolatie en verpakkingen. Projectleider Joost Barendrecht van Schone Rivieren licht toe waarom zoveel piepschuim belandt op de oevers van de grote rivieren.

“Piepschuim wordt gemakkelijk door de wind meegenomen en het blijft drijven, waardoor het zich overal verder verspreidt. Uiteindelijk komt het dan in de rivieren terecht en daarom vinden we het zoveel terug langs de oevers. Bovendien brokkelt het natuurlijk ontzettend makkelijk af in kleine stukken of in bolletjes. Dat maakt ook het opruimen moeilijk.”

Nog nauwelijks wet- en regelgeving
Volgens IVN Natuureducatie, Stichting De Noordzee en Plastic Soup Foundation veroorzaakt piepschuim veel direct dierenleed. Zo worden de kleine stukjes en bolletjes door vogels aangezien voor voedsel en blijven ze steken in de maag. De drie organisaties wijzen erop dat er nog nauwelijks wet- en regelgeving is om vervuiling met piepschuim te voorkomen. Daarom roepen zij de overheid op hiermee vaart te maken. De invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes is hiervoor een inspiratie. Tachtig procent wordt nu ingeleverd en daardoor zijn er tijdens de laatste meting minder flesjes gevonden.

Het is ook belangrijk dat het bedrijfsleven het piepschuimprobleem erkent en met oplossingen aan de slag gaat, zegt Barendregt. “Er zijn al mooie voorbeelden van bedrijven, die maatregelen nemen om verwaaiing van piepschuim op hun terrein of op bouwplaatsen tegen te gaan. Zij nemen zelf al verantwoordelijkheid, maar zolang er geen duidelijke regelgeving vanuit de overheid is zal dit nooit op grote schaal gebeuren. Ook zie je dat er alternatieven in de verpakkingsindustrie ontstaan. Het kan dus anders.” Schone Rivieren organiseert in oktober een hackathon voor nieuwe oplossingen.

Top 15 afvalsoorten voorjaarsmeting Schone Rivieren 2022 
Top 15 van gevonden afvalsoorten I Bron: Factsheet voorjaarsmeting 2022 Schone Rivieren

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

@Hans Middendorp AWPBeste Hans, Hetty. Allereerst dank voor jullie zinvolle reacties.
Hans, je merkt terecht op dat de bui waarmee we de analyse hebben uitgevoerd niet vaak voorkomt. Ingrijpende maatregelen doorvoeren die alleen effect hebben tijdens extreme neerslag is niet doelmatig, daar ben ik het mee eens. Oppervlakkige afstroming komt echter niet alleen voor bij deze extreme neerslag, maar ook bij kleinere buien met hoge intensiteit, of bijvoorbeeld wanneer de ondergrond verzadigd is. In hellend gebied, zoals de Veluwe, hoeft het volume van de bui niet groot te zijn om oppervlakkige afstroming richting de watergang te veroorzaken. In de studieresultaten zagen we dat sommige gebieden bijvoorbeeld al bij 15 mm intense neerslag tot afvoer komen.
Intense neerslag die de infiltratiecapaciteit van de bodem overschrijdt komt meerdere keren per jaar voor. Uiteindelijk willen we uiteraard niet de Veluwe over een groot oppervlak verstoren, maar willen we de bergende capaciteit van het landschap in de vorm van begroeiing, microreliëf en holle percelen herstellen.
Hoe gaat men deze drempelwaarden handhaven?
Louis Peperzak Leren van het rampjaar
Ik volgde de tv serie met interesse. Deze video is ook erg interessant en zeer leuk gemaakt! Hopelijk lukt het om dit verder uit te werken, in een boek of promotie. Graag met gedetailleerde kaarten.
Lastig dat consequenties van prijsstijgingen per DW-bedrijf steeds anders worden uitgedrukt. Kan dat nog genormaliseerd worden? Bijv. Differentiatie naar en procentuele prijsstijgingen van DW-vastrecht? Dan wordt de interessante vergelijking eenvoudiger. Dank alvast.
Johan Raap Een stout biertje
Heel leuk initiatief, maar helaas is vergeten dat het flesje van statiegeld moet zijn. Natuurlijk brengen wij het allemaal braaf naar de glasbak, maar je moest eens weten hoeveel mensen / jongelui misschien die dat niet doen. Overal vind ik die krengen, met name desperado flesjes en van die twist off flesjes. Vanuit LCIA is al lang bekend dat statiegeld een goede wijze is om te besparen op energie, grondstoffen en water, binnen een straal van (en hier mag ik geen verantwoording nemen) 400 km. Dus mijn stelling is 'geef het goede voorbeeld en blijf bij aankoop weg van statiegeld loze flesjes'. Succes allemaal en proost

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!