Door stijging van de zeespiegel stroomt er steeds meer zout grondwater vanuit de Waddenzee Friesland binnen. Het zoute grondwater verplaatst zich in zuidoostelijke richting, waardoor de voorraad zoet grondwater afneemt. De verzilting van het grondwater brengt de drinkwaterwinning in de provincie echter niet in gevaar. In het zuidelijk en oostelijk deel van het veenweidegebied van de provincie liggen goede kansen voor nieuwe drinkwaterwinningen.  

Dit is een uitkomst van een grondwaterstudie van drie jaar die door Provincie Friesland, Wetterskip Fryslân en waterleidingbedrijf Vitens is uitgevoerd en waarvan de bevindingen in de 'Grondwateratlas van Fryslân' zijn weergegeven. De gegevens worden gebruikt voor toekomstig ruimtelijk beleid.

Op lange termijn is er in de provincie Friesland voldoende zoet grondwater aanwezig voor de drinkwatervoorziening, aldus het onderzoek. In het zuidoosten van Friesland is geen verzilting te verwachten. “Drinkwaterwinningen Terwisscha, Oldeholtpade gaan daarom volgens berekeningen niet verzilten. Ook Nij Beets blijft volgens de berekeningen vrij van verzilting, maar recente metingen geven aan dat er wel degelijk sprake is van een risico van verzilting.”

Volgens het onderzoek liggen er voor de toekomstige drinkwaterwinning kansen in het zuidelijk en oostelijke deel van het veenweidegebied. Daar wordt overtollig kwelwater nu nog weggepompt door het waterschap naar de Friese Boezem. Het is duurzamer om dit water te gebruiken voor de productie van drinkwater. 

Grondwateratlas van Fryslân 1200 2 Bron: Grondwateratlas van Fryslân | Klip op afbeelding voor vergroting

Verzilting
Het onderzoek toont ook aan dat de verzilting in de provincie oprukt. Door stijging van de zeespiegel stroomt er in de toekomst steeds meer zout grondwater vanuit de Waddenzee het vaste land van Friesland binnen. Nu is dat jaarlijks 47 miljoen m3 water en dat zal de komende decennia toenemen tot zo’n 20 procent (2085), aldus het onderzoek.

Op langere termijn gaat daardoor een groot deel van noordwest Friesland verzilten, inclusief een aantal veenpolders in de omgeving van Sneek en Grouw. 

Tegengaan
In het onderzoek is gekeken of er maatregelen te nemen zijn om de verzilting tegen te gaan. Het is niet mogelijk de trend te keren, wel zijn er mogelijkheden om ze te beïnvloeden, aldus het onderzoek. 

Door het toepassen van antiverziltingsdrainages en meestijgen met de zeespiegelrijzing kan de toename van de toestroom van zout grondwater op de middellange termijn (tot 2050 – 2100) worden gestabiliseerd. Dit soort maatregelen hebben echter weer als gevolg dat op andere locaties de verzilting toeneemt, het zogeheten waterbedeffect. Het 'handelingsperspectief' van waterhuishoudkundige maatregelen is al met al beperkt. 

Begrenzing gebieden 1200 Bron: Grondwateratlas van Fryslân | Klik op afbeelding voor vergroting

Veenweidegebied
Het Friese veenweidegebied is een laaggelegen zone tussen het noordelijk zeekleigebied en het zuidoostelijk gelegen zandgebied in de provincie en heeft door de lage ligging en de diepere polderpeilen een dominante invloed op bijna het hele grondwatersysteem van Friesland, aldus het onderzoek. En die invloed wordt steeds groter door bodemdaling in het veengebied en peilverlaging. 

In de bestrijding van de verzilting is het veenweidegebied daarom een sleutelgebied. Peilverhoging in het veengebied en het onder water zetten van diepe veenpolders zijn effectieve maatregelen om het verziltingsproces te vertragen, aldus het onderzoek. “Op de langere termijn wordt het effect toch weer ongedaan gemaakt door de verdergaande zeespiegelstijging, bodemdaling en klimaatverandering. De mate van klimaatverandering (o.a. zeespiegelstijging) is daarom medebepalend voor de snelheid van het verziltingsproces.”

Chemische staat
De chemische staat van het grondwater in Friesland is goed. Toch werden er de nodige chemische stoffen gevonden bij metingen. Zoals sporen van gewasbeschermingsmiddelen (in 17 procent van de grondwatermeetpunten), afbraakproducten van gewasbeschermingsmiddelen (6 procent) en andere milieuvreemde stoffen (13 procent).

De gevonden concentraties bewijzen dat de grondwaterkwaliteit wordt beïnvloed door de mens, maar ze zijn zo laag dat ze geen risico’s vormen voor de volksgezondheid, aldus het onderzoek.

 

MEER INFORMATIE
Grondwateratlas van Fryslân

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Hoe kan het zijn dat na het laatste hoogwater vorig jaar zomer alle vis verdwenen is uit ons water in de Strang naast de rivier de Waal.
Mooi initiatief. Kijk bij het opstellen van de kosten niet alleen naar die van een dergelijk installatie maar ook naar de maatschappelijke kosten als niets doet.
Ik begrijp niet waarom voedselzekerheid geborgd zou moeten zijn. Als dat zo is, dan moeten we sierteelt, als bloembollen en lelies, niet meer subsidiëren en er voor zorgen dat de landbouw voedsel voor mensen produceert, en niet voor dieren.
@Hans MiddendorpBen het de laatste tijd niet vaak met je eens, maar deze keer wel. Terechte vragen, want ik vind het ook een vaag en ongrijpbaar verhaal.
In de titel staat: "cultuurverandering nodig". Uit de tekst blijkt dat er een transitie nodig is (niet verwonderlijk) en dat er gewerkt wordt aan een "routekaart'. Maar wat zijn nou precies de (tussen) resultaten en welke cultuurverandering is er nodig?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!