Het oostelijke deel van de Westerschelde is volgens onderzoek van de Vrije Universiteit sterk vervuild met poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS). Vooral de concentraties in vissen worden alarmerend hoog genoemd.

Er heerst in Vlaanderen en Zeeland onrust over de aanwezigheid van PFAS in de Westerschelde. Zeker na berichten eerder dit jaar dat het nabij Antwerpen gevestigde chemiebedrijf 3M – gedeeltelijk zonder vergunning – aanzienlijke hoeveelheden van deze stoffen loosde. Niet zonder reden, blijkt uit de uitkomsten van het verkennende onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). Poly- en perfluoralkylstoffen komen niet van nature voor in het milieu en kunnen een negatief effect hebben op milieu en volksgezondheid.

Meer dan 800 keer boven norm
Jacob de Boer, professor milieuchemie en toxicologie aan de VU, noemt in een interview met de Vlaamse krant De Morgen de resultaten ‘toch wel verontrustend’. “Vooral bij platvis bleek dat de hoeveelheid PFAS meer dan 800 keer boven de Nederlandse norm (door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu gehanteerd, red.) lag.” Het gaat met name om perfluoroctaansulfonaten (PFOS), die al twintig jaar niet meer worden gebruikt maar nog steeds in het milieu worden aangetroffen.

De Boer raadt dan ook af om vis uit de Westerschelde te eten. Beroepsvissers zijn hier niet meer actief, sportvissers soms nog wel. Ook bij zeegroenten zijn de PFAS-waarden hoog. Voor deze groenten bestaan geen normen. Maar als lamsoor vis zou zijn, dan wordt volgens De Boer veertien keer de norm overschreden.

De VU-onderzoekers keken in het oostelijk deel van de Westerschelde niet alleen naar de aanwezigheid van veertig PFAS-stoffen in platvissoorten en zeegroenten. Ook namen zij monsters van sediment, Scheldewater en kraanwater in Antwerpen. De onderzoekers hebben de analyse verricht op verzoek van het Antwerpse burgerinitiatief Grondrecht, dat hierbij samenwerkte met een aantal Vlaamse media en de Provinciale Zeeuwse Courant (PZC).

Geen gevaar voor Antwerps kraanwater
De PFAS-metingen in het kraanwater in Antwerpen bleven binnen de veilig geachte grenzen, zoals 100 nanogram per liter voor PFOS. Er is geen gevaar voor het drinkwater, zegt de Boer. “Daar zagen we dat het gehalte tot 80 procent van de norm kwam en er dus onder bleef. Maar het mag zeker niet gaan stijgen, dat is wel duidelijk.” In een reactie laat het Antwerpse drinkwaterbedrijf water-link weten dat het kraanwater in de Scheldestad veilig en gezond is. Voor PFAS wordt voldaan aan de strengste richtwaarden.

De Boer deed vijftien jaar geleden al onderzoek naar PFAS in de Westerschelde en toen lagen de concentraties nog een stuk hoger. Dit is echter niet alleen goed nieuws, vertelt hij in De Morgen. “Het geeft in de eerste plaats aan hoe traag PFAS verdwijnt. Het zal nog tientallen jaren duren vooraleer het niveau tot redelijke gehaltes gedaald is. Het is nog maar eens een signaal dat er absoluut gestopt moet worden met het gebruik van deze producten.”


MEER INFORMATIE
Dossier PZC over PFAS in Westerschelde
Reactie water-link op onderzoek
H2O Actueel: 3M op de vingers getikt
H2O Actueel: onderzoek STOWA naar PFAS
H2O Actueel: RIVM over overschrijding normen
 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • This commment is unpublished.
    M. Martens · 16 days ago
    De feiten kloppen niet, beroepsvissers zijn nog wel actief op de Westerschelde en zie ze regelmatig netten uitzetten voor de zeebaars.
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Mooi onderzoek. Met de hete zomers van nu is het fijn om vlakbij zwemwater te hebben en het water op de hoek van de straat ( in mijn geval) kan dan een enorme aantrekkingskracht hebben. Mooie aanvulling op het onderzoek, zou een vergelijking met nabijgelegen “ officiële zwemwaterlocaties” kunnen zijn: op welke punten scoren deze beter ( en waar minder) als zwemlocatie… , wat is de capaciteit … en hoe nabijgelegen zijn deze locaties.
Hoezo een nieuwe bestuurscultuur in de politiek? Handje-klap van de ChristenUnie om zo veel als mogelijk alles bij het oude te houden. Dat je in 2022 met een amendement op basis van het advies uit 2015 - is echt oude wijn in nieuwe zakken. De commissie Boelhouwer was duidelijk: of alle geborgde zetels opheffen, of max. 2 zetels voor boeren en 2 zetels voor natuurbeheerders (die steeds 'natuur' worden genoemd). Geborgde zetels natuur zijn overbodig, zelfs Natuurmonumenten wil er vanaf. En dan meteen de waterschapsbelasting op natuurterreinen afschaffen, Natuur wordt uit publiek geld betaald en landelijk gaat het slechts om 0.25% van de totale opbrengst van de watersysteemheffing.
Juni wordt ook droog: veel NW winden, dwz. wat buien, maar die zullen geen zoden aan de dijk zetten.
Mocht het in Juli weer warm en zonnig worden dan zal er een fors escalerend waterprobleem zijn.
Je sommetje klopt niet, Hans, want de lozing van N was altijd al veel groter dan van P. Stel in 1990 was de lozing van N 5 keer zo groot als P, dus 5:1. N is afgenomen met 64%, er is dus nog over 0,36*5 = 1,8. Van P is 74% verwijderd, dus nog over 0,26*1 = 0,26. De verhouding N:P is dan nu geworden 1,8:0,26 oftewel (afgerond) 7:1. Er is dus nu meer stikstof ten opzichte van fosfor in de lozing, dan het geval was in 1990.
"64% minder lozing dan in 1990" juicht dit artikel. Dan praat je dus over 2 procent verbetering per jaar. Of anders gezegd: na 32 jaar is de restlozing met twee-derde afgenomen. De zuiveringstechniek is in deze periode geëvolueerd van alleen aerobe beluchting naar anaerobe technieken, dus zo verrassend is dit niet.
De hamvraag die onbeantwoord blijft, is wat de impact is van de restlozing op de doelen van de KRW. Uit de berekeningen van het CBS zou blijken dat stikstof uit rwzi's nog voor 18% bijdraagt aan de totale belasting, en fosfaat nog voor 25% aan de totale belasting. Maar het gaat nog steeds om enorme hoeveelheden: 14,3 miljoen kg N en 1,64 miljoen kg P.
De afname in kg N is veel groter is dan in kg P. De verhouding tussen N en P is verschoven. Met als gevolg dat blauwalgen (die zelf stikstof binden) "in het voordeel zijn" vergeleken met groenalgen, die stikstof uit het oppervlaktewater opnemen. Dertig jaar geleden was er nog veel 'groene soep', inmiddels zijn de drijflagen van blauwalgen een hardnekkig probleem.
Het zou dus zomaar kunnen zijn dat het verwijderen van stikstof nu voldoende is, maar dat de verwijdering van fosfaat nog veel beter moet. Behalve wellicht als de rwzi (bijna) rechtstreeks op zee loost, dan is goed ook goed genoeg.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!