Omgevingsmanagement wordt steeds belangrijker voor het succes van grote infrastructurele projecten, ook voor de waterschappen (van de toekomst). Hoe pakken die het aan? We vroegen het aan omgevingsmanagers van de dijkversterking in Steyl-Maashoek en van de Markermeerdijken. "Je hebt altijd te maken met verschillende belangen, meningen, visies. En je kunt niet iedereen gelijk geven."


door Pauline van Kempen


DEF kader zomerserie original no 6 ‘Met de omgeving, voor de omgeving’ is het motto van Waterschap Limburg. Dat geldt zeker voor de zeventien dijkversterkingsprojecten binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), die allemaal een eigen omgevingsmanager hebben. “Mensen informeren en betrekken, daar gaat het om”, zegt Luuk Claessens, omgevingsmanager van het project Steyl-Maashoek.

Waar organisaties als Rijkswaterstaat en de provincies al langer ervaring hebben met omgevingsmanagement, is het voor de waterschappen een betrekkelijk nieuw fenomeen. Maar ook die kunnen er vaak niet meer omheen. Het kost simpelweg te veel tijd en geld (door juridische procedures) om de omgeving niet bij de plannen te betrekken, zeker als die bewoners en bedrijven rechtstreeks raken.

Luuk Claesens no 2

In Limburg loopt de dijk langs de Maas op veel plaatsen letterlijk door de achtertuin van mensen. Het gaat om keringen die na de overstromingen van 1993 en 1995 versneld zijn aangelegd, maar nu aan de huidige normen moeten worden aangepast, legt Claessens’ collega Guido Toirkens uit. “Een waanzinnige opgave, want we moeten ook nadenken of die dijk wel op de goede plek ligt. Daar was toen geen tijd voor.”

Zelfsluitende kering
Dat nadenken gebeurt nu samen met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden, zoals gemeenten en Rijkswaterstaat. In het kloosterdorp Steyl, nabij Venlo, vereiste het beschermde dorpsgezicht een innovatieve - en dure - oplossing. Gekozen is voor een zelfsluitende kering, die het zicht op het dorp en op de rivier alleen bij hoogwater ontneemt. Daarnaast wordt de huidige muur met 70 centimeter verhoogd.

Juist dat laatste is het pijnpunt voor de bewoners van de huizen pal achter de waterkering. Zij zijn in juni tegen het plan in beroep gegaan. Het waterschap werkt aan een verweerschrift waarin beargumenteerd wordt waarom die hogere muur echt nodig is.

 Guido Toirkens 2

“Dit is mijn tiende dijkversterkingsproject voor Waterschap Limburg”, vertelt Toirkens. “In het begin dachten we nog dat we iedereen tevreden konden stellen. Dat lukt niet, maar we moeten het wel kunnen uitleggen.”

Het plan voor Steyl is de uitkomst van een reeks ontwerpateliers, inloopavonden en keukentafelgesprekken die in 2016 begon. Ondanks de lopende procedure meent Claessens dat de inspanningen niet voor niets zijn geweest. “Eerst was er een grote groep met twijfels, maar die heb ik zien afnemen. Een deel daarvan is nu zelfs blij met het resultaat.”

Behoorlijke uitdaging
Iedereen tevreden stellen is onmogelijk, weten ze ook bij de Alliantie Markermeerdijken. Hierin werken het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) en de aannemers Boskalis en VolkerWessels samen aan het grootste dijkversterkingsproject van Nederland, de ruim 33 kilometer lange Markermeerdijken tussen Hoorn en Amsterdam.

Het project begon in 2014 en moest in 2021 afgerond worden, maar dat wordt zeker 2025, verwacht omgevingsmanager Ricardo Nuijens. De vertraging is deels het gevolg van de procedure die omwonenden tot aan de Raad van State bracht. Het hoogste rechtsorgaan bepaalde uiteindelijk in april 2020 dat de dijkversterking door mocht gaan.

Het waterschap besefte dat de versterking van de afgekeurde Markermeerdijken 'een behoorlijke uitdaging' zou worden, aldus Nuijens. Niet alleen omdat ze een slappe ondergrond van veen hebben en provinciaal monument zijn, maar ook omdat de aanvoerwegen smal zijn en er woningen en bedrijven dicht op de dijk staan.

 Ricardo Nuijens plus ondertitel frame no 2

Bouwklankbordgroepen
Daarom is een alliantie met de beide aannemers gevormd, waarin de expertise gebundeld is en de risico‘s gedeeld worden. Vanaf het begin overleggen omgevingsmanagers, ecologen, bodemkwaliteitdeskundigen en verkeersexperts met elkaar in een expertteam en is gesproken met bewoners, gemeenten en bijvoorbeeld Staatsbosbeheer.

“We wilden het gebied leren kennen om te voorkomen dat we keuzes zouden maken die heel gevoelig liggen”, aldus de van Boskalis afkomstige Nuijens. “En we zijn steeds op zoek geweest naar meekoppelkansen, zoals de wens van de provincie voor een fietsroute van Hoorn naar Amsterdam.”

In een later stadium zijn voor elk van de vijftien modules (deeltrajecten) van de dijkversterking ‘bouwklankbordgroepen’ gevormd, waarin met bewoners overlegd wordt over bijvoorbeeld maatregelen om hinder te voorkomen, en er worden keukentafelgesprekken gevoerd. Indien nodig wordt gelijk actie ondernomen, zegt Nuijens. “Want als er eenmaal een negatief sentiment is, raak je dat bijna niet meer kwijt.”

Omgevingswet
Omgevingsmanagement is eigenlijk een soort Haarlemmerolie, stelt hij. Het zorgt ervoor dat een project soepel loopt. Dat betekent niet dat je het met elkaar eens wordt. “Je hebt altijd te maken met verschillende belangen, meningen, visies. En je kunt niet iedereen gelijk geven, daar moet je heel helder in zijn. Maar je moet wel in gesprek blijven. Ook na een gerechtelijke uitspraak moet je met elkaar door.”

Onder de nieuwe Omgevingswet wordt participatie straks een verplicht onderdeel van een besluitvormingstraject. Nuijens spreekt van 'een metamorfose die in Nederland gaat plaatsvinden'. Van de waterschappen zal dat nog heel wat gaan vergen, voorspelt hij. “Het kan ook zijn dat er iets anders uitkomt dan je zelf had bedacht.”


LEES OOK IN DEZE SERIE: 
Uitdagingen waterschap ook uitdaging voor financiering

Martijn van der Steen (NSOB): 'De toekomst vraagt het lef om radicaal anders te denken’
Digitale transformatie: 'Werk waterschappen verandert fundamenteel'
OR Rivierenland: ‘We moeten van ons eigen eilandje afkomen’
Stefan Kuks: 'De waterschappen moeten duidelijk maken dat er grenzen zijn'

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Lastig dat consequenties van prijsstijgingen per DW-bedrijf steeds anders worden uitgedrukt. Kan dat nog genormaliseerd worden? Bijv. Differentiatie naar en procentuele prijsstijgingen van DW-vastrecht? Dan wordt de interessante vergelijking eenvoudiger. Dank alvast.
Johan Raap Een stout biertje
Heel leuk initiatief, maar helaas is vergeten dat het flesje van statiegeld moet zijn. Natuurlijk brengen wij het allemaal braaf naar de glasbak, maar je moest eens weten hoeveel mensen / jongelui misschien die dat niet doen. Overal vind ik die krengen, met name desperado flesjes en van die twist off flesjes. Vanuit LCIA is al lang bekend dat statiegeld een goede wijze is om te besparen op energie, grondstoffen en water, binnen een straal van (en hier mag ik geen verantwoording nemen) 400 km. Dus mijn stelling is 'geef het goede voorbeeld en blijf bij aankoop weg van statiegeld loze flesjes'. Succes allemaal en proost
Laat ik eerlijk zijn, de afgelopen drie jaar heb ik met vele mensen over dit thema gesproken. En elke keer valt mij 2 dingen op A) veel mensen weten niet echt wat waterschappen zijn en wat ze doen B) als je uitlegt dat het ook een overheidsorganisatie is op nivo van gemeente en met bestuursverkiezingen, dan fronst men de wenkbrauwen eerst, maar dan vindt men het tevens vreemd dat er ook niet-politieke organisaties in meedoen. Dus samengevat, gemiddelde snapt men er niks van maar we hebben wel een mening, over politisering in dit geval. Realiseer aub dat mensen überhaupt komen stemmen op deze functionele overheid omdat het tegenwoordig tegelijkertijd uitgevoerd wordt met de verkiezingen voor de provincies. Maak ik me zorgen, jazeker. Het is functionele overheid dus dat vraagt ook een zekere mate van inhoudelijke kennis van de specifieke taken van de waterschappen. Ik geef dus graag de suggestie om nu echt door te jassen en het waterschap (-sbestuur) op te heffen, de kennis te borgen, het watersysteembeheer onder provincie te zetten (politiek) en het zuiveringsbeheer apart te zetten als nutsbedrijf, zoals bijvoorbeeld de drinkwaterbedrijven, met functioneel toezicht. Alleen dan kan ook de vergunningverlening en handhaving van rwzi’s –en misschien ook wel van riooloverstorten- eindelijk eens zuiver gaan geschieden. Succes.
Het Wetterskip stapt uit het project 'Holwerd aan Zee'. Gevolgd door een lange toelichting dat eigenaarschap (lees: beheer & onderhoud) nog steeds niet zijn geregeld. Maar helemaal onderaan sluit de journalist af met: "Er ligt een positief advies over Holwerd aan Zee en in het eerste kwartaal van volgend jaar zullen provinciale staten, de gemeenteraad en het bestuur van het waterschap zich over de voorstellen buigen." Dus project Holwerd gaat door zonder financiële bijdrage van het Wetterskip? En de bestuurder zegt: “Wij dragen zeker de natuurdoelstellingen uit het project een warm hart toe. Wij staan klaar om advies te geven als dat gevraagd wordt". Hoe zit het nu?
@Hetty AdamsHetty, ik ben het niet met je oneens dat de voorgestelde ingrepen waarschijnlijk zinvol zijn, en waarschijnlijk "no regret". En een fijn klusje voor vrijwilligers om sleuven door het bos te trekken met aan de zijkant een mini-dijkje. Mijn vraag betreft vooral de opzet van het onderzoek. Want als er "bijna nooit" een hoosbui valt, dan voegt zo'n minidijkje ook bijna nooit iets toe. Bij goed onderzoek hoort ook een discussie over de conclusies en aanbevelingen. Anders gaan allerlei clubjes straks "sleuven trekken". Een kans op een hoosbui op een perceel kleiner dan bijv. 5% betekent een kans van 1x in de twintig jaar. Met een spreiding tussen 1 jaar en 80 jaar. Of zoiets. En daarvoor ga je het oude oppervlak van de Veluwe over een grote oppervlakte verstoren?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!