Extreme neerslag en overstromingen door dijkdoorbraken zijn niet alleen een zorg voor waterbeheerders, ook banken en verzekeraars worden erdoor geraakt. Met de bestaande risicomodellen kunnen zij echter niet goed uit de voeten en daarom is de Universiteit van Amsterdam (UvA) samen met Nationale Nederlanden een nieuw onderzoeksproject gestart: Flood Insurance en Risk Management (FIRM).
FIRM moet de financiële sector in Nederland helpen om de risico’s van overstromingen en extreme neerslag beter door te rekenen, zodat premies, kapitaalbuffers en investeringen aansluiten bij het werkelijke risico en niet onnodig hoog of juist te laag uitvallen.
Dat gebeurt wel als bijvoorbeeld verzekeraars zich baseren op kaarten waarin overstromingsrisico’s gecombineerd worden zonder rekening te houden met afhankelijkheden tussen deze scenario’s, legt FIRM-director Bas Kolen uit. "Dan kan het overstromingsrisico van dijkdoorbraken in Nederland zomaar tien keer te hoog worden ingeschat, omdat vooral de kans te hoog wordt ingeschat. En daar gaan we wel voor betalen."
Voor waterbeheerders zijn die kaarten en risicoschattingen prima bruikbaar, omdat zij kijken naar het functioneren van watersystemen, betoogde Kolen vorig najaar al in de oratie waarmee hij zijn ambt als bijzonder hoogleraar Enterprise Risk Management aan de UvA aanvaardde.
Correlaties
Verzekeraars echter kijken naar hun portefeuille en willen vooral weten hoeveel woningen en bedrijven tegelijkertijd worden getroffen bij wateroverlast, wat de kans hierop is en tot welke schade dat leidt. "Dus wat is de kans op overstromingen in Nederland? Het klinkt heel gek, maar die vraag is nooit gesteld. In het waterbeheer kijken we vaak naar een polder of een dijktraject, waarop we een risicoanalyse toepassen", aldus Kolen.
Wat in elk geval niet werkt, is alles bij elkaar optellen. "We moeten rekening houden met correlaties. Als een dijk op één plek faalt, neemt die kans op een andere plek af. En ook bijvoorbeeld met noodmaatregelen. Bij de inschatting van de faalkansen is hier geen rekening mee gehouden, waardoor die onrealistisch groot zijn. Vanuit waterbeheeroogpunt zijn deze keuzes verdedigbaar, gezien het belang van preventie. Voor ruimtelijke en financiële keuzes is de vraag of we deze overschatting ook willen maken, want dat leidt ook tot hogere kosten."
Volgens Kolen, die tevens wetenschappelijk directeur is van adviesbureau HKV lijn in water, hebben verzekeraars en banken daarom behoefte aan ‘realistische’ risicomodellen, zodat zij overstromingsrisico's op waarde kunnen schatten en ook kunnen bijdragen aan effectieve en betaalbare klimaatadaptatie. Door klimaatverandering worden die risico’s naar verwachting alleen maar groter.
Voorkomen van schade
Samen met in elk geval vier promovendi gaat hij de komende vijf jaar onderzoeken welke gegevens daarvoor nodig zijn en hoe die tot betere voorspellingen kunnen leiden. Ook wordt gekeken naar de rol die verzekeraars kunnen spelen in het voorkomen en beperken van schade, bijvoorbeeld met waarschuwingen en door herstel na schade slimmer aan te pakken (‘building back better’).
FIRM is een gezamenlijk initiatief van Amsterdam School of Economics van de UvA en verzekeraar Nationale-Nederlanden en wordt mede mogelijk gemaakt door een subsidie van TKI (Topconsortium voor Kennis en Innovatie) Deltatechnologie.
Daarnaast werken de financiële sector (ING, Achmea, a.s.r., Zurich en Aon), de watersector (HKV, Witteveen+Bos, Deltares) en de overheid (ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Verbond van Verzekeraars, STOWA, VNAB, NL AAA-Klimaatbestendig en DigiShape) eraan mee.
